Một nhịp cầu ngoại giao văn hóa bền bỉ

Một đêm Hè tháng Năm, người ta ngồi lại với nhau để nghe một nhà văn kể về nỗi cô đơn của con người hiện đại, một dịch giả nói về hành trình đi tìm “linh hồn” của ngôn ngữ, một độc giả trẻ say sưa đặt câu hỏi cho tác giả đến từ quốc gia khác. Những khoảnh khắc, tưởng lặng lẽ và giản dị ấy lại chính là tinh thần đẹp nhất của Những ngày văn học châu Âu 2026 đang diễn ra tại Việt Nam.

Cộng đồng hội nhập của người Việt tại Hungary Mở rộng không gian sáng tạo cho văn học thiếu nhi Trường Sa - Nơi niềm tin chạm vào máu thịt Tổ quốc

Cuộc du hành đêm Hè cùng văn chương châu Âu

Chương trình “Đêm Hè văn chương” tại Viện Goethe Hà Nội nằm trong chuỗi hoạt động Những ngày văn học châu Âu 2026 tại Việt Nam. (Ảnh: Bạch Dương)

Không ồn ào như một lễ hội giải trí, cũng không đặt nặng tính trình diễn, sự kiện năm nay mang đến cảm giác gần gũi của một cuộc gặp gỡ văn hóa đúng nghĩa. Ở đó, văn học không còn nằm yên trên giá sách mà bước ra đời sống, trở thành chiếc cầu nối những con người khác biệt về ngôn ngữ, lịch sử và ký ức.

Khởi xướng từ năm 2011, Những ngày văn học châu Âu đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của giới yêu sách tại Việt Nam. Nhưng điều khiến sự kiện này có sức sống lâu bền không nằm ở số lượng nhà văn quốc tế tham dự, mà ở khả năng tạo ra những cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa, giữa quá khứ và hiện tại, giữa Việt Nam với thế giới thông qua con đường văn chương.

Năm nay, các cuộc trò chuyện xoay quanh nhiều chủ đề giàu tính thời đại như bản sắc cá nhân trong xã hội toàn cầu hóa, cảm giác cô đơn của con người hiện đại, ký ức chiến tranh, nữ quyền, di cư hay hành trình chữa lành bằng ngôn ngữ.

Những vấn đề ấy không chỉ thuộc về châu Âu hay Việt Nam mà còn là mối quan tâm chung của nhân loại. Đây là không gian để tiếp cận những dòng chảy tư tưởng đương đại của châu Âu, đồng thời cũng là dịp để bạn bè quốc tế hiểu hơn về một Việt Nam đầy bản sắc, trẻ trung, cởi mở, ham học hỏi.

Đặc biệt, sự xuất hiện đông đảo của các bạn trẻ tại các hoạt động giao lưu cho thấy văn học vẫn chưa bao giờ mất đi sức hút, chỉ là nó cần được đặt trong những hình thức tiếp cận mới. Những câu hỏi sắc sảo từ sinh viên, những cuộc trò chuyện kéo dài sau chương trình hay cảnh độc giả xếp hàng xin chữ ký tác giả cho thấy nhu cầu kết nối bằng văn hóa vẫn luôn hiện hữu.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, những hoạt động này càng cho thấy giá trị của đối thoại và sự thấu hiểu. Văn học không thể giải quyết mọi khác biệt, nhưng có thể giúp con người lắng nghe nhau sâu sắc hơn. Và chính từ những kết nối nhỏ bé ấy, các mối quan hệ văn hóa giữa các quốc gia được bồi đắp một cách lâu dài và bền vững.

Theo ông Oliver Brandt, Viện trưởng Viện Goethe Hà Nội, trong thời đại công nghệ len lỏi vào mọi mặt đời sống và các mối liên kết cộng đồng dần lỏng lẻo, nỗi cô đơn đã trở thành một hiện tượng xã hội rõ nét, nhưng khát vọng kết nối và đoàn kết vẫn luôn hiện diện như nhu cầu cốt lõi của con người.

Trưởng Phái đoàn Wallonie-Bruxelles Pierre Du Ville cũng nhận định rằng, việc thúc đẩy văn hóa đọc chính là cách để con người tìm thấy sự đồng cảm và kết nối sâu sắc hơn với nhau. Từ đó, các cuộc tọa đàm, workshop viết sáng tạo, đọc diễn xướng và đối thoại cùng tác giả đã mở ra nhiều góc nhìn về bản sắc, ký ức, sự cô lập và khả năng chữa lành bằng văn chương.

Từ một hoạt động giao lưu, Những ngày văn học châu Âu tại Việt Nam dần cho thấy vai trò của một nhịp cầu ngoại giao văn hóa mềm mại nhưng bền bỉ. Văn học không tạo ra những thỏa thuận chính trị, nhưng có thể mở đường cho sự thấu hiểu giữa các cộng đồng và quốc gia.

Khi độc giả Việt Nam tìm thấy sự đồng cảm trong những câu chuyện đến từ Đức, Pháp hay Italy…, khoảng cách văn hóa cũng được rút ngắn theo cách tự nhiên nhất.