Theo một báo cáo gần đây của OECD, chỉ khoảng 40% dân số trong độ tuổi lao động của Nam Phi có việc làm, so với tỉ lệ 60-70% ở các thị trường mới nổi có thu nhập trung bình khác. Một phần ba người Nam Phi trong lực lượng lao động, nhưng một nửa trong số đó là thanh niên từ 15-24 tuổi, đang thất nghiệp. Điều này tạo sức ép lớn nhất cho sự tăng trưởng của nền kinh tế Nam Phi.
Tổng thư ký OECD Angel Gurria nhận định, để đáp ứng được nhu cầu việc làm của người dân, kinh tế Nam Phi phải có "nhiều năm tăng trưởng ở mức 6%". Bộ trưởng Tài chính Nam Phi Pravin Gordhan đưa ra con số còn cao hơn. Ông cho rằng, tốc độ tăng trưởng trung bình 7%/năm là cần thiết trong 20 năm để "tạo ra được những chuyển biến đáng kể" về tỉ lệ lao động có việc làm. Trong 4 thập kỷ qua, nền kinh tế Nam Phi chưa từng đạt được tăng trưởng nhanh chóng như vậy. Tỉ lệ tăng trưởng nhanh nhất của nước này là trong giai đoạn 2004-2007 mới chỉ đạt con số trung bình 5%/năm.
Mặc dù đánh giá cao về các chính sách kinh tế vĩ mô khôn ngoan của Nam Phi kể từ khi đảng Dân tộc Nam Phi lên cầm quyền từ năm 1994, nhưng OECD cho rằng, chính phủ Nam Phi cần có nhiều hành động hơn nữa trên mặt trận kinh tế vĩ mô để nâng cao tiềm năng phát triển cũng như tiêu chuẩn sống ngang bằng với các nước OECD. Vì trên thực tế, được đánh giá là quốc gia có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và nguồn nhân lực dồi dào, nhưng Nam Phi lại là một trong số ít những thị trường mới nổi thất bại trong việc đạt được mức thu nhập bình quân đầu người như của các nước thành viên OECD.
Trong chiến lược phát triển 2006-2009, chính phủ Nam Phi đặt mục tiêu tăng trưởng 4,5%/ năm, tăng lên 6% trong 5 năm sau đó; giảm tỉ lệ đói nghèo và thất nghiệp xuống còn một nửa vào năm 2014. Tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã khiến cho những mục tiêu trên thành thiếu thực tế. Trong khi đó, nền kinh tế của Nam Phi đã chững lại trước khi bị cuộc khủng hoảng tấn công, giảm từ kỷ lục 5,5% trong 2007 xuống còn 3,7% trong năm 2008. Mặc dù Nam Phi đã trải qua sự phục hồi kinh tế nhanh hơn so với hầu hết các nước OECD, nhưng năm ngoái, kinh tế nước này đã chứng kiến sự sụt giảm tới 1,8 %, lần đầu tiên trong 17 năm.
OECD dự đoán kinh tế Nam Phi sẽ tăng trưởng của 3,3% trong năm nay và 5% vào năm 2011. Con số này cao hơn so với hầu hết các dự đoán của chính phủ Nam Phi (2,3% trong năm nay và 3,2% trong năm 2011) nhưng vẫn là quá thấp để đạt được mục tiêu giảm đói nghèo và thất nghiệp. Khoảng 1 triệu việc làm đã bị mất trong vòng 15 tháng qua. Và không giống như hầu hết các nước nghèo trên thế giới, Nam Phi, với hệ thống phúc lợi xã hội rộng rãi, không có một nền kinh tế phi chính thức lớn mạnh, nơi mà những người thất nghiệp có thể nương tựa. Theo ước tính của OECD, chỉ 15% việc làm tại Nam Phi là thuộc khu vực kinh tế phi chính thức, so với khoảng 50% ở Brazil và Ấn Độ và ba phần tư ở Indonesia.
OECD cho rằng chính phủ Nam Phi nên khuyến khích đầu tư, nới lỏng hơn các quy định về thị trường hàng hóa, tạo điều kiện tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn đối với các doanh nghiệp nhỏ và một loạt các biện pháp để giải quyết nạn thất nghiệp trong giới trẻ.
Việt Hưng
