Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn và đến tận cùng giấc mộng

Phương Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lực lượng Taliban tuyên bố chiến tranh ở Afghanistan đã chấm dứt. 'Giấc mộng' 20 năm của Taliban đã được hiện thực hóa nhanh đến mức chính lực lượng này cũng ngỡ ngàng.
Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn, ‘khô máu’ vì giấc mộng giản đơn
Các thủ lĩnh của Taliban bên bàn làm vệc của tổng thống ở Kabul. (Nguồn: AP)

Ngày 16/8, người phát ngôn của văn phòng chính trị Taliban, Mohammad Naeem cho biết, chiến tranh ở Afghanistan đã chấm dứt, nhóm sẽ sớm thông báo chế độ và cách thức cai trị.

Ông Naeem cho biết, lực lượng có được ngày hôm nay là thành quả của những nỗ lực và hy sinh trong suốt 20 năm.

“Chúng tôi đã đạt được những gì chúng tôi mong mỏi. Đó là sự tự do của đất nước chúng tôi, sự độc lập của dân tộc chúng tôi”.

20 năm 1 giấc mộng

Taliban nổi lên ở Afghanistan trong thập niên 1990, nòng cốt là lực lượng du kích từng chiến đấu chống lại lực lượng chiếm đóng Afghanistan.

Đa phần chiến binh cốt cán ban đầu của Taliban là người Pashtun, nhóm bộ lạc lớn nhất ở Afghanistan.

Người sáng lập Taliban là Mohammad Omar, từng là chỉ huy của lực lượng du kích.

Sau khi ra đời năm 1994, Taliban mở chiến dịch quân sự nhằm giành quyền kiểm soát Kandahar, một trong những đô thị lớn nhất ở miền Nam Afghanistan, khi đó đang chìm trong tội phạm và bạo lực.

Tầm nhìn về công lý mà Taliban rao giảng giúp lực lượng này nhanh chóng mở rộng ảnh hưởng, thâu tóm quyền lực. Năm 1996, Taliban chiếm được thủ đô Kabul, tuyên bố Afghanistan trở thành một vương quốc Hồi giáo.

Tư tưởng của Taliban khi đó được có nhiều điểm tương đồng với tổ chức khủng bố Al-Qaeda của Osama Bin Laden, điểm khác là Taliban chỉ tập trung vào sự cai trị ở trong nước.

Al-Qaeda sát cánh với Taliban tấn công các nhóm vũ trang liên kết với quân đội chính phủ. Đổi lại, lãnh đạo Taliban cung cấp địa điểm trú ẩn và rèn quân cho Al-Qaeda.

Từ Afghanistan, đầu não của Al-Qaeda đã lên kế hoạch vụ tấn công khủng bố 11/9/2001. Và chỉ vài tháng sau đó, liên quân quốc tế do Mỹ dẫn đầu tấn công lật đổ chế độ Taliban nhằm truy quét Al-Qaeda.

Sau khi thua trận trước liên quân quốc tế năm 2001, Taliban tháo chạy về các vùng nông thôn. Một số thủ lĩnh Taliban bỏ trốn sang Pakistan. Dưới sự bảo trợ của cơ quan an ninh Pakistan, Taliban xây dựng lại lực lượng.

Mục tiêu của Taliban rất đơn giản, đó là giành lại những gì lực lượng này đã mất khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan năm 2001. Lực lượng này không cần quốc hội, không muốn bầu cử. Taliban có lãnh tụ tối cao và hội đồng quan chức, đó là những gì Taliban cho là tốt nhất cho Hồi giáo.

Lời hứa hão huyền?

Quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, lá cờ nước này không còn bay trên nóc đại sứ quán ở thủ đô Kabul, giữa lúc các nhân viên đại sứ quán đang cố gắng rời khỏi Afghanistan. Mỹ mới quyết định rút quân khỏi Afghanistan thì giờ đây lại phải phái thêm 1.000 lính đến Kabul và đưa mình vào thế bị động.

Sau 20 năm ở lại Afghanistan, Mỹ đã quyết định không chỉ rút quân khỏi đất nước này mà còn đưa ra các điều khoản với Taliban, từng cung cấp nơi trú ẩn an toàn cho al-Qaeda và thủ lĩnh Osama bin Laden.

Câu hỏi đặt ra rằng, đã là “kẻ thù không đội trời chung”, một thỏa thuận liệu có giá trị ràng buộc?

Thỏa thuận giữa Mỹ và Taliban (ký kết ngày 29/2/2020 tại Doha, Qatar) được chính quyền cựu Tổng thống Trump coi là một "thỏa thuận hòa bình". Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là nó mang lại hòa bình, thậm chí còn tạo ra một thế vững chắc cho lực lượng Taliban.

Việc Mỹ rút quân tạm thời không bàn đến đúng sai, nhưng khi rút quân, Washington nên tham vấn ý kiến của chính phủ Kabul, lên kế hoạch cho các bước tiếp theo và đảm bảo thực hiện từng bước một cách có trật tự.

Một số quan chức Mỹ đã cảnh báo tình hình ngày càng tồi tệ và Taliban khó có thể giữ lời hứa ngừng hỗ trợ al-Qaeda.

Tháng 5/2021, một báo cáo của Nhóm giám sát Liên hợp quốc gồm 18 thành viên đã chỉ ra sự liên kết mạnh mẽ giữa al-Qaeda và Taliban.

Báo cáo cho rằng hai nhóm này không chỉ liên kết chặt chẽ với nhau mà mối quan hệ của họ đã "phát triển sâu sắc hơn do sự hợp tác chung trong cuộc đấu tranh và hiện được củng cố thông qua mối quan hệ thế hệ thứ hai".

Lực lượng Taliban: Sinh ra từ bạo lực, trỗi dậy từ tro tàn, ‘khô máu’ vì giấc mộng giản đơn
Quân đội Afghanistan không thể chống cự trước làn sóng tấn công của lực lượng Taliban. (Nguồn: NPR)

Lỗ hổng được hé lộ

Chiến dịch quân sự của Taliban khởi động từ tháng 5, khi Mỹ bắt đầu rút những binh sĩ cuối cùng khỏi Afghanistan.

Ban đầu, đó chỉ là các chiến dịch nhỏ lẻ, chiếm lấy các khu vực nông thôn, hoặc những vùng xa xôi hẻo lánh thưa thớt dân cư. Sau đó lực lượng này bắt đầu đánh chiếm thủ phủ của các tỉnh và tiến quân với tốc độ vũ bão.

Sự sụp đổ quá chóng vánh của quân đội Afghanistan cũng như chính phủ Kabul là một cú sốc đối với nước Mỹ, là sự ngỡ ngàng ngay với chính lực lượng Taliban.

Việc các lực lượng Afghanistan sụp đổ trước phe nổi dậy Taliban chỉ trong vài tuần là một điều không ai ngờ tới. Chỉ trong vòng 45 ngày, Taliban đã chinh phục được phần lớn khu vực phía Bắc, phía Nam, phía Tây và áp sát Kabul.

Một câu hỏi đã được đặt ra: Làm thế nào mà một đội quân với quân số đông, được cường quốc hàng đầu thế giới là Mỹ huấn luyện, tài trợ và trang bị, lại có thể mất phương hướng nhanh chóng như vậy?

Về mặt chính thức, Kabul chỉ có khoảng 300.000 nhân viên an ninh, bao gồm cả lực lượng tinh nhuệ, và gần 50.000 binh sĩ thuộc lực lượng đặc biệt.

Theo một nguồn tin quân sự cấp cao của Mỹ, nhà chức trách Afghanistan đã thổi phồng các con số nhằm tăng hóa đơn chi trả của Mỹ và tiếp tay cho nạn tham nhũng.

Quyết định rút quân sớm của Mỹ đã phơi bày những lỗ hổng trong quân đội chính quy của Afghanistan: nghèo nàn, tham nhũng, không được đầu tư và thiếu sự hỗ trợ của không quân.

Đó chính là những nguyên nhân dẫn đến thất bại của chính quyền Kabul. Quy mô của các trung đoàn Afghanistan thực chất chỉ là sự thổi phồng.

Tình hình Afghanistan: Mỹ hạ cờ ở Đại sứ quán, kiểm soát không phận Kabul, ra yêu cầu gì với Taliban?

Tình hình Afghanistan: Mỹ hạ cờ ở Đại sứ quán, kiểm soát không phận Kabul, ra yêu cầu gì với Taliban?

CNN đưa tin, trong thông báo mới nhất sáng 16/8 (giờ Việt Nam, tối 15/8 giờ Mỹ), Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ ...

Tình hình Afghanistan: NATO, EU và hàng loạt quốc gia gấp rút hành động

Tình hình Afghanistan: NATO, EU và hàng loạt quốc gia gấp rút hành động

Trong bối cảnh Taliban chiếm được thủ đô Kabul và ra tuyên bố giành chiến thắng, kết thúc chiến tranh kéo dài ở Afghanistan, các ...

(theo Reuters, AFP, Times of India)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Xem nhiều

Đọc thêm

Hội Lim Bắc Ninh Xuân Quý Mão 2023: Nét văn hóa đặc sắc miền Kinh Bắc không thể bỏ qua

Hội Lim Bắc Ninh Xuân Quý Mão 2023: Nét văn hóa đặc sắc miền Kinh Bắc không thể bỏ qua

Baoquocte.vn. Là lễ hội lớn đầu Xuân vùng Kinh Bắc, Hội Lim Bắc Ninh năm nay sẽ được tổ chức từ ngày 2-3/2 (tức ngày ngày 12 và 13 tháng Giêng ...
Giá vàng hôm nay 28/1: Giá vàng giữ nhịp, sẽ vượt mức cao nhất mọi thời đại? SJC tăng vọt chào đón ngày Vía Thần Tài

Giá vàng hôm nay 28/1: Giá vàng giữ nhịp, sẽ vượt mức cao nhất mọi thời đại? SJC tăng vọt chào đón ngày Vía Thần Tài

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 28/1 đã tăng khoảng 300 USD kể từ tháng 11/2022 và giữ ở mức cao trên 1.920 USD/ounce.
Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Baoquocte.vn. Ukraine kêu gọi thế giới chống lại ‘sự bàng quan và thù hận’, Đại sứ quán Azerbaijan tại Iran bị tấn công… là một số tin thế giới đáng chú ...
Khẩn trương, triển khai ngay các nhiệm vụ trọng tâm sau Tết

Khẩn trương, triển khai ngay các nhiệm vụ trọng tâm sau Tết

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị khẩn trương, bắt tay ngay vào công việc, không để chậm trễ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh...
Điện mừng Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins

Điện mừng Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins

Baoquocte.vn. Nhân dịp ông Chris Hipkins được bầu làm Thủ tướng New Zealand, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Xuất khẩu ngày 23-27/1: Dệt may, da giày hướng đến mục tiêu xuất khẩu 106 - 108 tỷ USD; doanh nghiệp thủy sản 'hái ra tiền'

Xuất khẩu ngày 23-27/1: Dệt may, da giày hướng đến mục tiêu xuất khẩu 106 - 108 tỷ USD; doanh nghiệp thủy sản 'hái ra tiền'

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật về hoạt động xuất nhập khẩu trong bản tin xuất khẩu ngày 23-27/1.
Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Baoquocte.vn. Ukraine kêu gọi thế giới chống lại ‘sự bàng quan và thù hận’, Đại sứ quán Azerbaijan tại Iran bị tấn công… là một số tin thế giới đáng chú ý.
Quân đội Mỹ, Hàn Quốc ký tuyên bố nhằm siết quan hệ, Washington sẽ cam kết bảo vệ Seoul

Quân đội Mỹ, Hàn Quốc ký tuyên bố nhằm siết quan hệ, Washington sẽ cam kết bảo vệ Seoul

Baoquocte.vn. Hàn Quốc và Mỹ sẽ tăng cường hợp tác an ninh giữa trong các lĩnh vực như khoa học quân sự, công nghệ và vũ trụ.
Hàn Quốc muốn bình thường hóa quan hệ liên Triều trong năm 2023

Hàn Quốc muốn bình thường hóa quan hệ liên Triều trong năm 2023

Baoquocte.vn. Hàn Quốc công bố kế hoạch thúc đẩy 'bình thường hóa' quan hệ liên Triều trong năm 2023 thông qua tiếp xúc 'trực tiếp và gián tiếp'.
Nga cảnh báo Mỹ hậu quả của các đòn mới, nói việc kiểm soát vũ khí đã 'trở thành con tin'

Nga cảnh báo Mỹ hậu quả của các đòn mới, nói việc kiểm soát vũ khí đã 'trở thành con tin'

Baoquocte.vn. Theo Đại sứ quán Nga tại Mỹ, các doanh nhân và công ty nước ngoài là những người đầu tiên chịu ảnh hưởng từ các trừng phạt mới của Washington.
Vụ đột kích của Israel ở Bờ Tây: Mỹ và Liên hợp quốc lên tiếng, Hamas kêu gọi người Palestine trả đũa

Vụ đột kích của Israel ở Bờ Tây: Mỹ và Liên hợp quốc lên tiếng, Hamas kêu gọi người Palestine trả đũa

Baoquocte.vn. Mỹ và Liên hợp quốc kêu gọi Israel và Palestine kiềm chế giảm leo thang sau vụ đụng độ ở Bờ Tây sáng 26/1.
Các nước càng siết chặt công nghệ chip, Trung Quốc càng nỗ lực tự tạo ra công nghệ riêng

Các nước càng siết chặt công nghệ chip, Trung Quốc càng nỗ lực tự tạo ra công nghệ riêng

Baoquocte.vn. Khi Nhật Bản và Hà Lan cùng Mỹ kiểm soát xuất khẩu thiết bị sản xuất chất bán dẫn sang Trung Quốc, Trung Quốc càng nỗ lực tạo ra công nghệ sản xuất chip riêng.
Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh EU đang trải qua quãng thời gian khó khăn chưa từng có, cương vị Chủ tịch Hội đồng EU hẳn sẽ là ‘chiếc ghế nóng’ với Thụy Điển. Báo TG&VN bình luận.
Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Baoquocte.vn. Chiến lược an ninh quốc gia vạch ra tầm nhìn của Nhật Bản trong bảo đảm an ninh trước những biến động nhanh, phức tạp và khó lường.
Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-châu Phi cho thấy nỗ lực của Mỹ trong tìm kiếm lại chỗ đứng tại lục địa này.
Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Israel Isaac Herzog tới UAE và Bahrain sẽ góp phần trấn an các đối tác vùng Vịnh vừa bình thường hóa quan hệ với nước này.
Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Baoquocte.vn. Ngày 27/11, Canada đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đâu là những nét nổi bật trong chiến lược này?
Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Baoquocte.vn. Tổng thống Emmanuel Macron đã làm nên lịch sử khi trở thành lãnh đạo đầu tiên của Pháp hai lần thăm cấp Nhà nước đến Mỹ.
Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Baoquocte.vn. Sáng kiến IPEF cho thấy nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden trong mở rộng vai trò hợp tác kinh tế tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Baoquocte.vn. Gần 190 quốc gia trên thế giới đã nhất trí về một thỏa thuận mang tính lịch sử trong lĩnh vực bảo vệ đa dạng sinh học.
Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Baoquocte.vn. Là thành viên của UNCLOS 1982, Việt Nam luôn đề cao, thúc đẩy thực thi Công ước, xem đây là văn kiện quan trọng trong quản trị biển và đại dương.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
Phiên bản di động