Luật An toàn giao thông hàng hải sửa đổi của Trung Quốc nhìn từ UNCLOS

Thu Hiền
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đối chiếu các điều khoản của Luật An toàn giao thông hàng hải sửa đổi của Trung Quốc với các điều khoản quy định tương ứng trong UNCLOS, Giáo sư luật quốc tế, Đại học Hải chiến Mỹ Raul (Pete) A. Pedrozo đã chỉ ra những điểm “quá đà” của Trung Quốc*.
Luật hàng hải sửa đổi của Trung Quốc nhìn từ UNCLOS: Vi phạm nghiêm trọng luật quốc tế
Trung Quốc xây dựng những căn cứ phi pháp trên Biển Đông. (Nguồn: Japan Times)

Ngày 1/9, Luật An toàn giao thông hàng hải (ATGTHH) của Trung Quốc chính thức có hiệu lực. Cũng giống như Luật Hải cảnh của nước này trước đó, rất nhiều quy định trái với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) cũng như nhiều điều ước quốc tế của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO).

Mơ hồ có chủ đích

Tương tự Luật Hải cảnh của nước này có hiệu lực từ tháng 1/2021, phạm vi áp dụng của Luật ATGTHH có vấn đề.

Điều 2 của Luật ATGTHH đã mở rộng phạm vi áp dụng của Luật từ “vùng biển ven bờ” thành “các vùng biển thuộc phạm vi quyền tài phán của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa” và thuật ngữ này cũng không được định nghĩa trong Luật, do đó, khá mơ hồ có chủ đích.

Việc thông qua luật thiếu chính xác mang tính mơ hồ cho phép nước này có thể thay đổi quan điểm của mình về khả năng áp dụng luật dựa trên các hoàn cảnh vào các thời điểm cụ thể.

Tuy nhiên, tính đến các yêu sách quá đáng cũng như hoạt động thực thi pháp luật của Trung Quốc trước đây, Luật ATGTHH có khả năng được xây dựng để áp dụng đối với tất cả vùng biển và đáy biển: Trong phạm vi “đường 9 đoạn” tại khu vực Biển Đông; mở rộng cho đến Rãnh Okinawa ở vùng biển Hoa Đông; mở rộng ngoài phạm vi đá Leodo (đá ngầm này trong vùng đặc quyền kinh tế của Hàn Quốc, song Trung Quốc yêu sách) trong vùng biển Hoàng Hải.

Việc mở rộng phạm vi áp dụng của Luật ATGTHH là không phù hợp với Phán quyết của Tòa trọng tài vụ kiện Biển Đông năm 2016 trong đó khẳng định yêu sách của Trung Quốc về quyền lịch sử và các yêu sách về quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển trong phạm vi “đường 9 đoạn” là trái với UNCLOS và do đó, không có hiệu lực pháp lý.

Cản trở tự do hàng hải

Điều 19 của Luật ATGTHH thể hiện việc trao quyền cho cơ quan quản lý hàng hải thiết lập các tuyến đi của tàu thuyền, các khu vực báo cáo, kiểm soát giao thông và hạn chế hàng hải.

Trong khi đó, Điều 22 của UNCLOS cho phép quốc gia ven biển yêu cầu tàu thuyền nước ngoài qua lại vô hại lãnh hải của mình sử dụng các tuyến đường ấn định và cách phân luồng giao thông nếu cần thiết nhằm bảo đảm an toàn hàng hải.

Hơn nữa, quốc gia ven biển không thể áp đặt các yêu cầu đối với các tàu nước ngoài mà các yêu cầu này dẫn đến việc cản trở hay hạn chế việc thực hiện quyền qua lại vô hại ngoại trừ các yêu cầu đã được trù định trong UNCLOS.

Hệ thống báo cáo của tàu hoặc tuyến di chuyển của tàu của quốc gia ven biển mà chỉ áp dụng trong phạm vi lãnh hải của mình cần cân nhắc đến các khuyến nghị của IMO nhưng không phải đệ trình lên IMO thông qua.

Tuy nhiên, các hệ thống tuyến di chuyển và báo cáo mà áp dụng ở phạm vi ngoài lãnh hải, một phần của lãnh hải thuộc eo biển quốc tế dùng cho hàng hải về bản chất là bắt buộc phải đệ trình lên IMO thông qua và việc thi hành cần phải phù hợp với các hướng dẫn của IMO và các tiêu chí phù hợp với các Điều khoản chung về tuyến di chuyển của tàu.

Do đó, các yêu cầu của Trung Quốc liên quan đến tuyến di chuyển của tàu, báo cáo, kiểm soát giao thông và các khu vực hạn chế trong lãnh hải của mình như được quy định trong Điều 19 của Luật sẽ không dẫn đến việc cản trở hay hạn chế việc thực hiện quyền qua lại vô hại.

Bên cạnh đó, các khu vực được yêu cầu theo Điều 19 của Luật mà nằm ngoài phạm vi lãnh hải của Trung Quốc cần phải trước tiên đệ trình lên IMO để thông qua. Các khu vực này không thể bị áp đặt một cách đơn phương lên các tàu nước ngoài bởi các cơ quan quản lý hàng hải.

Điều 30 của Luật cũng có vấn đề bởi đã áp đặt yêu cầu về hoa tiêu bắt buộc đối với: Các tàu mang cờ nước ngoài; tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, tàu chuyên chở chất phóng xạ và tàu chứa dầu siêu trường siêu trọng; tàu chở gas hóa lỏng cỡ lớn và các tàu chở hóa chất nguy hiểm mà có thể gây nguy hiểm cho các cảng; các tàu mà chiều dài, chiều rộng, chiều cao sát với giới hạn của điều kiện của các eo biển có thể cho các tàu này đi qua.

Hoa tiêu bắt buộc như là một điều kiện cho tàu được phép vào cảng là vấn đề khá phổ biến liên quan đến các cảng biển và vùng nước nội thủy.

Tuy nhiên, việc yêu cầu hoa tiêu bắt buộc đối với tàu nước ngoài tham gia hoạt động qua lại vô hại nhưng không có ý định đi vào các cảng hoặc vùng nước nội thủy của quốc gia ven biển là không phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm cả Điều 24 của UNCLOS. Yêu cầu này dẫn đến việc cản trở hoặc hạn chế quyền qua lại vô hại.

Tin liên quan
Mỹ phản đối các Mỹ phản đối các 'yêu sách hàng hải phi pháp' của Trung Quốc ở Biển Đông

Những yêu cầu phi lý

Điều 44 của Luật ATGTHH cấm việc di chuyển của tàu thuyền qua các vùng hạn chế được thiết lập theo Điều 19 của Luật này.

Điều 25 của UNCLOS cho phép các quốc gia ven biển có thể tạm thời đình chỉ việc qua lại vô hại tại các khu vực nhất định trong lãnh hải của mình nếu biện pháp này là cần thiết nhằm bảo vệ an ninh.

Tuy nhiên, Điều 44 của Luật đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, cho phép hạn chế vì bất cứ lý do gì và không chỉ giới hạn trong phạm vi lãnh hải. Hơn thế nữa, dường như khu vực hạn chế có thể được áp đặt mà không giới hạn về mặt thời gian.

Việc tạm dừng qua lại vô hại lãnh hải chỉ được áp dụng một cách tạm thời trên một khu vực nhất định vì lý do an ninh, song khu vực hạn chế đi lại được áp đặt theo Điều 19 của Luật dường như không chỉ giới hạn trong vấn đề bảo vệ an ninh của Trung Quốc.

Điều 54 của Luật ATGTHH áp đặt yêu cầu thông báo trước đối với một số loại tàu khi đi vào và rời khỏi lãnh hải của Trung Quốc. Những loại tàu này bao gồm: Tàu đi ngầm, tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, tàu chuyên chở chất phóng xạ hoặc các chất độc hại, các loại tàu khác có thể ngây nguy hại đến an toàn hàng hải được quy định theo luật và quy định của Trung Quốc.

Điều này hoàn toàn đi ngược lại với nguyên tắc cơ bản của UNCLOS là mọi loại tàu thuyền được hưởng quyền qua lại vô hại lãnh hải. Tàu ngầm và các phương tiện đi ngầm có thể thực hiện quyền qua lại vô hại, nhưng phải đi nổi và treo cờ.

Phạm vi áp dụng của Luật ATGTHH bổ sung vào phạm vi áp dụng của Luật Hải cảnh. Sức mạnh tổng hợp này sẽ cho phép Trung Quốc khẳng định một cách đơn phương và bất hợp pháp quyền tài phán chấp pháp trên biển, gây phương hại tới các quốc gia trong khu vực và các quốc gia sử dụng biển khác.

* Bài viết đăng trên tạp chí Nghiên cứu Luật quốc tế (International Law Studies) số 956 năm 2021.

Ngày 1/9, trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Việt Nam trước việc Trung Quốc chính thức thi hành Luật An toàn giao thông hàng hải sửa đổi, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nêu rõ: "Các quốc gia cần tuân thủ nghiêm túc các điều ước quốc tế mà mình là thành viên, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) - khuôn khổ pháp lý cho mọi hoạt động trên biển và đại dương, khi ban hành các văn bản nội luật liên quan đến biển".
Biển Đông: Chiêu trò 'làm luật', sự nguy hiểm và cái giá phải trả

Biển Đông: Chiêu trò 'làm luật', sự nguy hiểm và cái giá phải trả

Trong lúc thế giới mỏi mệt vì đại dịch Covid-19, lo ngại sự bất ổn ở Afghanistan..., thì Trung Quốc tung ra chiêu mới trên ...

Ấn Độ, Singapore tập trận hải quân chung gần Biển Đông

Ấn Độ, Singapore tập trận hải quân chung gần Biển Đông

Thành công của tập trận SIMBEX-2021 ở rìa phía nam của Biển Đông từ ngày 2-4/9 phản ánh lợi ích ngày càng tăng của Ấn ...

(tổng hợp)

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 19/10/2021: Bạch Dương chia tay người yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 19/10/2021: Bạch Dương chia tay người yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 19/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Baoquocte.vn. Gia đình ông Colin Powell, cựu Ngoại trưởng da màu đầu tiên của Mỹ, thông báo trên Facebook rằng ông đã qua đời ngày 18/10 vì biến chứng Covid-19 ở ...
Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Đại sứ Doãn Khánh Tâm trao số tiền 50.000 USD của Chính phủ Việt Nam hỗ trợ Chính phủ Mông Cổ để ứng phó với đại dịch Covid-19.
Singapore cũng 'lao đao' vì khủng hoảng năng lượng

Singapore cũng 'lao đao' vì khủng hoảng năng lượng

Baoquocte.vn. Giá năng lượng đang tăng cao trên toàn cầu, và người tiêu dùng cũng như các nhà bán lẻ điện ở Singapore đang phải gánh chịu sự gia tăng này.
Thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch là hành động thiết thực tri ân lực lượng tuyến đầu

Thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch là hành động thiết thực tri ân lực lượng tuyến đầu

Baoquocte.vn. Thủ tướng khẳng định, Đảng, Nhà nước và Nhân dân đánh giá cao, tri ân tất cả sự đóng góp ý nghĩa, cao cả của đội ngũ y, bác sỹ, ...
Chủ tịch nước tuyên dương các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ

Chủ tịch nước tuyên dương các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ

Baoquocte.vn. Tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ đã đánh dấu bước phát triển mới trong nỗ lực thực hiện nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.
Sự nghiệp của phụ nữ và những câu chuyện truyền cảm hứng

Sự nghiệp của phụ nữ và những câu chuyện truyền cảm hứng

Baoquocte.vn. Có hai cuốn sách mới được xuất bản tại Việt Nam có thể truyền cảm hứng cho mọi phụ nữ dám cất lên tiếng nói và theo đuổi lý tưởng, ...
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tọa đàm với các địa phương vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tọa đàm với các địa phương vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Baoquocte.vn. Tọa đàm giữa Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với lãnh đạo 19 tỉnh thành, hiệp hội doanh nghiệp và các doanh nghiệp hàng đầu.
Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Baoquocte.vn. Nga gửi thông điệp gì với châu Âu? Quan hệ Nga-Ukraine, Mỹ-Thổ Nhĩ Kỳ, tình hình miền Đông Ukraine, Myanmar... là một số tin thế giới nổi bật.
Covid-19 tối 18/10: Có 3.168 ca nhiễm mới, dịch cấp độ 2 ở Phú Thọ

Covid-19 tối 18/10: Có 3.168 ca nhiễm mới, dịch cấp độ 2 ở Phú Thọ

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 ngày 18/10 của Bộ Y tế cho biết có 3.168 ca mắc Covid-19 tại 45 tỉnh, thành phố. Trong ngày có 1.136 bệnh nhân khỏi và ...
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được EU công bố gần như trùng khớp thời gian với AUKUS. Chiến lược này có gì đặc biệt? Báo TG&VN phân tích.
Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Baoquocte.vn. Điều khiến thiên hạ bất ngờ và có phần sửng sốt ở AUKUS là việc Mỹ chia sẻ công nghệ chế tạo tầu ngầm hạt nhân cho Australia. Phân tích của TG&VN.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Quan hệ Mỹ-Nhật Bản-Hàn Quốc và 'vũ điệu tango' do Washington 'biên đạo'

Quan hệ Mỹ-Nhật Bản-Hàn Quốc và 'vũ điệu tango' do Washington 'biên đạo'

Baoquocte.vn. Chuyên gia Hàn Quốc đã phân tích cơ sở lý luận mà Mỹ xác định trong quan hệ với Hàn Quốc, Nhật Bản.
Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Baoquocte.vn. Một chiến lược hạt nhân theo chủ nghĩa thực tế phòng thủ sẽ là cách tốt nhất để kết hợp các chính sách đối nội và đối ngoại của Tổng thống Joe Biden.
Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh G20 về Afghanistan phản ánh sự đồng thuận cũng như một số khác biệt giữa các bên về cách giải quyết khủng hoảng tại đất nước Nam Á.
Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Không có nhiều lý do để kỳ vọng thay đổi trong quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Olaf Scholz và đảng Dân chủ xã hội (SPD).
Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Baoquocte.vn. Tờ Korea Times đăng bài bình luận của Giáo sư Yang Moo-jin về bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc của Tổng thống Moon Jae-in.
Đàm phán Mỹ-Iran là 'tiệc cafe' không hồi kết, các nước Trung Đông tìm 'lối rẽ' riêng

Đàm phán Mỹ-Iran là 'tiệc cafe' không hồi kết, các nước Trung Đông tìm 'lối rẽ' riêng

Baoquocte.vn. Các kế hoạch của Mỹ nhằm khôi phục đàm phán hạt nhân với Iran được đưa ra tương đối muộn và cho thấy kém hiệu quả.
Phiên bản di động