 |
| Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) và người đồng cấp Australia Julie Bishop sau khi ký Hiệp định hợp tác quân sự tại Hội nghị AUSMIN. |
Tăng cường hợp tác quốc phòng
Từ ngày 14-16/8, Đại tướng Martin Dempsey, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ đã có chuyến công du đến Việt Nam. Đây là tướng lĩnh cao cấp nhất của Mỹ đến Việt Nam kể từ năm 1975.
Lầu Năm Góc thông báo “xây dựng niềm tin” là mục đích chuyến thăm, đồng thời giới chức Washington nói đây là “tín hiệu nói lên sự nghiêm túc của Mỹ về việc tái cân bằng ở châu Á – Thái Bình Dương”.
Trong các cuộc gặp với lãnh đạo Việt Nam, ngoài các lĩnh vực như cứu trợ thảm họa thiên tai, tăng cường chia sẻ thông tin, phía Mỹ cam kết nỗ lực cùng với Việt Nam giải quyết hậu quả chiến tranh và coi đây là vấn đề mà Mỹ coi trọng và ưu tiên. Đặc biệt, nhật báo The New York Times dẫn lời ông Dempsey nói rằng: “chúng tôi nên cải thiện quan hệ một cách vững chắc với quân đội Việt Nam. Tôi sẽ đề xuất Việt Nam tăng cường quản lý nguồn tài nguyên biển và tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông”.
Tướng Dempsey nhấn mạnh, hòa bình, an ninh hàng hải và hàng không ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nhất là ở Biển Đông và biển Hoa Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi những đòi hỏi phi lý và hành động xác lập chủ quyền dựa trên sức mạnh đơn phương. Trong tương lai, khi lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam được dỡ bỏ, Washington có thể giúp nâng cao năng lực hải quân cho phía Việt Nam trong lĩnh vực hàng hải bởi đây là “lĩnh vực có lợi ích chung lớn nhất” giữa hai nước.
Trước đó, ngày 13/8, trong khuôn khổ Hội nghị tham vấn Ngoại giao và Quốc phòng song phương (AUSMIN), Mỹ và Australia đã đi đến thỏa thuận hợp tác quân sự lịch sử. Dự kiến, Mỹ sẽ tăng lực lượng thủy quân lục chiến lưu chuyển đến căn cứ Darwin lên đến 2.500 người và triển khai không quân ở Bắc Australia. Ngoài ra, hai bên nhất trí thiết lập Nhóm làm việc để xem xét khả năng tham gia Chương trình Phòng thủ tên lửa đạn đạo. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel nhấn mạnh, liên minh Mỹ - Australia là “hòn đá tảng” đối với sự ổn định ở khu vực, còn Bộ trưởng Ngoại giao Australia Julie Bishop khẳng định “liên minh với Mỹ là quan hệ an ninh quan trọng nhất của Australia”.
Duy trì an ninh khu vực
Ngay trước thềm chuyến thăm của Tướng Martin Dempsey, ngày 14/8, tại Trung tâm Đông – Tây ở Honolulu (Hawaii), Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã có bài phát biểu quan trọng mang tựa đề “Tầm nhìn của Mỹ về can dự ở châu Á – Thái Bình Dương”, trong đó nhấn mạnh an ninh và thịnh vượng của Mỹ ngày càng gắn bó chặt chẽ với khu vực này, bất chấp các cuộc khủng hoảng ở Iraq và Ukraine.
Ngoại trưởng Kerry cho biết, trong thời gian tới, bên cạnh lĩnh vực quân sự, Mỹ sẽ nỗ lực hợp tác với các quốc gia ở châu Á – Thái Bình Dương trên bốn vấn đề: đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững, sử dụng năng lượng hiệu quả, hợp tác khu vực và thúc đẩy dân chủ.
Người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ cũng khẳng định cải thiện quan hệ Mỹ - Trung đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì an ninh và ổn định ở khu vực. Mỹ hoan nghênh “sự trỗi dậy của một Trung Quốc hòa bình, thịnh vượng, ổn định” và “đóng vai trò trách nhiệm ở châu Á, ủng hộ các quy tắc, chuẩn mực về an ninh và kinh tế”.
Đáng chú ý, chính quyền Washington cam kết tránh cài bẫy đối đầu chiến lược giữa hai cường quốc, thúc đẩy khuôn khổ “quan hệ kiểu mới” vì những lợi ích chung và xử lý bất đồng trên tinh thần xây dựng. Ông Kerry cho rằng quan hệ kiểu mới sẽ không trở thành hiện thực chỉ với các khẩu hiệu hay theo đuổi phạm vi ảnh hưởng mà cần được xác định thông qua hợp tác giải quyết thách thức chung và việc tuân thủ các quy tắc, chuẩn mực, cơ chế của hai bên và khu vực.
Có thể thấy, bất chấp những khó khăn không nhỏ: từ cuộc chiến ở Đông Âu cho tới một loạt khủng hoảng quốc tế ở Trung Đông, từ khúc mắc trong đàm phán Hiệp định Đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) cho tới những chia rẽ trong nội bộ, Mỹ đang rất nỗ lực triển khai chiến lược tái cân bằng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Quang Chinh
