Lo quá, Nậm Nơn!

Theo dự kiến, tháng 10 này công trình nhà máy thủy điện Bản Vẽ sẽ tích nước hồ chứa. Điều này đồng nghĩa với việc hàng chục bản làng thuộc các xã dọc sông Nậm Nơn như Kim Đa, Hữu Khuông, Luân Mai… thuộc huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An sẽ chìm trong biển nước. Đời sống người dân các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Ơ Đu gắn bó bao đời với vùng rừng núi này sẽ sang trang. Tuy nhiên, trong lúc những hộ dân cuối cùng trong vùng lòng hồ đang gấp rút di chuyển đến nơi ở mới, thì cùng với nhiều thứ phát sinh, hàng trăm học sinh nơi đây lại có nguy cơ không được đến trường trong năm học mới…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Một bản bên sông Nậm Nơn - không bao lâu nữa sẽ là vùng lòng hồ

Nghẹt thở vượt sông

Sau gần 30 phút đi ô tô từ thị trấn Hòa Bình (huyện Tương Dương) vượt đèo, rồi men theo các con dốc ven triền núi thẳng đứng, chúng tôi tới bến Thượng Lưu, giáp ranh xã Yên Na và Kim Đa. Nhìn dòng nước chảy xiết phía dưới, những chiếc thuyền độc mộc trông nhỏ như lá tre, trên đó không có bất cứ chiếc áo phao nào, tôi cảm thấy rùng mình.

Nhưng rồi, nhờ sự động viên của người đi cùng là trung tá Lương Thanh Liên - công an huyện phụ trách địa bàn xã, tôi mới tạm vững tâm. Giá mỗi lượt đi bằng chiếc thuyền này từ bến Thượng Lưu đến bến của xã Mai Sơn - xã xa nhất nằm trên thượng nguồn Nậm Nơn, tiếp giáp với nước bạn Lào, là 120.000 đồng/người, lượt về thì bằng phân nửa. Nhưng tất cả đều phải đợi, có đủ người chủ thuyền mới xuất bến. Còn nếu đi ngay, thì phải thuê cả thuyền, đi về trọn gói là 1,7 triệu đồng.

Chúng tôi quyết định thuê chiếc thuyền máy 20 sức ngựa, do chàng trai người Thái Lương Minh Hùng cầm lái. Chỉ tính từ bản Com (xã Kim Đa) - nơi chúng tôi dừng chân nghỉ ăn trưa, xuất phát lúc 2 giờ 20 phút chiều nhưng tới được bến Khe Bén (xã Mai Sơn) thì đã 7 giờ tối. Ai nấy đều rũ rượi, nhưng cảm thấy nhẹ cả người.

Bản Piêng Mựn là một trong những bản thuộc xã Mai Sơn, nằm trên khu vực đầu nguồn Nậm Nơn, tiếp giáp với nước bạn Lào. Chiều tối tiếng chim bìm bìm kêu dưới bến sông, vượn hú đâu đó trong núi khiến bản càng thêm thâm u, huyền bí.

Đêm xuống, bếp lửa được nổi lên. Vò rượu cần được bày ra giữa sàn nhà. Sau khi già làng cúng xin mời các bậc tiên tổ về mời rượu, mọi người bắt đầu quây quần lại. Trưởng bản Kha Xốp Phon cùng người già người trẻ vừa uống rượu vừa kể chuyện bản mình. Bản có 38 hộ với 178 khẩu, 80% thuộc diện hộ nghèo. Người dân trong bản chủ yếu sinh sống bằng nghề nương rẫy, chăn nuôi. Có nhà vẫn mua được xe máy. Xe máy mua từ thị trấn Hòa Bình, sau đó chở bằng thuyền về bản. Nhưng mua xe máy cũng chỉ đi được loanh quanh trong bản, vào đến trung tâm xã và đi… uống rượu cho nhanh.

Bản có 15 hộ thuộc diện di dân vì nằm trong cao trình mực nước lên của lòng hồ thủy điện, nhưng có 4 đối tượng nghiện nặng, 8 đối tượng “nghiện chừng chừng”. Cả xã thì có tới 48 đối tượng nghiện.

Năm 2008, các cấp huyện, xã và bản đã phá được 3 ha cây thuốc phiện trồng lén lút tại khu vực rừng giáp ranh giữa bản Piêng Cọc và xã Phà Đánh (huyện Sầm Tớ, Hủa Phăn, Lào). Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2009 các chiến sĩ biên phòng đã phá 6 vụ buôn bán ma túy. Thiếu tá Nguyễn Tất Hùng - quyền Trạm trưởng Trạm biên phòng Khe Bén (Đồn Biên phòng 523) cho biết, vì đây là địa hình vùng núi hiểm trở, lại có đường sông nên để trấn áp loại tội phạm này các anh gặp không ít khó khăn.

Vượt rừng kiếm chữ

Ông Lô Đại Duyên, Bí thư Đảng ủy xã Mai Sơn, cho biết, xã này thuộc diện đặc biệt khó khăn. Xã có 459 hộ với 2.151 nhân khẩu, trong đó dân tộc Thái chiếm 60%, 20% dân tộc Mông và 20% dân tộc Khơ Mú. Chính vì cuộc sống khó khăn, địa hình phức tạp nên việc học hành của con em các dân tộc nơi đây vô cùng gian nan.

Trước khi bước vào năm học mới, các em học sinh cấp 2 người Mông, người Khơ Mú ở các bản Phà Kháo, Piêng Cọc, Chà Lò đã phải xuống bản Huồi Xá - nơi đặt trung tâm xã để tìm nơi ở, dựng lều trọ học. Từ bản gần nhất xuống đến trường cũng đã mất ít nhất 4 - 5 tiếng đồng hồ. Năm nay, giáo viên có dãy nhà mới nên các em có thêm chỗ ở từ dãy nhà cũ trước đây, một số em mượn lại nhà hoang của dân rồi che chắn lại làm nơi ở.

Thương các em, người dân bản Huồi Xá, các thầy các cô luôn hết sức tạo điều kiện, chăm lo cho các em bằng hết khả năng của mình. Trong mỗi căn phòng chật hẹp, cả chục em cùng quây tụ lại, học và ngủ đều trên giường được kê bằng ván.

Trong một căn phòng, 2 em Và Bá Căng và Và Bá Chơ (đều ở bản Piêng Cọc) đang học bài. Tôi hỏi sao chưa vào năm học mới mà xuống sớm thế? Và Bá Căng bẽn lẽn: “Xuống sớm để học thêm, chứ về đi rừng quên mất nhiều rồi”.

Cũng lúc ấy, Và Chồng Thò từ nhà ở bản Phà Kháo xuống. Thò gùi một gùi nặng, trong đó là gạo, một quả bầu và rau rừng em hái dọc đường. Không riêng Thò, mỗi em xuống học đều gùi theo lương thực đủ ăn ít nhất một tuần cho đến thứ bảy về lại bản. Trong gian bếp tuềnh toàng dựng bằng nứa và lá một tốp 5 - 6 em đang nấu cơm chung. Hỏi các em cơm ăn có no bụng không, em nào cũng chỉ cười rõ tươi nhưng không trả lời.

Thầy giáo Ngân Quý Mạnh tâm sự: “Mỗi khi nhìn các em ăn uống kham khổ, đi lại vất vả thương lắm. Cũng vì khó khăn vất vả nên mỗi năm lại có vài em nghỉ học ở nhà”. Nhưng các em không chỉ nghỉ học vì khó khăn, mà còn vì những hủ tục còn lại đây đó. Gần đây nhất có em Dà Y Cứ (bản Phà Kháo), đang học dở học kỳ 2 của lớp 9 thì bị gọi về nhà lấy chồng.

Hiện cả xã Mai Sơn có 115 cháu học mầm non, 303 em học tiểu học, 227 em học THCS nội trú, 10 em học cấp 3. Hiện có một người là Lô Văn Hồng (bản Huồi Xá) đang học Đại học Vinh. Ngoài ra có 3 em đang học cao đẳng ở thành phố Vinh là Kha Văn Hương, Lô Thị Tan và Ngân Thị Hồng. Một người (Lô Văn Dương ở bản Piêng Mựn) cũng học ở Đại học Vinh nhưng do bị bệnh nên xin nghỉ…

Cùng với xã Mai Sơn, bước vào năm học mới này, các em học sinh của xã Hữu Khuông cũng sẽ thêm khó khăn vất vả. Theo dự kiến, đến tháng 10-2009 công trình thủy điện Bản Vẽ sẽ tích nước hồ chứa. Địa điểm hiện tại của trường học cùng trạm y tế, trung tâm hành chính xã Hữu Khuông… sẽ chìm trong nước.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, trường học mới vẫn chưa được xây dựng. Từ tháng 3-2009, UBND xã Hữu Khuông, UBND huyện Tương Dương đã có văn bản kiến nghị các cơ quan chức năng các cấp cho xây dựng mới trung tâm hành chính, trường học, trạm xá… để ổn định cuộc sống và sinh hoạt cho nhân dân và chính quyền địa phương, nhưng do chưa có sự thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị liên quan nên mọi thứ chưa thể tiến hành.

Thầy Nguyễn Quốc Khánh, Phó phòng Giáo dục huyện Tương Dương, cho biết, tại Hữu Khuông cấp mầm non có 7 lớp với 132 em, tiểu học 22 lớp với 238 em, THCS nội trú có 9 lớp với 297 em. Tại xã có 9 giáo viên mầm non, 35 giáo viên tiểu học và 21 giáo viên THCS.

Theo thầy Khánh, số học sinh bị ảnh hưởng lớn nhất là 297 em thuộc khối THCS, vì trường nằm ở điểm ngập nước, còn các cấp dưới học tại các bản không thuộc diện di dời nên không bị ảnh hưởng. Trước mắt, bước vào năm học mới các em học sinh khối THCS sẽ vẫn học tại trường hiện tại cho đến khi buộc phải di chuyển. Việc xây dựng trường mới chắc chắn không kịp nên sẽ phải dựng lán tạm để các em học, dự kiến địa điểm tại khu vực ngã ba Khe Ngẩu (tiếp giáp đường vào bản Pủng và bản Con Phen).

Trong khi đó, các thầy cô giáo, nhất là những người dưới xuôi lên đây cắm bản, ngoài việc thiếu thốn về vật chất, còn thiếu thốn về cả tinh thần vì xa nhà, xa trung tâm… Chỉ riêng việc đi lại của các thầy cô nơi đây đã vô cùng khổ nhọc. Như thầy Trần Trung Nghĩa, mỗi khi từ quê ở huyện Nghi Lộc lên trường thường là mất 3 ngày.

Một ngày từ quê lên thị trấn Hòa Bình, một ngày lo các giấy tờ thủ tục, mua các thứ nhu yếu phẩm, sau đó ngược dòng Nậm Nơn lên trường mất thêm một ngày nữa. Ngay như người ở gần nhất là thầy Ngân Quý Mạnh, từ quê ở xã Tam Thái (huyện Tương Dương) đón xe lên thị trấn Hòa Bình hết 30.000 đồng, từ thị trấn đến bến Thượng Lưu cũng bằng ấy, từ bến lên bến Khe Bén mất thêm 120.000 đồng tiền thuyền, sau đó cuốc bộ gần 2 tiếng đồng hồ về trường. Không biết rồi năm học này các em sẽ ra sao?

Theo SGGP

Để phục vụ công trình thủy điện Bản Vẽ (công suất thiết kế 320MW, tổng mức đầu tư 5.740 tỷ đồng, ngoài mục tiêu phát điện nhà máy còn có chức năng cung cấp nước sinh hoạt, đẩy mặn, chống lũ… cho địa phương), huyện Tương Dương có 5 xã phải di dời, trong đó 4 xã về khu tái định cư mới ở huyện Thanh Chương, riêng xã Hữu Khuông được tái lập sau khi sáp nhập một số bản còn lại của các xã thuộc diện di dời.

Cho đến thời điểm này, công việc di dân đã tiến hành được 2.112/2.979 hộ dân ra khỏi vùng lòng hồ. Ông Lô Thanh Hài, Phó Chủ tịch UBND huyện Tương Dương, cho biết: “Thời gian tích nước cho lòng hồ không còn nhiều, tuy nhiên hiện tốc độ di dân vẫn chậm. Việc di dân gặp phải nhiều cản trở vì đường sá đi lại khó khăn, chủ yếu bằng đường sông và đèo dốc, việc chuẩn bị nơi đến cho bà con còn chưa kịp thời… Tuy vậy, với sự nhiệt tình của bà con, cộng thêm nỗ lực của các cấp, các ngành liên quan, hy vọng rằng việc di dời dân sẽ diễn ra đúng như kế hoạch”.

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động