Nhà văn hóa Hữu Ngọc

Một vở kịch Nô (Nhật Bản) hiện đại

Hữu Ngọc
TGVN. Mishima là nhà văn Nhật hiện đại nổi tiếng nhất ở phương Tây. Ông đã gửi gắm nhiều tâm sự về ý nghĩa cuộc đời, cái sống cái chết, mộng và thực vào những kịch Nô ông viết khoảng năm 30 tuổi. Với ý nghĩa tượng trưng cao độ, kịch “Nô” dần trở thành thể loại sân khấu cho một giới thưởng thức hẹp.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
mot vo kich no nhat ban hien dai Phụ nữ mới là “phái mạnh”
mot vo kich no nhat ban hien dai Xe điện - Tiếng leng keng thân thương
mot vo kich no nhat ban hien dai
Mishima, nhà văn Nhật hiện đại nổi tiếng nhất ở phương Tây.

Trước đây, tôi có thành kiến với Mishima, nhà văn Nhật hiện đại nổi tiếng nhất ở phương Tây. Có lẽ do ông tự sát một cách hơi “huênh hoang”, dĩ chí “thiếu thẩm mỹ”. Ông cầm đầu một nhóm thanh niên võ trang chiếm đóng Tổng hành dinh của lực lượng tự vệ, kêu gọi xét lại hiến pháp để trả lại cho Nhật hoàng hào quang nguồn gốc thần minh của nghìn xưa và thức tỉnh tinh thần thượng võ chìm đắm trong chủ nghĩa hòa bình từ sau thế chiến II. Khi thất bại, ông mổ bụng tự tử theo đúng nghi lễ “võ sĩ”.

Về sau, tìm hiểu thêm Mishima, tôi thấy vấn đề phức tạp hơn.

Sự kết liễu cuộc sống của ông không logic với bản chất sống của một nghệ sĩ duy mỹ, suốt đời say mê tìm cái đẹp. Tuy có những lúc ông có thái độ “dấn thân” chính trị, từng tham gia chút ít Đảng Cộng sản, trở thành khuynh hữu với ý thức quý tộc, cơ bản ông vẫn là “phi chính trị”. Ông đề cao những người yêu nước cực đoan, trên quan điểm ứng xử đạo đức học hơn là quan điểm chính trị.

Ông tôn sùng Nhật hoàng vì đó là biểu tượng của văn hóa cổ truyền.

Tâm hồn Mishima (1925-1970) rất phức tạp và đầy nghịch lý. Bà nội ông thuộc dòng dõi võ sĩ, đã giáo dục ông một cách độc đoán. Bà gửi cậu bé vào học trường trung học quý tộc. Cậu ốm yếu, lúc đầu không đủ sức khỏe nhập ngũ. Nhưng đến khi được chấp nhận thì chiến tranh đã hết. Cậu rất nhạy cảm và có năng khiếu văn học. Năm 16 tuổi đã có tác phẩm đầu tay được in. Tuy học luật và có thời gian làm công chức, Mishima về sau sống bằng ngòi bút. Ông hiểu biết về văn hóa phương Đông và phương Tây, đặc biệt là cổ Hy Lạp. Sáng tác của ông phản ánh cuộc xung đột giữa ảnh hưởng phương Tây và các giá trị truyền thống phương Đông. Với Kawabata, dĩ vãng là truyền thống nghệ thuật cổ, là sắc thái nữ tính của văn hóa dân tộc (thời Hêian). Còn Mishima lại tìm hứng trong truyền thống chiến chinh, tinh thần thượng võ. Kiệt tác của ông gồm: Tâm sự một cái mặt nạ, 1949, câu chuyện cảm động và mang tính thẩm mỹ về sự thức tỉnh tình dục ở một thanh niên; Đèn lầu vàng, 1956, tiểu thuyết viết về một đạo sĩ trẻ hoang mang không giải quyết được mâu thuẫn giữa cuộc đời và nghệ thuật, bèn đốt ngôi đền tượng trưng cho cái tuyệt mỹ và bộ tiểu thuyết 4 tập Bể phồn thực (1971-1974). Có nhà nghiên cứu cho là toàn bộ sáng tác của Mishima thể hiện sự phân đôi, không thống nhất giữa tâm hồn và thân xác, gốc của mọi tai họa trong nền văn minh hiện đại. Phản ứng với bản chất mình, Mishima đề cao thân thể, chống lại khuynh hướng bảo tồn.

Mishima đã gửi gắm nhiều tâm sự về ý nghĩa cuộc đời, cái sống cái chết, mộng và thực vào những kịch “Nô” ông viết khoảng năm 30 tuổi. Với ý nghĩa tượng trưng cao độ, kịch “Nô” dần trở thành thể loại sân khấu cho một giới thưởng thức hẹp. Mishima có tài canh tân “Nô”, làm cho nội dung dễ hiểu, mượn chủ đề và đề tài cũ áp dụng vào hiện đại, vẫn giữ được tính tượng trưng và không khí thần bí. Thí dụ ông đã thể hiện đề tài “Giấc Nam Kha” trong vở Kantan: một thanh niên nhà giàu được nuông chiều, mới 18 tuổi đã chán ngấy danh lợi, tình duyên. Cậu ta về quê u già chơi, nằm nghỉ gối đầu lên chiếc gối thần gia bảo của gia đình ấy. Cậu mơ một giấc mơ, thấy tất cả cái phù du, vô nghĩa của đời sống hiện đại.

Còn đây là vở Sôtôba Komachi, đã được diễn ở nhiều nơi trên thế giới... gắn cái cũ thời Minh trị với nước Nhật đương đại của gần 100 năm sau. Mishima miêu tả một mỹ nhân nhẫn tâm và con người tìm cái đẹp chỉ là ảo ảnh. Vở kịch này khiến ta nhớ tới vở Chờ đợi Goodot của nhà viết kịch Ailen Beckett: có hai tên cầu bơ, cầu bất nói con cà con kê với nhau khi cùng chờ đợi một người họ không quen biết là Godot ở một nơi vắng vẻ... Rồi hôm sau, cũng lại như vậy, Godot là ai, họ chờ đợi làm gì họ đều không biết! Cứ thế mãi. Nội dung kịch của Beckett nói lên cái vô lý của cuộc đời với một ngôn ngữ tàn nhẫn, khô khan. Vở của Mishima cũng vậy, nhưng dù sao cũng được che phủ bởi chút thơ mộng và bi thương. Phải chăng đó là do quan niệm kiếp người phù du của phương Đông, nhất là đạo Phật, có khác?

mot vo kich no nhat ban hien dai Nâng cao dân trí để hội nhập

Từ những năm 90 thế kỉ trước, toàn cầu hóa đã trở thành một hiện tượng phổ biến, khắp thế giới: toàn cầu hóa chủ ...

mot vo kich no nhat ban hien dai Chuyện Huyền Trân công chúa

Tôi sinh ra và lớn lên ở phố Hàng Gai - Hà Nội. Thời Pháp thuộc, đi xa chỉ có xe kéo và tàu điện. ...

mot vo kich no nhat ban hien dai Năm mới chúc bạn bớt “Thân làm tội đời”

Ngày Tết, chúc nhau tăng: tăng phúc, tăng thọ, tăng lực, tăng danh... Tôi thì xin chúc bạn “giảm bớt thân làm tội đời”.

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Tạp chí du lịch quốc tế Lonely Planet xếp Đà Nẵng ở vị trí thứ 4 trong danh sách 10 điểm đến đáng trải nghiệm nhất từ Giáng sinh đến đêm giao thừa.
Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria đang dần trở thành lựa chọn đáng chú ý đối với những du khách Việt Nam yêu thích trải nghiệm khác biệt.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động