Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước

TS. Bùi Mạnh Cường
Có những chuyến đi mà một câu hỏi cứ luẩn quẩn mãi trong đầu: Vì sao cùng sống trên một hành tinh, có những dân tộc lại biết biến những điều tưởng chừng bất lợi của thiên nhiên thành lợi thế phát triển đáng kinh ngạc?
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Tôi mang theo câu hỏi ấy khi đến Phần Lan, đất nước nằm ở cực Bắc châu Âu, nơi mùa Đông dài hơn mùa Hạ, rừng nhiều hơn phố và cái lạnh đôi khi đủ khiến người tới từ miền nhiệt đới phải suy nghĩ lại về sự dũng cảm của mình. Nhưng rồi, chính ở miền đất giá lạnh ấy, tôi lại tìm thấy những điều thật ấm áp.

Biến mùa Đông trở thành… tài nguyên

Từ Helsinki, thủ đô xinh đẹp của Phần Lan, chúng tôi ngược lên Rovaniemi, thủ phủ vùng Lapland, nằm sát vòng Bắc Cực. Càng đi về phương Bắc, cảnh vật càng mang một vẻ đẹp khác lạ. Những cánh rừng thông trải dài, những con đường vắng, những ngôi nhà nhỏ nép mình giữa cây cối. Bạt ngàn là rừng thông. Tuyết đầu mùa phủ lên mặt đất những mảng trắng tinh khôi.

Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước
TS. Bùi Mạnh Cường ở Rovaniemi, Phần Lan. (Ảnh TGCC)

Ở Việt Nam, người ta thường tìm đến những nơi nắng ấm để nghỉ dưỡng. Còn ở đây, hàng triệu du khách lại sẵn sàng vượt hàng nghìn cây số, trả không ít tiền để được… chịu lạnh. Cái nghịch lý ấy hóa ra lại là câu chuyện kinh tế thú vị. Người Phần Lan không thể làm cho mùa Đông ngắn lại, cũng chẳng thể bắt mặt trời chiếu sáng lâu hơn. Họ chọn một cách khác, đó là biến mùa Đông thành tài nguyên, biến cái lạnh thành sản phẩm, biến những câu chuyện cổ tích thành ngành công nghiệp du lịch dịch vụ.

Chúng tôi nghỉ trong một khu biệt thự giữa rừng thông. Những ngôi nhà gỗ và nhà kính kiểu Phần Lan nằm yên bình dưới tán cây, ánh đèn vàng hắt ra từ cửa sổ, khiến khung cảnh chẳng khác nào trang sách cổ tích Bắc Âu vừa được mở ra.

Từ phòng khách nhìn qua ô cửa kính lớn, khu vườn hiện lên với những thân thông cao vút, mặt đất lấm tấm tuyết. Ngoài vườn có một bể nước nóng ngoài trời. Giữa tiết trời lạnh buốt, được ngâm mình trong làn nước ấm, ngước nhìn bầu trời Bắc Âu, mới thấy con người có thể sáng tạo đến thế nào để chung sống với thiên nhiên.

Người Phần Lan nổi tiếng với văn hóa Sauna, một nét sinh hoạt lâu đời gắn với sự thư giãn, thanh lọc cơ thể và đời sống cộng đồng. Ở xứ lạnh, hơi nóng không chỉ để chống rét mà nó còn là một phần bản sắc văn hóa bản địa.

Chú trọng kinh tế trải nghiệm

Đến Rovaniemi mà không ghé thăm làng ông già Noel thì có lẽ cũng giống như đến Hà Nội mà chưa một lần tản bộ quanh Hồ Gươm. Ngôi làng nằm gần vòng Bắc Cực, nơi người ta có thể bước qua vạch giới tuyến địa lý và lưu lại khoảnh khắc mình vừa đặt chân tới miền cực Bắc châu Âu.

Những ngôi nhà gỗ với mái dốc, ánh đèn lung linh tỏa sáng, các cửa hàng lưu niệm đầy màu sắc bản địa, bưu điện của ông già Noel, những chú tuần lộc và không khí Giáng sinh hiện diện gần như quanh năm. Điều thú vị là ông già Noel vốn thuộc thế giới tưởng tượng của trẻ thơ nhưng tại Rovaniemi, nhân vật ấy đã trở thành thương hiệu du lịch quốc tế.

Người lớn đến đây để tìm lại tuổi thơ. Trẻ em đến đây để gặp được nhân vật mà chúng từng tin là có thật. Những bức thư gửi ông già Noel từ khắp nơi trên thế giới khiến một câu chuyện cổ tích có thêm đời sống thật trong thế giới hiện đại.

Tôi đứng nhìn những gia đình ríu rít chụp ảnh, những đứa trẻ háo hức trước các cửa hàng, rồi tự hỏi: Rốt cuộc, người ta đang mua gì ở đây? Mua một món quà lưu niệm? Mua một bức ảnh? Một tấm bưu thiếp? Không hẳn. Họ đang mua niềm vui, ký ức và cảm giác được sống trong một câu chuyện đẹp.

Trong kinh tế học hiện đại, người ta nói nhiều đến kinh tế trải nghiệm. Giá trị của sản phẩm hàng hóa không chỉ nằm ở công dụng vật chất mà còn ở cảm xúc và những kỷ niệm mà nó tạo ra. Rovaniemi là một minh họa sinh động. Điều đáng học ở Phần Lan là cách họ biến câu chuyện văn hóa thành giá trị kinh tế nhưng vẫn giữ được linh hồn của câu chuyện ấy.

Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước
Tác giả trải nghiệm du lịch ở Phần Lan. (Ảnh TGCC)

Một trải nghiệm khó quên khác là chuyến thăm trại chó Husky. Những chú chó có bộ lông dày, đôi mắt sáng và dáng vẻ mạnh mẽ vốn sinh ra để thích nghi với vùng đất lạnh giá. Khi được đưa vào những hoạt động kéo xe, chúng trở thành một phần của trải nghiệm du lịch Bắc Âu. Tiếng chó sủa, tiếng người gọi nhau, những chiếc xe trượt và con đường xuyên qua rừng tạo nên khung cảnh rất riêng của Lapland.

Điều khiến tôi chú ý là cách người ta tổ chức hoạt động tưởng như đơn giản thành dịch vụ có quy trình. Du khách được hướng dẫn trước khi tham gia. Việc vận hành, an toàn và chăm sóc động vật là những khâu không thể tách rời nếu muốn phát triển loại hình du lịch này một cách có trách nhiệm.

Rồi đến những chú tuần lộc. Loài vật hiền lành ấy gắn bó với đời sống của người Sámi, cộng đồng bản địa vùng cực Bắc châu Âu. Từ lâu, tuần lộc hiện diện trong văn hóa, tập quán và ký ức của cư dân nơi đây. Ngày nay, những trải nghiệm gắn với tuần lộc cũng góp phần tạo nên sức hấp dẫn của du lịch Lapland.

Cuộc hẹn với bầu trời Bắc Âu

Nhưng có lẽ, điều kỳ diệu nhất của chuyến đi Phần Lan là ở trên trời: Cực quang. Buổi tối, chúng tôi lên xe đi “săn” cực quang. Hành trình đưa chúng tôi rời xa ánh đèn thành phố, tiến sâu vào vùng phương Bắc. Có những đoạn đường dài, hai bên chỉ là rừng cây và bóng tối. Người già, người trẻ, ai nấy đều mang theo một niềm háo hức khó tả.

Thú thực, ngồi trên xe giữa đêm lạnh, tôi cũng tự hỏi: Không biết mình đang đi tìm ánh sáng hay đang thử thách sức chịu đựng của bản thân? Cực quang vốn chẳng phải thứ muốn xem là được. Sự xuất hiện của nó phụ thuộc vào hoạt động của mặt trời, từ trường trái đất, điều kiện mây trời và nhiều yếu tố khác.

Và rồi, trên nền trời đen thẫm, những dải sáng xanh bắt đầu hiện ra. Ban đầu còn mờ nhạt, sau rõ dần, kéo dài, uốn lượn, biến đổi hình dạng như những tấm lụa khổng lồ được ai đó nhẹ nhàng tung lên giữa không trung. Có lúc ánh sáng như dòng sông xanh chảy qua bầu trời. Có lúc lại như tấm rèm mềm mại đang lay động trước cơn gió vô hình. Cả không gian dường như lặng đi. Những người vừa trò chuyện rôm rả bỗng ngước nhìn, say mê, gần như quên mất cái lạnh đến… tái tê.

Từ rừng xanh đến tầm vóc quốc gia

Điều khiến tôi suy ngẫm nhiều nhất sau những ngày ở Phần Lan không chỉ là cảnh đẹp mà là cách một quốc gia có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt vẫn xây dựng được nền kinh tế phát triển và chất lượng sống rất cao. Chỉ số hạnh phúc vào hàng top đầu thế giới.

Phần Lan không phải đất nước được thiên nhiên ưu ái theo cách thông thường. Khí hậu lạnh, mùa đông dài, dân số ít, thị trường nội địa không đủ lớn. Nhưng quốc gia này có những thế mạnh đáng chú ý về giáo dục, khoa học, công nghệ, quản trị công và phát triển bền vững.

Những thương hiệu như Nokia từng đưa tên tuổi Phần Lan ra thế giới. Ngành công nghiệp rừng của họ không chỉ gắn với khai thác gỗ mà còn phát triển các sản phẩm chế biến, vật liệu và công nghệ sinh học. Điều quan trọng là họ không nhìn rừng chỉ như kho nguyên liệu mà còn là không gian sinh thái, nơi nghỉ dưỡng, tài nguyên du lịch, một phần bản sắc dân tộc và nguồn lực kinh tế cần được quản lý lâu dài.

Sáng cuối tháng Mười, chúng tôi rời Rovaniemi, đáp chuyến bay về Helsinki rồi tiếp tục hành trình tới Copenhagen, thủ đô Đan Mạch. Qua ô cửa máy bay, tôi nghĩ về những ngày vừa qua. Một đất nước nhỏ bé về dân số, nằm ở vùng khí hậu khắc nghiệt, đã khiến du khách từ những miền xa xôi tìm đến không chỉ để ngắm cảnh mà còn để trải nghiệm những giá trị mà họ dày công kiến tạo.

Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước
Những ngôi nhà gỗ và nhà kính kiểu Phần Lan nằm yên bình dưới tán cây, ánh đèn vàng hắt ra từ cửa sổ, khiến khung cảnh chẳng khác nào trang sách cổ tích Bắc Âu vừa được mở ra. (Ảnh TGCC)

Từ câu chuyện ông già Noel, tôi nhìn thấy sức mạnh của văn hóa khi được tổ chức thành ngành kinh tế đổi mới sáng tạo. Từ những cánh rừng, tôi nhìn thấy giá trị của tư duy phát triển bền vững. Từ những dịch vụ du lịch, tôi cảm nhận thấy vai trò của sự chuyên nghiệp và khả năng biến điều bình dị thành trải nghiệm đáng nhớ. Và từ những dải cực quang, tôi cảm nhận sâu sắc hơn, kỳ vĩ hơn vẻ đẹp của thiên nhiên, sự hữu hạn của con người và ý nghĩa của những khoảnh khắc được sống trọn vẹn bên người thân.

Chợt nhớ Việt Nam cũng có biết bao “món quà” quý giá của thiên nhiên ban tặng và lịch sử ghi nhận. Những cánh rừng đại ngàn, những bờ biển dài với biển xanh cát trắng nắng vàng, những di sản văn hóa đa dạng, những câu chuyện huyền thoại của hàng ngàn năm lịch sử và một dân tộc giàu nghị lực, sáng tạo, chịu thương, chịu khó. Điều chúng ta cần không chỉ là khai thác những gì đang có mà còn phải biết “thổi” vào trong đó trí tuệ, công nghệ, văn hóa và tầm nhìn dài hạn.

Rời Phần Lan, tôi nghiệm ra một điều: Thiên nhiên có thể quyết định một dân tộc được trao những gì nhưng chính trí tuệ và cách ứng xử của dân tộc ấy mới quyết định họ sẽ làm nên điều gì từ những thứ được trao tặng.

Chuyên gia, trí thức cùng giải bài toán công nghệ chiến lược cho đất nước

Việt Nam đang từng bước hình thành các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt trên toàn cầu, hướng tới huy động nguồn lực ...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada

Tối 25/9 (theo giờ địa phương), chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...

Chuyên gia Pháp trao đổi về AI, văn hóa và giáo dục tại Việt Nam

Từ ngày 12–20/11, theo lời mời của Viện Pháp tại Việt Nam, chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) người Pháp Valentin Schmite có chuyến ...

Hương vị Việt Nam tại Brunei Darussalam

Ngày 14/11, tại Trung tâm Thương mại Times Square, thủ đô Bandar Seri Begawan, Đại sứ quán Việt Nam tại Brunei Darussalam đã khai mạc ...

Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết và giá trị văn hóa dân tộc tại Osaka

Ngày 15/11, Ngày hội Đại đoàn kết và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Osaka năm 2026 tiếp tục diễn ra với nhiều hoạt động ...

Đọc thêm

Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước

Nghe rừng Phần Lan thì thầm chuyện đất nước

Vì sao cùng sống trên một hành tinh, có những dân tộc lại biết biến những điều tưởng chừng bất lợi của thiên nhiên thành lợi thế phát triển đáng ...
Nối đại ngàn với biển xanh, khơi dậy khát vọng phát triển

Nối đại ngàn với biển xanh, khơi dậy khát vọng phát triển

Từ vùng đất đại ngàn giàu nông sản đến dải bờ biển hướng ra Biển Đông, Đắk Lắk đang mở ra không gian phát triển mới.
Top 5 xe MPV bán chạy nhất tháng 10/2026: VinFast Limo Green tiếp tục dẫn đầu

Top 5 xe MPV bán chạy nhất tháng 10/2026: VinFast Limo Green tiếp tục dẫn đầu

Top 5 xe MPV bán chạy nhất tháng 10/2026 tại Việt Nam, VinFast Limo Green tiếp tục dẫn đầu với doanh số ấn tượng 2.957 chiếc bán ra.
Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Đại sứ Phạm Thanh Bình trả lời phỏng vấn TG&VN về ý nghĩa chuyến công tác tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình

Tổng Bí thư, Chủ tịch Tô Lâm đã có cuộc hội đàm với Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe Hyundai Accent tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe Hyundai Accent tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe Hyundai Accent tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và những tỉnh, thành phố trên cả nước được cập nhật chi tiết trong bài viết sau ...
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Tạp chí du lịch quốc tế Lonely Planet xếp Đà Nẵng ở vị trí thứ 4 trong danh sách 10 điểm đến đáng trải nghiệm nhất từ Giáng sinh đến đêm giao thừa.
Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria đang dần trở thành lựa chọn đáng chú ý đối với những du khách Việt Nam yêu thích trải nghiệm khác biệt.
Việt Nam và Brunei: Những điểm hẹn mới của du lịch Halal

Việt Nam và Brunei: Những điểm hẹn mới của du lịch Halal

Đại sứ quán Việt Nam tại Brunei phối hợp Công ty Vietravel tổ chức Chương trình Kết nối doanh nghiệp du lịch Việt Nam-Brunei.
Pháp tìm cách 'giảm nhiệt' du lịch đang quá tải tại các hồ trên dãy Alps

Pháp tìm cách 'giảm nhiệt' du lịch đang quá tải tại các hồ trên dãy Alps

Pháp đang lên kế hoạch giới hạn lượng khách tham quan hồ Lac Blanc và các hồ Chéserys từ mùa Hè năm 2027 nhằm giảm áp lực lên môi trường tự nhiên.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cuộc thi Vẽ tranh quốc tế Triển lãm Bảo tàng Louvre Pháp IAP lần thứ 4 mở ra cơ hội cho các tài năng hội họa trẻ Việt Nam vươn ra quốc tế.
Đậm đà hương vị cà phê Colombia giữa lòng Hà Nội

Đậm đà hương vị cà phê Colombia giữa lòng Hà Nội

Chương trình trải nghiệm cà phê Colombia tại Hà Nội mang đến cơ hội khám phá những tầng hương vị đặc trưng tới từ quốc gia Nam Mỹ.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động