Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì nguồn cung năng lượng ổn định mà còn phải nâng cao giá trị gia tăng, năng suất và năng lực làm chủ công nghệ trong nước.
 |
| Ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam. |
Vừa qua, tại Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững” do VnEconomy tổ chức, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của ngành dầu khí trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghiệp quốc gia. Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam Đào Quang Bính cho rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn cung ổn định và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên.
Trong khi đó, ngành dầu khí đang đối mặt với nhiều thách thức như suy giảm sản lượng tự nhiên tại các mỏ chủ lực, biến động địa chính trị, thị trường năng lượng toàn cầu và áp lực chuyển dịch năng lượng để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Theo ông Bính, đột phá về thể chế là một trong những động lực quan trọng để ngành dầu khí vượt qua những thách thức này, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Luật Dầu khí năm 2026, được thông qua ngày 23/8 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, được kỳ vọng tháo gỡ các vướng mắc kéo dài, hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư, chia sẻ rủi ro và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp.
Ông Phan Đức Hiếu, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đánh giá Luật Dầu khí mới tiếp tục mở đường cho phát triển, góp phần giải phóng nguồn lực đầu tư và đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế.
 |
| Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội trình bày tham luận tại diễn đàn. |
Một trong những điểm đáng chú ý là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), đồng thời cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư dầu khí.
Theo đại biểu, một số cam kết trong hợp đồng dầu khí có thể được điều chỉnh theo cơ chế luật định mà không phải thực hiện lại toàn bộ quy trình điều chỉnh, phê duyệt hợp đồng. Quy định này góp phần giảm thủ tục, tăng tính linh hoạt trong quá trình triển khai dự án.
Luật cũng tạo điều kiện phát triển dịch vụ dầu khí và một số hoạt động ngoài khơi gắn với dầu khí, trong đó có thu giữ và lưu trữ carbon (CCS). Các chính sách ưu đãi được thiết kế phù hợp hơn với đặc thù những dự án đòi hỏi vốn lớn, rủi ro cao và thời gian thu hồi vốn dài.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, TS. Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn đối với các dự án quy mô lớn, có yêu cầu kỹ thuật phức tạp.
 |
| Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu. |
Đặc biệt, cơ chế khuyến khích đầu tư phải phù hợp với tính chất rủi ro của hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí. Việc phối hợp giữa các khâu trong chuỗi khí - điện cũng cần được tăng cường, tránh tình trạng thiếu đồng bộ ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Từ góc độ doanh nghiệp, Phó Trưởng ban Chiến lược Petrovietnam Đặng Thanh Tùng cho biết, Tập đoàn xác định 5 định hướng phát triển, gồm nâng cao hiệu quả hoạt động cốt lõi, phát triển chuỗi giá trị tích hợp, hình thành trung tâm công nghiệp - năng lượng, mở rộng có chọn lọc sang các lĩnh vực năng lượng mới và nâng cao năng lực khoa học công nghệ, năng lực quốc tế.
Để thực hiện các mục tiêu này, theo ông Tùng, doanh nghiệp cần môi trường chính sách minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo, đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Dầu khí, Luật Điện lực và các quy định về đất đai, môi trường. Đáng chú ý, các dự án năng lượng quy mô lớn cần cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý, hợp đồng bao tiêu đầu ra và cơ chế giá rõ ràng để có thể huy động nguồn vốn dài hạn.
Bên cạnh đó, quy hoạch cần được thực hiện theo hướng tích hợp, kết nối đồng bộ nguồn cung với thị trường tiêu thụ, hệ thống cảng, kho, đường ống và khu công nghiệp. Đây là điều kiện để hạn chế rủi ro phát sinh, tránh đầu tư thiếu đồng bộ và nâng cao hiệu quả toàn chuỗi. Ngoài tháo gỡ rào cản đầu tư, các đại biểu cho rằng ngành dầu khí cần chuyển mạnh sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn, thay vì chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên.
Trong đó, phát triển chế biến sâu, hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ được xác định là những hướng đi quan trọng. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi số cũng có thể giúp nâng cao năng suất, tối ưu vận hành và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
 |
| Các diễn giả tham gia phiên toạ đàm. |
Với kinh nghiệm triển khai các công trình biển cùng hệ thống hạ tầng hiện có, ngành dầu khí còn có tiềm năng tham gia phát triển điện gió ngoài khơi, hydro xanh, amoniac xanh và công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon. Theo các chuyên gia, việc mở rộng sang những lĩnh vực này vừa tạo dư địa tăng trưởng mới, vừa giúp ngành thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.
Các ý kiến tại Diễn đàn thống nhất rằng hoàn thiện hành lang pháp lý cần gắn với đổi mới mô hình phát triển, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp. Khi các vướng mắc về đầu tư, cơ chế giá và chia sẻ rủi ro được giải quyết, ngành dầu khí sẽ có thêm điều kiện huy động nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng và đóng góp vào tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
| Trước yêu cầu mới, ngành lúa gạo Việt Nam tạo động lực nâng tầm xuất khẩu cho cả năm 2026 Ngành lúa gạo Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết về tái cơ cấu theo hướng chuyển đổi chất lượng, gia tăng giá trị ... |
| SCG khẳng định vị thế đối tác tin cậy cho tăng trưởng chất lượng Năm 2026 đánh dấu 50 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Trên nền tảng tin cậy, hợp tác kinh tế và cùng hướng ... |
| Việt Nam-Thụy Sỹ: Mở rộng hợp tác, nâng tầm chất lượng tăng trưởng Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Liên bang Thụy Sỹ Guy Parmelin ngày 17–18/10 mở ra cơ hội thúc đẩy quan hệ kinh tế ... |
| Bắc Ninh xây dựng những vùng quê có hạ tầng đồng bộ, kinh tế phát triển, chất lượng sống ngày càng nâng cao Xây dựng nông thôn mới ở Bắc Ninh đang chuyển từ “xây dựng” sang “nâng chất lượng”, lấy người dân làm trung tâm, gắn kết ... |
| ‘Giáp bảo hộ’ của ngành ô tô châu Âu vẫn chật vật trước thế áp đảo của Trung Quốc Trong nỗ lực bảo vệ các nhà sản xuất ô tô châu Âu trước các đối thủ “nặng ký” từ Trung Quốc, EU đang đối ... |
