 |
| Đại sứ Đào Duy Tiến nhận tặng phẩm lưu niệm của lãnh đạo Thành phố Benghazi cho Đoàn Việt Nam, tháng 4/2013. |
Cuối năm 1981, ông Đào Duy Tiến nhận được quyết định của Ban đối ngoại Trung ương Đảng cử đi học tiếng Ảrập tại Cộng hòa Ảrập Syria. Ông bảo: "Tuy biết ở tầm tuổi này, lại có gia đình với vợ và ba con nhỏ, việc đến một quốc gia Trung Đông để học tiếng trong thời gian dài như vậy, tôi chắc chắn gặp nhiều khó khăn... Nhưng, ước mong được học tiếng Ảrập, sự hấp dẫn của khu vực có nền văn minh lâu đời này đã giúp tôi vượt qua tất cả".
Duyên nợ cuộc đời
Ông Đào Duy Tiến không ngờ, chuyến đi tới Syria ngày ấy chính là khởi đầu của một bước ngoặt mới trong cuộc đời ông: Gắn bó cuộc đời và công việc của mình với tiếng Ảrập và khu vực Tây Á - châu Phi, sau sáu năm miệt mài học tập và tốt nghiệp khoa Sử (Đại học Damascus).
Mối duyên nợ với Libya của ông Đào Duy Tiến khởi đầu vào năm 1988, khi ông tháp tùng Thượng tướng Nguyễn Nam Khánh (lúc đó là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Việt Nam đoàn kết với nhân dân Palestine) đi dự Hội nghị Quốc tế đoàn kết với nhân dân Palestine do Libya đăng cai tại thành phố Benghazi. Sau chuyến đi, thấy ông Tiến sử dụng tốt tiếng Ảrập, Thượng tướng Nguyễn Nam Khánh đã giới thiệu để Bộ Quốc phòng "xin" ông Tiến về để cử đi biệt phái, làm phiên dịch cho đoàn cán bộ của Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng sang công tác ở Libya. Đó là chuyến công tác dài hạn đầu tiên của ông Tiến tại Libya.
Sau này, với lợi thế tiếng Ảrập và sự am hiểu Libya, ông liên tiếp được cử tới nước này nhận nhiệm vụ, từ vai trò Tham tán Đại sứ quán Việt Nam rồi trở thành Đại sứ Việt Nam tại đây vào tháng 2/2010.
Như vậy, ông đã tới Libya sáu lần, trong đó có ba chuyến công tác dài hạn và ba chuyến đi ngắn hạn. Tổng thời gian ông sống và làm việc ở Libya cũng ngót mười năm...
Ông Tiến nhớ lại: Dưới thời nhà lãnh đạo Gadhafi, Libya là một đất nước không có Nguyên thủ, Quốc hội và Chính phủ mà chỉ có những cơ quan tương đương với tên gọi cũng khác thường. Libya lấy đạo Hồi làm Quốc đạo nên các điều cấm của đạo Hồi được thực thi rất khắt khe. Phong tục tập quán, cách sống, sinh hoạt của người dân nước sở tại khác hẳn các nước khác do trình độ phát triển và khác biệt về văn hoá, lối sống.
Theo ông Tiến, dù Libya là một địa bàn xa xôi, khí hậu khắc nghiệt, điều kiện sinh hoạt tinh thần, giải trí nghèo nàn nhưng lại có những thuận lợi riêng, đó là tình cảm thân tình mà quan chức và nhân dân sở tại dành cho Việt Nam nói chung và người Việt Nam tại Libya nói riêng...
Người sơ tán cuối cùng
Cuối năm 2010, sự kiện “Mùa Xuân Ảrập” nổ ra. Từng được coi là một trong những nước có tình hình an ninh chính trị ổn định nhất khu vực châu Phi song từ tháng 2/2011, Libya đã rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, chiến tranh và bất ổn kéo dài.
Hoạt động và sinh hoạt của Sứ quán thời gian này có nhiều thay đổi. Cường độ hoạt động ngoại giao giảm đi nhưng hoạt động lễ tân, tiếp xúc để trao đổi tình hình thì vẫn được tiến hành thường xuyên, kể cả lúc nửa đêm hay chỉ được mời qua điện thoại trước sự kiện 15 phút đồng hồ...
Trong công việc nội bộ, ranh giới cấp bậc, vị trí công tác không còn khi Đại sứ và ba cán bộ, nhân viên còn lại của Sứ quán cùng nhau sinh hoạt, làm việc và thay phiên nhau trực đêm để bảo vệ Sứ quán.
Đại sứ Đào Duy Tiến kể: "Do có kinh nghiệm trong thời kỳ chiến tranh, chúng tôi đã dự trữ lương thực, thực phẩm, nước uống nên đảm bảo được cuộc sống bình thường đến những ngày cuối cùng".
Thời gian này, tại địa bàn liên tục xảy ra xung đột và giao tranh dữ dội; các phe nhóm và lực lượng khủng bố lợi dụng tình hình thâm nhập, gây ra nhiều vụ bắt cóc, giết hại đẫm máu.
Vì vậy, Đại sứ Tiến cùng các nhân viên phải hết sức nỗ lực và bất chấp nguy hiểm đến tính mạng, phối hợp với các quan chức trong và ngoài nước đưa hàng ngàn lao động và học sinh Việt Nam ra khỏi Libya an toàn. Trong hai năm 2011 và 2014, Đại sứ quán Việt Nam tại Libya đã sơ tán an toàn gần 13.000 người Việt Nam lao động và học tập từ nhiều điểm khác nhau ở Libya, trong đó có những vùng giao tranh ác liệt như Tripoli và Benghazi.
Và Đại sứ Tiến là một trong những người cuối cùng của Sứ quán rời Libya khi đã sơ tán hết người lao động về nước.
Ngày 22/4, Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Hồng Nam đã trao Kỷ niệm chương vì sự nghiệp xây dựng và phát triển ngành Ngoại giao cho Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Libya Đào Duy Tiến. Đây là sự ghi nhận của Bộ Ngoại giao đối với những thành tích xuất sắc của Đại sứ Đào Duy Tiến và cán bộ nhân viên Đại sứ quán Việt Nam tại Libya trong quá trình công tác, đặc biệt là việc sơ tán đưa người lao động Việt Nam trên địa bàn về nước các năm 2011 và 2014. Ông từng được Thủ tướng trao tặng Bằng khen và Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội trao Kỷ niệm chương.
Thiên Đức (ghi)
