Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn và đến tận cùng giấc mộng

Phương Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lực lượng Taliban tuyên bố chiến tranh ở Afghanistan đã chấm dứt. 'Giấc mộng' 20 năm của Taliban đã được hiện thực hóa nhanh đến mức chính lực lượng này cũng ngỡ ngàng.
Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn, ‘khô máu’ vì giấc mộng giản đơn
Các thủ lĩnh của Taliban bên bàn làm vệc của tổng thống ở Kabul. (Nguồn: AP)

Ngày 16/8, người phát ngôn của văn phòng chính trị Taliban, Mohammad Naeem cho biết, chiến tranh ở Afghanistan đã chấm dứt, nhóm sẽ sớm thông báo chế độ và cách thức cai trị.

Ông Naeem cho biết, lực lượng có được ngày hôm nay là thành quả của những nỗ lực và hy sinh trong suốt 20 năm.

“Chúng tôi đã đạt được những gì chúng tôi mong mỏi. Đó là sự tự do của đất nước chúng tôi, sự độc lập của dân tộc chúng tôi”.

20 năm 1 giấc mộng

Taliban nổi lên ở Afghanistan trong thập niên 1990, nòng cốt là lực lượng du kích từng chiến đấu chống lại lực lượng chiếm đóng Afghanistan.

Đa phần chiến binh cốt cán ban đầu của Taliban là người Pashtun, nhóm bộ lạc lớn nhất ở Afghanistan.

Người sáng lập Taliban là Mohammad Omar, từng là chỉ huy của lực lượng du kích.

Sau khi ra đời năm 1994, Taliban mở chiến dịch quân sự nhằm giành quyền kiểm soát Kandahar, một trong những đô thị lớn nhất ở miền Nam Afghanistan, khi đó đang chìm trong tội phạm và bạo lực.

Tầm nhìn về công lý mà Taliban rao giảng giúp lực lượng này nhanh chóng mở rộng ảnh hưởng, thâu tóm quyền lực. Năm 1996, Taliban chiếm được thủ đô Kabul, tuyên bố Afghanistan trở thành một vương quốc Hồi giáo.

Tư tưởng của Taliban khi đó được có nhiều điểm tương đồng với tổ chức khủng bố Al-Qaeda của Osama Bin Laden, điểm khác là Taliban chỉ tập trung vào sự cai trị ở trong nước.

Al-Qaeda sát cánh với Taliban tấn công các nhóm vũ trang liên kết với quân đội chính phủ. Đổi lại, lãnh đạo Taliban cung cấp địa điểm trú ẩn và rèn quân cho Al-Qaeda.

Từ Afghanistan, đầu não của Al-Qaeda đã lên kế hoạch vụ tấn công khủng bố 11/9/2001. Và chỉ vài tháng sau đó, liên quân quốc tế do Mỹ dẫn đầu tấn công lật đổ chế độ Taliban nhằm truy quét Al-Qaeda.

Sau khi thua trận trước liên quân quốc tế năm 2001, Taliban tháo chạy về các vùng nông thôn. Một số thủ lĩnh Taliban bỏ trốn sang Pakistan. Dưới sự bảo trợ của cơ quan an ninh Pakistan, Taliban xây dựng lại lực lượng.

Mục tiêu của Taliban rất đơn giản, đó là giành lại những gì lực lượng này đã mất khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan năm 2001. Lực lượng này không cần quốc hội, không muốn bầu cử. Taliban có lãnh tụ tối cao và hội đồng quan chức, đó là những gì Taliban cho là tốt nhất cho Hồi giáo.

Lời hứa hão huyền?

Quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, lá cờ nước này không còn bay trên nóc đại sứ quán ở thủ đô Kabul, giữa lúc các nhân viên đại sứ quán đang cố gắng rời khỏi Afghanistan. Mỹ mới quyết định rút quân khỏi Afghanistan thì giờ đây lại phải phái thêm 1.000 lính đến Kabul và đưa mình vào thế bị động.

Sau 20 năm ở lại Afghanistan, Mỹ đã quyết định không chỉ rút quân khỏi đất nước này mà còn đưa ra các điều khoản với Taliban, từng cung cấp nơi trú ẩn an toàn cho al-Qaeda và thủ lĩnh Osama bin Laden.

Câu hỏi đặt ra rằng, đã là “kẻ thù không đội trời chung”, một thỏa thuận liệu có giá trị ràng buộc?

Thỏa thuận giữa Mỹ và Taliban (ký kết ngày 29/2/2020 tại Doha, Qatar) được chính quyền cựu Tổng thống Trump coi là một "thỏa thuận hòa bình". Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là nó mang lại hòa bình, thậm chí còn tạo ra một thế vững chắc cho lực lượng Taliban.

Việc Mỹ rút quân tạm thời không bàn đến đúng sai, nhưng khi rút quân, Washington nên tham vấn ý kiến của chính phủ Kabul, lên kế hoạch cho các bước tiếp theo và đảm bảo thực hiện từng bước một cách có trật tự.

Một số quan chức Mỹ đã cảnh báo tình hình ngày càng tồi tệ và Taliban khó có thể giữ lời hứa ngừng hỗ trợ al-Qaeda.

Tháng 5/2021, một báo cáo của Nhóm giám sát Liên hợp quốc gồm 18 thành viên đã chỉ ra sự liên kết mạnh mẽ giữa al-Qaeda và Taliban.

Báo cáo cho rằng hai nhóm này không chỉ liên kết chặt chẽ với nhau mà mối quan hệ của họ đã "phát triển sâu sắc hơn do sự hợp tác chung trong cuộc đấu tranh và hiện được củng cố thông qua mối quan hệ thế hệ thứ hai".

Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn, ‘khô máu’ vì giấc mộng giản đơn
Quân đội Afghanistan không thể chống cự trước làn sóng tấn công của lực lượng Taliban. (Nguồn: NPR)

Lỗ hổng được hé lộ

Chiến dịch quân sự của Taliban khởi động từ tháng 5, khi Mỹ bắt đầu rút những binh sĩ cuối cùng khỏi Afghanistan.

Ban đầu, đó chỉ là các chiến dịch nhỏ lẻ, chiếm lấy các khu vực nông thôn, hoặc những vùng xa xôi hẻo lánh thưa thớt dân cư. Sau đó lực lượng này bắt đầu đánh chiếm thủ phủ của các tỉnh và tiến quân với tốc độ vũ bão.

Sự sụp đổ quá chóng vánh của quân đội Afghanistan cũng như chính phủ Kabul là một cú sốc đối với nước Mỹ, là sự ngỡ ngàng ngay với chính lực lượng Taliban.

Việc các lực lượng Afghanistan sụp đổ trước phe nổi dậy Taliban chỉ trong vài tuần là một điều không ai ngờ tới. Chỉ trong vòng 45 ngày, Taliban đã chinh phục được phần lớn khu vực phía Bắc, phía Nam, phía Tây và áp sát Kabul.

Một câu hỏi đã được đặt ra: Làm thế nào mà một đội quân với quân số đông, được cường quốc hàng đầu thế giới là Mỹ huấn luyện, tài trợ và trang bị, lại có thể mất phương hướng nhanh chóng như vậy?

Về mặt chính thức, Kabul chỉ có khoảng 300.000 nhân viên an ninh, bao gồm cả lực lượng tinh nhuệ, và gần 50.000 binh sĩ thuộc lực lượng đặc biệt.

Theo một nguồn tin quân sự cấp cao của Mỹ, nhà chức trách Afghanistan đã thổi phồng các con số nhằm tăng hóa đơn chi trả của Mỹ và tiếp tay cho nạn tham nhũng.

Quyết định rút quân sớm của Mỹ đã phơi bày những lỗ hổng trong quân đội chính quy của Afghanistan: nghèo nàn, tham nhũng, không được đầu tư và thiếu sự hỗ trợ của không quân.

Đó chính là những nguyên nhân dẫn đến thất bại của chính quyền Kabul. Quy mô của các trung đoàn Afghanistan thực chất chỉ là sự thổi phồng.

Tình hình Afghanistan: Mỹ hạ cờ ở Đại sứ quán, kiểm soát không phận Kabul, ra yêu cầu gì với Taliban?

Tình hình Afghanistan: Mỹ hạ cờ ở Đại sứ quán, kiểm soát không phận Kabul, ra yêu cầu gì với Taliban?

CNN đưa tin, trong thông báo mới nhất sáng 16/8 (giờ Việt Nam, tối 15/8 giờ Mỹ), Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ ...

Tình hình Afghanistan: NATO, EU và hàng loạt quốc gia gấp rút hành động

Tình hình Afghanistan: NATO, EU và hàng loạt quốc gia gấp rút hành động

Trong bối cảnh Taliban chiếm được thủ đô Kabul và ra tuyên bố giành chiến thắng, kết thúc chiến tranh kéo dài ở Afghanistan, các ...

(theo Reuters, AFP, Times of India)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Kinh tế thế giới nổi bật (24-30/6): Mỹ vẫn vững mạnh, châu Âu khó ‘ép giá’ dầu Nga, Moscow ‘sẵn sàng hy sinh’ một phần ngân sách để làm gì?

Kinh tế thế giới nổi bật (24-30/6): Mỹ vẫn vững mạnh, châu Âu khó ‘ép giá’ dầu Nga, Moscow ‘sẵn sàng hy sinh’ một phần ngân sách để làm gì?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine ảnh hưởng an ninh lương thực, G7 muốn ép giá dầu Nga, hỗ trợ Ukraine xuất khẩu ngũ cốc… là những tin kinh tế thế giới nổi ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 1/7/2022: Tuổi Mão học thêm kiến thức

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 1/7/2022: Tuổi Mão học thêm kiến thức

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 1/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
NASA sẽ đưa lò phản ứng hạt nhân lên Mặt Trăng

NASA sẽ đưa lò phản ứng hạt nhân lên Mặt Trăng

Baoquocte.vn. Với hy vọng hỗ trợ sự sống của con người trên Mặt Trăng, NASA đang lên kế hoạch lắp đặt một lò phản ứng hạt nhân trên vệ tinh tự ...
Tạo bước đột phá trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Tạo bước đột phá trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Baoquocte.vn. Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc tổng kết 10 năm công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực giai đoạn 2012-2022.
Lãnh đạo Nga nói về thành công trong việc phát triển vũ khí laser

Lãnh đạo Nga nói về thành công trong việc phát triển vũ khí laser

Baoquocte.vn. Trong việc tạo ra công nghệ laser tác chiến nitride ở trạng thái rắn, Nga đang đi trước các cường quốc hàng đầu thế giới từ 3-5 năm.
Gia nhập Pau FC, Quang Hải lọt Top 500 cầu thủ có tầm ảnh hưởng nhất bóng đá thế giới

Gia nhập Pau FC, Quang Hải lọt Top 500 cầu thủ có tầm ảnh hưởng nhất bóng đá thế giới

Baoquocte.vn. Quang Hải đã chính thức gia nhập CLB Pau FC (Ligue 2) với thời hạn 2 năm sau khi hoàn tất mọi thủ tục, từ hợp đồng cho tới kiểm ...
Bộ Ngoại giao tham dự Đại hội Đại biểu Hội Văn thư Lưu trữ Việt Nam lần thứ V

Bộ Ngoại giao tham dự Đại hội Đại biểu Hội Văn thư Lưu trữ Việt Nam lần thứ V

Baoquocte.vn. Thực hiện phân công của Lãnh đạo Văn phòng Bộ Ngoại giao, Phòng Lưu trữ đã tham dự Đại hội Đại biểu Hội Văn thư Lưu trữ Việt Nam lần ...
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Baoquocte.vn. Ông Ferdinand Romualdez Marcos đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines ở thủ đô Manila trước hàng nghìn người.
Chủ tịch Quốc hội tiếp Chủ tịch Mạng lưới Hữu nghị Việt Nam-Anh và lãnh đạo một số tập đoàn của Anh

Chủ tịch Quốc hội tiếp Chủ tịch Mạng lưới Hữu nghị Việt Nam-Anh và lãnh đạo một số tập đoàn của Anh

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Anh, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã tiếp Chủ tịch Vietnam-UK Network và lãnh đạo một số tập đoàn của Anh.
Giải Vô địch Các CLB Golf Hà Nội mở rộng năm 2022 chính thức khởi động

Giải Vô địch Các CLB Golf Hà Nội mở rộng năm 2022 chính thức khởi động

Baoquocte.vn. Ngày 30/6 đã diễn ra Lễ công bố Giải Vô địch các Câu lạc bộ Golf Hà Nội mở rộng, với quy mô là giải đấu đồng đội golf số ...
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Baoquocte.vn. Ông Ferdinand Romualdez Marcos đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines ở thủ đô Manila trước hàng nghìn người.
Thượng đỉnh Caspi: Tung tuyên bố chung, Iran muốn hợp tác với Nga

Thượng đỉnh Caspi: Tung tuyên bố chung, Iran muốn hợp tác với Nga

Baoquocte.vn. Các quốc gia Iran, Nga, Turkmenistan, Azerbaijan và Kazakhstan đã ra tuyên bố chung khi kết thúc Hội nghị thượng đỉnh Caspi lần thứ 6.
Tổng thống Hàn Quốc nêu vấn đề Triều Tiên tại Thượng đỉnh NATO, gọi 'thách thức nghiêm trọng'

Tổng thống Hàn Quốc nêu vấn đề Triều Tiên tại Thượng đỉnh NATO, gọi 'thách thức nghiêm trọng'

Baoquocte.vn. Tổng thống Hàn Quốc kêu gọi cộng đồng quốc tế thể hiện quyết tâm mạnh mẽ hơn trong việc phi hạt nhân hóa Triều Tiên.
Tổng thống Ukraine tiếp tục mang thông điệp 'vũ khí và tiền' đến Thượng đỉnh NATO, Anh tặng 'quà'

Tổng thống Ukraine tiếp tục mang thông điệp 'vũ khí và tiền' đến Thượng đỉnh NATO, Anh tặng 'quà'

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố, nước này cần thêm vũ khí và tài chính để phòng vệ trước Nga.
Ấn Độ thông báo thời điểm chọn ra Phó Tổng thống mới

Ấn Độ thông báo thời điểm chọn ra Phó Tổng thống mới

Baoquocte.vn. Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Ấn Độ thông báo, cuộc bầu cử Phó Tổng thống nước này sẽ được tổ chức vào ngày 6/8 tới.
EU xác nhận đàm phán hạt nhân kết thúc bế tắc, Mỹ-Iran đổ lỗi cho nhau

EU xác nhận đàm phán hạt nhân kết thúc bế tắc, Mỹ-Iran đổ lỗi cho nhau

Baoquocte.vn. Các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp giữa Iran và Mỹ đã kết thúc mà không đạt được tiến triển như kỳ vọng.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Thủ tướng Nhật Bản và khả năng về cuộc gặp bộ trưởng quốc phòng Mỹ-Trung sẽ là điểm nhấn nổi bật tại Đối thoại Shangri-La năm 2022.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Phiên bản di động