Ngoại giao đô thị: Từ cam kết hữu nghị đến động lực phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị Thị trưởng. (Nguồn: FD 2026)

Giờ đây, đối ngoại cấp địa phương không còn dừng lại ở các hoạt động đối ngoại mang tính lễ tân truyền thống hay các văn bản kết nghĩa hình thức, mà đã trở thành công cụ thực chiến nhằm huy động nguồn lực kinh tế, chuyển giao công nghệ, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống trực tiếp cho cộng đồng dân cư.

Thông qua các góc nhìn đa chiều, những bài tham luận tại Hội nghị đã khắc họa rõ nét bức tranh hợp tác đô thị đa phương với những nhận định, số liệu và đề xuất dự án vô cùng cụ thể.

Quản trị đô thị thông minh và chuyển đổi số

Ông Tomohide Sato, Phó Thống đốc vùng Thủ đô Tokyo (Nhật Bản). (Nguồn: FD 2026)

Trong xu thế số hóa toàn cầu, ứng dụng công nghệ và dữ liệu lớn được các nhà lãnh đạo đô thị xác định là hạ tầng quản trị thiết yếu nhằm nâng cao năng lực phục vụ người dân. Nhấn mạnh vai trò của đối ngoại đô thị trong kỷ nguyên công nghệ, ông Tomohide Sato, Phó Thống đốc vùng Thủ đô Tokyo (Nhật Bản) khẳng định, Tokyo coi hợp tác liên đô thị theo chiều ngang là ưu tiên chính sách cốt lõi thông qua các nền tảng mạng lưới như G-NETS và TOKYO-SEADS.

More from WVR
Hội nghị Thị trưởng Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh 2026 chính thức khai mạc: Thông điệp về hợp tác để cùng phát triển

Khác với cách tiếp cận lý thuyết thuần túy, Tokyo chuyển hóa trực tiếp công nghệ vào công tác bảo vệ sự an toàn của người dân bằng việc vận hành hệ thống dự báo mực nước sông ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tích hợp dữ liệu từ 175 camera giám sát dọc 55 tuyến sông để công khai theo thời gian thực, giúp người dân chủ động điều hướng sơ tán an toàn khi xảy ra thiên tai.

Trong khi đó, cụ thể hóa lộ trình xây dựng đô thị thông minh tại khu vực Đông Nam Á, ông Sok Thol, Phó Tỉnh trưởng tỉnh Siem Reap (Campuchia), đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn khi thành phố Siem Reap chính thức gia nhập Mạng lưới Đô thị Thông minh ASEAN (ASCN) từ năm 2018 và xây dựng Lộ trình Đô thị Thông minh giai đoạn 2019–2023 với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).

Cụ thể, tỉnh Siem Reap đã triển khai 10 dự án thí điểm vô cùng cụ thể ở giai đoạn 1: Từ việc lắp cảm biến giám sát đỗ xe trái phép, gắn thiết bị định vị GPS trên xe thu gom rác, chuyển đổi thống kê du lịch sang bảng điều khiển GIS trên nền tảng đám mây, số hóa quy trình theo dõi văn bản nội bộ, lắp đặt cảm biến giám sát không khí PM2.5 tại di tích Angkor, cho đến việc thiết lập trụ liên lạc khẩn cấp trực tuyến 24/7 và gắn camera AI phát hiện vũ khí, sự cố an ninh.

Bước sang giai đoạn 2, thành phố tiếp tục mở rộng 8 dự án quản lý đô thị sinh thái, được hậu thuẫn bởi dự án đầu tư hơn 150 triệu USD nâng cấp 38 tuyến đường nội ô tích hợp cáp ngầm, đèn LED thông minh cùng việc đưa Sân bay Quốc tế Siem Reap Angkor cấp 4E vào vận hành khai thác.

Ông Seng Vannak, Phó Đô trưởng thành phố Phnom Penh, Vương quốc Campuchia. (Nguồn: FD 2026)

Cùng chung định hướng thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ thể chế địa phương, ông Seng Vannak, Phó Đô trưởng thành phố Phnom Penh (Campuchia), nhận định rằng đổi mới sáng tạo không đơn thuần là công nghệ mà còn là công cụ nâng cao chất lượng dịch vụ công và hỗ trợ phát triển kinh tế bao trùm. Phnom Penh đã tiên phong xây dựng Phnom Penh Smart City Hub tại Wat Phnom như một không gian thử nghiệm thực tế cho các giải pháp đô thị thông minh.

Ông Seng Vannak nhấn mạnh, mô hình liên kết bốn bên giữa chính quyền, doanh nghiệp, giới học thuật và đối tác quốc tế nhằm triển khai cách tiếp cận “từ vấn đề đến giải pháp”, qua đó tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp thử nghiệm sản phẩm số và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu R&D vào hạ tầng đô thị thực tế.

Xây dựng các đô thị chống chịu

Bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng cùng các khủng hoảng đô thị đòi hỏi các chính quyền địa phương phải đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng các đô thị chống chịu và trung hòa carbon.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Ricardo Concepción Rodríguez, Thống đốc tỉnh Artemisa (Cuba), nhận định các cuộc khủng hoảng toàn cầu, từ thiên tai, bất bình đẳng đến khủng hoảng nhà ở, đang tác động trực tiếp đến đời sống dân cư và các chính phủ trung ương không thể đơn độc giải quyết toàn bộ mọi bài toán. Thống đốc tỉnh Artemisa cũng nhấn mạnh thông điệp “các thành phố không thể hành động đơn độc”, khẳng định ngoại giao đô thị chính là việc chia sẻ các giải pháp thực tiễn về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số công nghiệp và bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở như một hạ tầng xã hội thiết yếu cho sự gắn kết đô thị.

Đánh giá cao chiến lược chuyển đổi kép của TP. Hồ Chí Minh, ông Ricardo Concepción Rodríguez kêu gọi các lãnh đạo đô thị thể chế hóa quan hệ hợp tác bằng các cơ chế bền vững vượt trên thỏa thuận kết nghĩa thông thường, tập trung vào các dự án cụ thể về giáo dục, y tế công cộng và phát triển bền vững.

Ông Ricardo Concepción Rodríguez, Thống đốc tỉnh Artemisa (Cuba). (Nguồn: FD 2026)

Bên cạnh đó, để giải quyết bài toán tài chính cho các công trình ứng phó với rủi ro dài hạn, Phó Thống đốc vùng thủ đô Tokyo Sato Tomohide đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai Dự án TOKYO Resilience với tổng quy mô đầu tư lên tới 17 nghìn tỷ yen (khoảng 110 tỷ USD) nhằm chuẩn bị cho 5 nhóm rủi ro thiên tai đến năm 2040. Tokyo đã chủ động nâng công suất lưu trữ của hệ thống hồ điều tiết ven sông lên 2,73 triệu m³ (tăng 2,3 lần so với năm 2005), xây dựng 15 cống ngăn lũ và 2 trạm bơm thoát nước ven biển, giúp giảm hơn một nửa chi phí thiệt hại do lũ lụt trong thập kỷ qua. Đặc biệt, để bảo đảm nguồn vốn đầu tư bền vững, Tokyo đã tiên phong phát hành Trái phiếu TOKYO Resilience trên thị trường quốc tế, huy động thành công 330 triệu USD từ các nhà đầu tư nước ngoài để tài trợ cho các công trình hạ tầng chống chịu.

Hợp tác kinh tế, logistics và liên kết chuỗi giá trị liên vùng

Ông Alounxai Sounnalath, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Champasak (Lào). (Nguồn: FD 2026)

Một trong những nội dung trao đổi quan trọng tại FD 2026 là kết nối chuỗi cung ứng, logistics và thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp. TS. Alounxai Sounnalath, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Champasak (Lào) khẳng định, đối với Champasak, đối ngoại địa phương là công cụ phát triển thiết thực nhằm biến các mối quan hệ ngoại giao thành nhà máy, nông trại, phòng khách sạn và việc làm cho người dân.

Nằm ở vị trí trung tâm Nam Lào thuộc Hành lang Kinh tế Đông-Tây (EWEC) và Tam giác Phát triển CLV, Champasak đã kiên trì đối ngoại địa phương trong hơn hai thập kỷ để thu hút 685 dự án đầu tư trị giá 5,6 tỷ USD từ 21 quốc gia. Nhìn lại 25 năm hợp tác hữu nghị với TP. Hồ Chí Minh kể từ năm 2001, hai địa phương đã triển khai các dự án kinh tế quy mô như 10.000ha cao su Lào-Việt, 5.245 ha cao su Yotiang, 75ha việt quất và phát triển vùng cà phê Cao nguyên Bolaven, giúp các doanh nghiệp Việt Nam vươn lên nhóm 5 nhà đầu tư lớn nhất tại tỉnh với 44 dự án trị giá 487 triệu USD.

Để nâng tầm hợp tác trong giai đoạn mới, TS. Alounxai Sounnalath đã đề xuất 4 nhóm sáng kiến cụ thể với TP. Hồ Chí Minh: Thành lập nhóm công tác nghiên cứu kết nối logistics đường sắt – đường biển giữa hệ thống cảng TP. Hồ Chí Minh và tuyến đường sắt đi qua Lào; chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs); đẩy mạnh đầu tư vào chế biến sâu cà phê, nông sản; và hợp tác phát triển tuyến du lịch liên kết “TP. Hồ Chí Minh - Nam Lào - Vat Phou - Si Phan Don”. Đồng thời, đại diện tỉnh Champasak bày tỏ nguyện vọng chính thức gia nhập nhóm Những người bạn của TP. Hồ Chí Minh.

Ông Grant Smith, Thị trưởng thành phố Palmerston North, New Zealand. (Nguồn: FD 2026)

Đồng điệu với tư duy hợp tác kinh tế thực chất, ông Grant Smith, Thị trưởng thành phố Palmerston North (New Zealand), đúc kết định hướng đối ngoại bằng thông điệp: “Hữu nghị tạo nên nền tảng; hợp tác, cộng tác và cùng kiến tạo mang lại mục đích và ý nghĩa cho tình hữu nghị đó”. Thị trưởng Grant Smith khẳng định, Palmerston North và vùng Manawatū sẵn sàng chia sẻ thế mạnh hàng đầu về đổi mới sáng tạo nông nghiệp - thực phẩm (agri-food), công nghệ thực phẩm, đồng thời thúc đẩy kết nối chuỗi cung ứng logistics thông qua Trung tâm Phân phối miền Trung New Zealand (Te Utanganui).

Ngoài ra, ở góc độ hợp tác công nghiệp đa phương, bà Olga Popelnukha, Thứ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế vùng Rostov (Liên bang Nga), đã giới thiệu tiềm năng kinh tế quy mô với tổng sản phẩm khu vực (GRP) đạt 36,9 tỷ USD và mạng lưới xuất khẩu tới 117 quốc gia. Vùng Rostov khẳng định năng lực công nghiệp vượt trội của mình khi tập đoàn Rostselmash tại đây có thể cung ứng tới 90,7% máy gặt đập liên hợp tại Nga, bên cạnh năng lực sản xuất trực thăng hạng nặng Mi-26, máy bay lội nước Be-200 và sản lượng nông nghiệp đạt trên 13 triệu tấn ngũ cốc.

Bà Olga Popelnukha nhấn mạnh, những điểm tương đồng chiến lược giữa Vùng Rostov và Việt Nam cũng như TP. Hồ Chí Minh về vị trí cửa ngõ sông/biển, hạ tầng cảng phát triển, văn hóa thưởng thức cà phê và tình yêu nghệ thuật, qua đó mở ra dư địa hợp tác rộng lớn trong logistics, công nghiệp chế biến và thương mại song phương.

Bà Olga Popelnukha, Thứ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế vùng Rostov, Liên bang Nga. (Nguồn: FD 2026)

Con người là trung tâm của phát triển

Bên cạnh các chỉ số tăng trưởng kinh tế hay các dự án công nghệ, các nhà lãnh đạo đô thị đều thống nhất rằng con người phải được đặt ở vị trí trung tâm và là thước đo cuối cùng của mọi chính sách phát triển.

Phân tích về trụ cột nhân văn, ông Va Than, Tỉnh trưởng tỉnh Kratie (Campuchia), khẳng định rằng sự thịnh vượng kinh tế hay phát triển đô thị không phải là mục tiêu cuối cùng; giá trị thực sự nằm ở việc cải thiện mức sống, phẩm giá, an ninh và cơ hội của người dân. Tỉnh trưởng Kratie nhận định, việc đánh giá một quốc gia không nên chỉ dựa vào GDP hay quy mô thương mại, mà phải xem liệu người dân có đang sống tốt hơn, an toàn hơn và có nhiều hy vọng hơn hay không. Trên tinh thần đó, Tỉnh trưởng Va Than cho rằng ngoại giao đô thị cần đẩy mạnh các chương trình giao lưu thanh niên, hợp tác giáo dục, văn hóa và truyền thông nhằm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa các thế hệ.

Ông Phouvong Ounkhamsen, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Xiengkhouang (Lào).

Trong việc kết nối di sản văn hóa với mạng lưới quốc tế, PGS. TS. Phouvong Ounkhamsen, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Xiengkhouang (Lào), chia sẻ bài học kinh nghiệm về việc phối hợp hài hòa giữa đối ngoại Đảng, chính sách Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Ông nhấn mạnh, việc Cánh đồng Chum được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới đã trở thành cầu nối đưa Xiengkhouang tham gia vào các mạng lưới thành phố di sản quốc tế, thúc đẩy hợp tác với UNESCO, UNDP và TP. Hồ Chí Minh trong bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch sinh thái và nông nghiệp sạch. Tiến tới giai đoạn mới, lãnh đạo tỉnh Xiengkhouang đề xuất ba định hướng hợp tác: Thiết lập kênh chia sẻ kinh nghiệm quản lý đô thị và chuyển đổi số; thúc đẩy đầu tư dựa trên lợi thế bổ trợ; và mở rộng giao lưu văn hóa, giáo dục để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Về phần mình, tái khẳng định nền tảng tình đoàn kết lịch sử Việt Nam-Cuba, bà Enai Diamela Palacios Acosta, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Santiago de Cuba, đã viện dẫn tư tưởng của Tổng Tư lệnh Fidel Castro Ruz và Chủ tịch Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho sự hợp tác bền chặt giữa hai dân tộc. Bà chia sẻ, các chương trình giao lưu văn hóa sinh động, nơi giai điệu âm nhạc son và trova đặc trưng của Cuba hòa quyện cùng nghệ thuật múa, sân khấu Việt Nam để kết nối thế hệ trẻ. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh hợp tác thương mại công bằng, thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, du lịch bền vững và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ với thành phố mang tên Bác.

Enai Diamela Palacios Acosta, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Santiago de Cuba (Cuba). (Nguồn: FD 2026)

Có thể nói, qua những góc nhìn đầy phong phú, cũng như cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo các địa phương quốc tế tại Hội nghị Thị trưởng FD 2026, đã khẳng định: Ngoại giao đô thị không còn là kênh hỗ trợ phụ trợ, mà đã trở thành một thành tố quan trọng trong cấu trúc đối ngoại chung. Việc kết nối các giải pháp đô thị thông minh; xây dựng năng lực chống chịu khí hậu; đẩy mạnh tư duy kinh tế kết nối; cùng triết lý phát triển vì con người đã tạo nên một khuôn thức hợp tác toàn diện.

TP. Hồ Chí Minh kết nối toàn cầu qua Đối thoại hữu nghị lần thứ 3 Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026) là một trong những sự kiện đối ngoại đa phương ...

Hôm nay (10/9), Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh 2026 chính thức diễn ra Từ ngày 10-12/9, Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026) diễn ra tại phường Vũng Tàu, TP. ...

Cùng nhìn lại 3 kỳ Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh Từ chủ đề thích ứng, phục hồi sau đại dịch năm 2022, chuyển sang thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp năm 2024, Đối thoại Hữu ...

TP. Hồ Chí Minh chào mừng bạn bè quốc tế đến tham dự Đối thoại Hữu nghị 2026 Tối 10/9, tại phường Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động chào mừng Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh ...

Thông qua Tuyên bố Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh 2026 Trong khuôn khổ Hội nghị Thị trưởng Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026) sáng 11/9, Phó ...