Một hành trình dài cùng Việt Nam

Thomas Bo Pedersen là một trong số ít người nước ngoài có sự gắn bó bền bỉ, sâu sắc với Việt Nam suốt hơn bốn thập kỷ.

Lần đầu tiên các hội đoàn người Việt khắp Nhật Bản cùng hội tụ trong sự kiện Xuân Quê hương 2026 tại Osaka Người Việt ở châu Âu tưng bừng đón năm mới Kỷ niệm 20 năm ban hành Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị

Là nhà báo, nhà văn, nhà ngoại giao và doanh nhân, ông Thomas Bo Pedersen từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong các lĩnh vực báo chí, ngoại giao, hợp tác phát triển và kinh doanh tại Việt Nam, Việt Nam thực sự trở thành một phần đời sống tinh thần, một “quê hương thứ hai” của ông.

Sinh năm 1955 tại Đan Mạch, Thomas Bo Pedersen tốt nghiệp Cử nhân Lịch sử đương đại tại Đại học Copenhagen năm 1979. Ông khởi đầu sự nghiệp với nghề báo, một lựa chọn mang tính nền tảng, hình thành ở ông thói quen quan sát xã hội, lắng nghe con người và tiếp cận lịch sử từ những số phận cụ thể.

Đầu những năm 1980, trong vai trò phóng viên quốc tế, ông nhiều lần tới Việt Nam để tìm hiểu về hậu quả chiến tranh và quá trình tái thiết đất nước. Lần đầu đặt chân tới Việt Nam năm 1984 đã mở ra mối duyên kéo dài cho đến hôm nay.

Ông Thomas Bo Pedersen và chiếc mũ có ngôi sao thêu chữ Việt Nam trong chuyến dẫn phái đoàn ngoại giao Đan Mạch đi thăm vịnh Hạ Long năm 2023. (Ảnh: NVCC)

Thấu hiểu từ chiều sâu lịch sử và văn hóa

Với góc nhìn của nhà báo nước ngoài, Thomas Bo Pedersen tiếp cận Việt Nam bằng nỗ lực thấu hiểu chiều sâu lịch sử và văn hóa.

Ông chứng kiến một Việt Nam còn nhiều khó khăn, đang tìm cách vượt qua những di chứng nặng nề của chiến tranh, đồng thời từng bước mở cửa và đổi mới. Những trải nghiệm ấy trở thành nền tảng để ông gắn bó lâu dài với đất nước, không chỉ trên phương diện nghề nghiệp mà cả cuộc sống.

Năm 1994, Thomas Bo Pedersen gia nhập Bộ Ngoại giao Đan Mạch, bắt đầu giai đoạn mới trong sự nghiệp với vai trò nhà ngoại giao. Ông đảm nhiệm nhiều vị trí liên quan đến khu vực châu Á, trong đó có các chương trình hợp tác phát triển tại Đông Nam Á và Nam Á.

Năm 2002, ông trở lại Hà Nội với cương vị Tham tán Thương mại tại Đại sứ quán Đan Mạch. Đây là giai đoạn ông trực tiếp tham gia thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và phát triển giữa Việt Nam và Đan Mạch, mối quan hệ được đánh giá là hình mẫu trong hợp tác Bắc Âu - Đông Nam Á.

Không dừng lại ở lĩnh vực ngoại giao, từ năm 2006, Thomas Bo Pedersen chuyển sang khu vực doanh nghiệp, giữ vai trò Giám đốc Điều hành của Mascot International tại Việt Nam và Lào. Dưới sự điều hành của ông, các nhà máy của Mascot tại miền Bắc Việt Nam phát triển ổn định, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận kinh doanh của ông gắn liền với trách nhiệm xã hội: Chú trọng điều kiện lao động, an toàn, phúc lợi và sự phát triển lâu dài của người lao động - những giá trị phù hợp với tinh thần phát triển bền vững mà Việt Nam đang hướng tới.

Ông Thomas Bo Pedersen tại vĩ tuyến 17 trong một chuyến công tác với chương trình rà phá bom mìn Project RENEW. (Ảnh NVCC)

Song song với hoạt động ngoại giao và kinh doanh, ông Thomas Bo Pedersen duy trì mối quan tâm đặc biệt đối với các vấn đề xã hội tại Việt Nam, nhất là hậu quả chiến tranh.

Ông tích cực tham gia và ủng hộ các chương trình hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam, rà phá bom mìn và phục hồi sinh kế cho người dân tại các vùng từng chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh. Những đóng góp được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và kỷ niệm chương của cả phía Đan Mạch và Việt Nam.

Cuộc đối thoại giữa ký ức và tương lai

Sau hơn 40 năm gắn bó, ông Thomas Bo Pedersen hiểu Việt Nam từ những thay đổi lớn lao của chính sách, kinh tế đến những chuyển động nhỏ trong đời sống thường nhật.

Ông sống tại Việt Nam, làm việc với người Việt, chứng kiến nhiều thế hệ trưởng thành cùng công cuộc đổi mới. Với ông, Việt Nam không chỉ là đối tượng nghiên cứu hay thị trường kinh doanh, mà là không gian sống, nơi ông đặt niềm tin và sự gắn bó lâu dài.

Cuốn tiểu thuyết Những bóng ma trở lại là tác phẩm được biết đến nhiều nhất của ông tại Việt Nam. Cuốn sách khai thác đề tài hậu chiến, tập trung vào những ám ảnh tinh thần kéo dài qua nhiều thập kỷ, cả với người Việt Nam và người nước ngoài từng tham gia hoặc liên quan đến cuộc chiến.

Ông Thomas Bo Pedersen và người bạn - nạn nhân da cam Nguyễn Thị Hoàn. Cô là người đã từng viết thư cho Tổng thống Mỹ Obama và yêu cầu ông giúp đỡ những trẻ em bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam ở Việt Nam. (Ảnh NVCC)

Điểm đáng chú ý là khi cuốn sách được xuất bản bằng tiếng Việt, toàn bộ lợi nhuận được dành để hỗ trợ các nạn nhân chất độc da cam tại Việt Nam thông qua Dự án Project RENEW. Hành động này cho thấy mối quan tâm của tác giả còn gắn với trách nhiệm xã hội cụ thể, nối dài những trăn trở nhân văn mà cuốn sách đặt ra.

Mới đây, trong không gian ấm cúng của buổi ra mắt sách tại Hà Nội, Thomas Bo Pedersen đứng trước độc giả Việt Nam với ánh mắt vừa lắng đọng, nói về những “bóng ma” không chỉ tồn tại trong trang sách mà còn ám ảnh ông suốt những năm tháng gắn với đất nước này. Đối với ông, đây không chỉ là một buổi ra mắt và ký tặng bình thường mà là cuộc đối thoại giữa lịch sử, ký ức và tương lai.

Tác giả không giấu được cảm xúc khi nhắc đến những câu chuyện đời thực sau chiến tranh, những mảnh ký ức mà ông đã chứng kiến và ghi lại trong nhiều năm, cũng như quá trình ông “đối thoại” với quá khứ bằng hình ảnh tư liệu do chính ông chụp trong suốt hơn 40 năm ở Việt Nam.

Khi được hỏi về tình cảm dành cho Việt Nam, ông từng chia sẻ trong các cuộc phỏng vấn trước đây rằng Việt Nam là một phần đời ông, không chỉ là nơi ông đến với tư cách người làm báo hay nhà ngoại giao, mà là “quê hương thứ hai”. Điều đó càng được khẳng định qua từng lời ông nói, từng ánh mắt ông trao cho độc giả là sự chân thành và trìu mến sâu sắc.

Tới dự buổi ra mắt sách của ông, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch Lương Thanh Nghị xúc động chia sẻ: “Có những lúc khán phòng lặng đi, có những lúc giọng anh nghẹn lại, nói về vụ thảm sát Sơn Mỹ hay những lần gặp mặt các nạn nhân của chất độc da cam, bom mìn còn sót lại. Có những lúc khách tham dự phải trầm trồ, ngạc nhiên trước những kiến thức về văn hoá Việt Nam như phong tục thắp hương trên ban thờ tổ tiên… Gặp nhau, lần nào anh cũng hào hứng chia sẻ về những điều tai nghe mắt thấy, về sự kiên cường và tốc độ phát triển nhanh chóng của Việt Nam. Trong vài năm qua, anh đã trực tiếp đưa nhiều đoàn khách Đan Mạch sang Việt Nam để tìm hiểu văn hoá, lịch sử của đất nước mà anh yêu mến”.

Dịch giả Hà Thủy Nguyên tin rằng bất cứ ai đọc bản tiếng Anh của cuốn sách đều sẽ thấy ông yêu Việt Nam và ngưỡng mộ cuộc kháng chiến của Việt Nam đến mức nào. “Đó không phải là mối quan hệ ngoại giao, đó thực sự là một tình cảm đẹp. Ông xót xa cho những số phận người dân bị bom đạn giày xéo, ông cảm thông cho những đấu tranh tâm lý của những bóng ma trong chiến trận...”, bà nói.

Nhà văn Thomas Bo Pedersen cùng bạn bè tại lễ ra sách "Những bóng ma trở lại" ngày 9/1 tại Hà Nội. (Ảnh NVCC)

Trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng sâu rộng, ông Thomas Bo Pedersen là hình mẫu “cầu nối mềm” giữa Việt Nam và phương Tây. Ông không đại diện cho những tuyên bố lớn, mà thể hiện bằng sự tôn trọng văn hóa bản địa, sự thấu hiểu lịch sử và niềm tin vào con người.

Qua câu chuyện của ông Thomas Bo Pedersen, có thể thấy, để gắn bó với một đất nước không phải quê hương mình, điều cần thiết không chỉ là thời gian, mà là sự lựa chọn có ý thức bằng hành động cụ thể và trách nhiệm xã hội. Đó là sự gắn bó bền vững, đủ sâu để vượt qua khác biệt văn hóa và đủ lâu để trở thành một phần của lịch sử sống động giữa hai dân tộc.