Lan rộng như đại dịch, người dân bức xúc

Ông Chan Shuk-wah (Hong Kong, Trung Quốc) cảm thấy kiệt sức vì điện thoại liên tục reo. Bất kỳ ngày nào trong tuần, gần như tất cả các cuộc gọi đến điện thoại của cô đều đến từ những số lạ — có thể lên đến cả chục cuộc gọi mỗi ngày, chủ yếu là để chào mời các gói khám sức khỏe hoặc thúc đẩy việc đăng ký vay tiền.

Những cuộc gọi liên tục đã làm xáo trộn cuộc sống nghề nghiệp của cô, vừa là quản lý tại một công ty logistics, vừa là con gái duy nhất có cha mẹ đều sắp bước sang tuổi 80.

“Những cuộc gọi chào hàng bất ngờ này đang lan tràn như đại dịch. Tôi kiệt sức vì không thể nào phớt lờ những số điện thoại lạ,” người đàn ông 49 tuổi nói.

“Bất kỳ cuộc gọi nào trong số đó đều có thể là một trường hợp khẩn cấp thực sự trong công việc hoặc ai đó thông báo cho tôi về tình hình của bố mẹ tôi khi tôi đang làm việc.”

Chan là một trong số hàng nghìn cư dân bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng đột biến các cuộc gọi rác, với 466.000 cuộc gọi được báo cáo chỉ riêng trong năm 2025. Con số này thể hiện mức tăng 50% so với năm trước và tăng 93% so với năm 2023, theo nền tảng báo cáo cộng đồng HKJunkCall.

Trong số các cuộc gọi này, những cuộc gọi chào mời vay vốn và đầu tư ngân hàng có mức tăng trưởng cao nhất, tăng gần 160.000 trường hợp, tương đương 89%, trong hai năm. Các cuộc gọi khám sức khỏe định kỳ đạt 58.000 cuộc vào năm ngoái, gấp 10 lần so với năm 2023.

Các chuyên gia cho rằng Sắc lệnh về Tin nhắn điện tử không được yêu cầu (Unsolicited Electronic Messages Ordinance), được ban hành năm 2007, đã trở nên lỗi thời do việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện các cuộc gọi chào hàng.

Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo việc cấm hoàn toàn vẫn còn khó khăn, do cần phải cân bằng giữa việc bảo vệ người dân khỏi những cuộc gọi làm phiền và nhu cầu tiếp thị chính đáng của khu vực doanh nghiệp nhỏ trong thành phố.

Quy định này cho phép cư dân đăng ký số điện thoại của mình vào "Danh sách không nhận cuộc gọi" để tránh nhận fax, tin nhắn và các cuộc gọi ghi âm sẵn.

Sau khi đăng ký, người gửi bị cấm liên hệ với những số điện thoại đó cho mục đích thương mại sau 10 ngày làm việc. Tuy nhiên, luật pháp lại không điều chỉnh các cuộc gọi tương tác giữa cá nhân với cá nhân.

Ronald Pong, Chủ tịch một ủy ban thuộc Liên minh Thành phố Thông minh, cho biết tình trạng gọi điện chào hàng đã trở nên "vô vọng" vì công nghệ phát triển nhanh hơn nhiều so với luật pháp.

Ông cho biết: “Nhiều kẻ gọi điện hiện đang sử dụng máy chủ ở nước ngoài để giả mạo số điện thoại địa phương ở Hong Kong, khiến cho chính quyền địa phương gần như không thể truy tìm hoặc chặn nguồn gốc của hành vi quấy rối này”.

Ông Pong cho biết việc giả mạo số điện thoại địa phương cho phép các trung tâm cuộc gọi hoạt động thông qua các dịch vụ ở nước ngoài, tránh được chi phí kinh doanh tại Hong Kong và khắc phục sự e ngại của người dân khi trả lời các cuộc gọi nước ngoài.

“Bạn có thể báo cáo bao nhiêu lần tùy thích, nhưng cuối cùng sẽ có một số điện thoại khác gọi cho bạn,” ông nói.

Để chống lại các bot AI tinh vi lợi dụng kẽ hở pháp luật, Pong đề xuất sử dụng các ứng dụng lọc AI để "phản công" và sàng lọc người gọi trước khi điện thoại đổ chuông.

Ông cho biết thêm tùy chọn "tắt tiếng cuộc gọi từ số không xác định" của Apple trên iPhone cung cấp một lớp bảo vệ cơ bản, trong khi "thư thoại trực tiếp" cung cấp bản ghi âm theo thời gian thực và cho phép người dân phân biệt ngay lập tức giữa cuộc gọi tiếp thị tự động và trường hợp khẩn cấp thực sự mà không cần trả lời.

“Luật pháp đơn giản là không thể theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ,” ông Pong nói.

Nghị sĩ Duncan Chiu, người đại diện cho lĩnh vực đổi mới và công nghệ, cho biết trong khi sự bức xúc của công chúng đang lên đến đỉnh điểm, lệnh cấm hoàn toàn đối với các cuộc gọi trực tiếp giữa người với người có thể làm tê liệt các doanh nghiệp địa phương phụ thuộc vào việc tiếp xúc trực tiếp để tồn tại.

“Một số thẩm mỹ viện và trung tâm thể dục thỉnh thoảng dựa vào các cuộc gọi chào hàng để tìm kiếm khách hàng mới,” ông nói. “Về việc điều chỉnh hoạt động tiếp thị qua điện thoại, chúng ta cần ngồi lại và thảo luận với các ngành liên quan.”

Ông Chiu lưu ý chính phủ đang hợp tác với ngành viễn thông để triển khai các biện pháp phòng thủ đa tầng bằng cách sử dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm hỗ trợ chặn các số điện thoại đã được người dân báo cáo hoặc bị gắn cờ là đáng ngờ.

"Các giải pháp do các nhà cung cấp dịch vụ đưa ra cần phải hiệu quả trong việc xử lý lượng cuộc gọi đến tăng đột biến này," vị nghị sĩ cho biết.

Trong phản hồi gửi cho tờ South China Morning Post, Văn phòng Cơ quan Quản lý Truyền thông cho biết một số cuộc gọi do trí tuệ nhân tạo điều khiển nằm trong phạm vi điều chỉnh của quy định.

“Đối với các cuộc gọi chỉ sử dụng giọng nói do AI tạo ra để giao tiếp với người nhận mà không có bất kỳ tương tác trực tiếp nào giữa người với người, hoặc yếu tố tổng hợp giọng nói không được kích hoạt để phản hồi thông tin do người gọi truyền đạt, thì cuộc gọi đó sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định,” một phát ngôn viên của văn phòng cho biết.

Văn phòng này cho biết nhiều nhà cung cấp dịch vụ đã cung cấp tính năng lọc cuộc gọi và chặn cuộc gọi ẩn danh – bất kể có sự tham gia của trí tuệ nhân tạo hay không – để giảm thiểu các cuộc gọi làm phiền đối với những người từ 60 tuổi trở lên, đồng thời khuyến khích người dân sử dụng các công cụ lọc do nhà mạng cung cấp để giảm thiểu các cuộc gọi đáng ngờ.

Cơ quan này đã yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ giám sát các mẫu cuộc gọi đáng ngờ và chấm dứt các số điện thoại lừa đảo, với sáng kiến ​​dẫn đến việc tạm ngừng hoạt động 1,58 triệu số điện thoại địa phương vào tháng 12/2025 để chống lại các hành vi lừa đảo, phối hợp với cảnh sát, nhằm chống lại các vụ lừa đảo qua điện thoại.