Lãi suất huy động tăng mạnh: Áp lực thanh khoản và cuộc đua vốn nóng lên

Theo các chuyên gia kinh tế, nguyên nhân chính khiến lãi suất huy động tăng mạnh thời gian gần đây là sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng.

Áp lực lãi suất gia tăng trong nửa đầu năm 2026. (Ảnh minh họa)

Áp lực lãi suất gia tăng trong nửa đầu năm 2026. (Nguồn: BIDV)

Báo cáo của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết trong hai tháng đầu năm 2026, tín dụng toàn ngành tăng 1,4% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,8%, tạo áp lực thanh khoản cục bộ. Điều này buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất để thu hút tiền gửi, đảm bảo cân đối vốn và duy trì các chỉ số an toàn.

Chứng khoán MB (MBS) nhận định nhu cầu vốn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, đặc biệt là nhu cầu vốn dài hạn cho các dự án đầu tư công và hạ tầng. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng áp lực huy động vốn đối với hệ thống ngân hàng.

Ở góc độ vĩ mô, mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao khiến chi phí vốn toàn cầu chưa thể giảm như kỳ vọng, qua đó tạo sức ép lên điều hành chính sách tiền tệ trong nước, nhất là trong việc ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng áp lực cân đối nguồn vốn sẽ còn kéo dài khi tín dụng tăng nhanh và đầu tư công được đẩy mạnh. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, dư địa điều hành của Ngân hàng Nhà nước có thể bị thu hẹp, làm tăng khả năng lãi suất huy động tiếp tục đi lên.

Thực tế thị trường cho thấy làn sóng tăng lãi suất đã diễn ra trên diện rộng. Sacombank vừa điều chỉnh mạnh lãi suất các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, với mức tăng từ 0,6 - 0,9 điểm %, đưa lãi suất online lên tới 7,6%/năm ở kỳ hạn dài. Lãi suất tại quầy cũng tăng từ 0,2 - 0,4 điểm %. Tương tự, VPBank đã ba lần tăng lãi suất trong nửa tháng, nâng kỳ hạn 12 tháng lên 7,1%/năm.

Techcombank triển khai các chương trình ưu đãi giúp lãi suất thực tế có thể vượt 8%/năm, trong khi MB tăng mạnh lãi suất để duy trì vị thế cạnh tranh. Cuộc đua lãi suất cũng lan sang ngân hàng số, tiêu biểu như TNEX (thuộc MSB) với mức lên tới 8,5%/năm cho các khoản tiền gửi nhỏ, hướng đến khách hàng trẻ.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, sau thời gian dài duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ doanh nghiệp, các ngân hàng lớn cũng đã đồng loạt điều chỉnh tăng từ 0,2 - 1,2 điểm %. Agribank là đơn vị mới nhất nâng lãi suất, với mức tăng 0,7% cho kỳ hạn 24 tháng, lên 6,7%/năm. BIDV hiện dẫn đầu nhóm này với lãi suất online khoảng 6,8%/năm.

Diễn biến này cho thấy chi phí vốn đầu vào của nền kinh tế đang gia tăng, đặt ra thách thức đối với hoạt động cho vay và phục hồi doanh nghiệp. Các cơ quan quản lý cần theo dõi sát để tránh cuộc đua lãi suất quá mức.

Dự báo trong nửa đầu năm 2026, Chứng khoán ACB (ACBS) cho rằng xu hướng tăng lãi suất có thể tiếp diễn cho đến khi tỷ giá ổn định hơn và các yếu tố địa chính trị hạ nhiệt. Dù lãi suất đã tăng khoảng 1 - 1,5 điểm % so với năm 2025, thị trường vẫn chưa đạt trạng thái cân bằng. Áp lực sẽ tiếp tục đè nặng lên các ngân hàng thương mại quy mô vừa và nhỏ, vốn phụ thuộc nhiều vào tiền gửi và có cơ cấu huy động kém linh hoạt hơn so với các ngân hàng lớn.