Ngoại giao khoa học công nghệ: Động lực mới cho tăng trưởng bền vững của Việt Nam

Ngày 23-24/4, tại Hà Nội, Vụ Tổ chức Cán bộ (Bộ Ngoại giao) phối hợp với Học viện Ngoại giao tổ chức Tọa đàm “Ngoại giao khoa học công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu”.

Việt Nam-Hàn Quốc đẩy mạnh hợp tác đầu tư cho doanh nghiệp công nghệ Chương trình giáo dục quốc tế 'AEROKOS': Chắp cánh ước mơ chinh phục không gian cho thế hệ trẻ Việt-Nga Thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực tư pháp

Tọa đàm được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham dự của đông đảo cán bộ, nhân viên Bộ Ngoại giao và hơn 40 cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Tọa đàm gồm hai chuyên đề, với sự tham gia của các diễn giả: PGS.TS. Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội và TS. Nguyễn Thiện Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Tọa đàm “Ngoại giao khoa học công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu” được tổ chức trực tiếp kết hợp với trực tuyến. (Ảnh: Thành Long)

Động lực then chốt để đạt tăng trưởng hai con số

Phát biểu tại Tọa đàm, PGS.TS. Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nêu lên hai vấn đề bao gồm thực trạng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của Việt Nam và yêu cầu đặt ra đối với cán bộ đối ngoại trong triển khai chiến lược, chủ trương về hợp tác khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

PGS.TS. Bùi Thế Duy nhấn mạnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số gắn với phát triển bền vững, đồng thời xây dựng tầm nhìn dài hạn, thậm chí hướng tới tầm nhìn 100 năm. Để hiện thực hóa mục tiêu này, không có con đường nào khác ngoài việc phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

PGS.TS Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại chuyên đề. (Ảnh: Thành Long)

Dẫn trường hợp Hàn Quốc, ông cho biết quốc gia này đã triển khai chiến lược phát triển công nghệ bài bản ngay từ giai đoạn đầu. Năm 1967, sau khi nhận được hỗ trợ từ Hoa Kỳ, Tổng thống Park Chung-hee tập trung nguồn lực vào hai nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có việc thành lập Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST).

Trong suốt 20 năm, KIST được giao nhiệm vụ tiếp nhận, làm chủ và cải tiến công nghệ từ nước ngoài, qua đó nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Đến khoảng năm 1980, khi đã đạt trình độ tương đương với các nước phát triển, Hàn Quốc chuyển sang giai đoạn tự nghiên cứu, phát triển và lựa chọn các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS. Bùi Thế Duy cho rằng Việt Nam hiện đang ở giai đoạn tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đồng thời cần triển khai song song cả hai giai đoạn: Vừa nâng cao năng lực tiếp thu công nghệ, vừa từng bước phát triển công nghệ riêng.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất trong các lĩnh vực như xây dựng, chế biến, nông nghiệp và cơ khí chế tạo cần tập trung nâng cao trình độ công nghệ và năng suất lao động, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Tọa đàm có sự tham gia trực tuyến của hơn 40 cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. (Ảnh: Thành Long)

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt của tăng trưởng, đội ngũ cán bộ đối ngoại và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được đặt ra những yêu cầu ngày càng cao nhằm triển khai hiệu quả các chiến lược, chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Theo PGS.TS. Bùi Thế Duy, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần theo dõi sát xu hướng công nghệ, chính sách và mô hình phát triển của nước sở tại, từ đó kịp thời đề xuất sáng kiến hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy kết nối giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu trong nước với đối tác quốc tế.

Bên cạnh đó, các cơ quan đại diện cần tích cực hỗ trợ doanh nghiệp và tổ chức khoa học công nghệ Việt Nam tiếp cận thị trường, tham gia mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu, đồng thời góp phần tháo gỡ rào cản trong hợp tác quốc tế, từ thủ tục, chính sách đến kết nối đối tác.

Nâng tầm Ngoại giao Khoa học công nghệ

Tại buổi sinh hoạt chuyên đề thứ hai, TS. Nguyễn Thiện Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ có bài trình bày quan trọng về thực trạng, yêu cầu và phương hướng thúc đẩy hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thực chất, hiệu quả trong bối cảnh mới.

TS. Nguyễn Thiện Nghĩa đánh giá cao nỗ lực của ngành Ngoại giao trong việc kết nối tri thức nhân loại, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận những kết quả đã đạt được cũng như các hạn chế, thách thức mà Việt Nam đang đối mặt trong quá trình phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đi sâu vào vấn đề cốt lõi, TS. Nguyễn Thiện Nghĩa yêu cầu tính cấp thiết về việc đổi mới phương thức hợp tác. Ông cho rằng, mục tiêu hàng đầu hiện nay là phải thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đi vào chiều sâu, đảm bảo tính thực chất và hiệu quả.

TS. Nguyễn Thiện Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày chuyên đề tại Tọa đàm. (Ảnh: Thành Long)

TS. Nguyễn Thiện Nghĩa cho biết, Viettel Group là một điển hình tiêu biểu của Việt Nam trong ngoại giao công nghệ khi kết hợp hiệu quả giữa năng lực doanh nghiệp và chiến lược đối ngoại quốc gia: thông qua đầu tư viễn thông ở nhiều thị trường đang phát triển, Viettel không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn chuyển giao công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển hạ tầng, qua đó nâng cao hình ảnh Việt Nam như một đối tác tin cậy; đồng thời, việc tham gia nghiên cứu, sản xuất công nghệ cao và kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu giúp tăng cường vị thế, ảnh hưởng và sức mạnh mềm của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ quốc tế.

Giữa bối cảnh toàn cầu đầy rẫy thách thức, nhưng với sự đồng lòng và phối hợp chặt chẽ, ngoại giao khoa học công nghệ hoàn toàn có thể trở thành mũi nhọn sắc bén, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển một Việt Nam hùng cường, bứt phá dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm. (Ảnh: Thành Long)

Qua hai chuyên đề của Tọa đàm có thể thấy, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành con đường tất yếu để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với phát triển bền vững và tầm nhìn dài hạn.

Những kinh nghiệm quốc tế cùng thực tiễn trong nước cho thấy, Việt Nam cần đồng thời nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ công nghệ và từng bước phát triển công nghệ riêng, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm.

Trong tiến trình này, ngoại giao khoa học công nghệ nổi lên như một lực đẩy quan trọng, giúp kết nối nguồn lực, tri thức và thị trường toàn cầu, thúc đẩy hợp tác đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Đặt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ đối ngoại ngày càng cao, đòi hỏi sự chủ động, nhạy bén và năng lực triển khai thực tiễn, qua đó góp phần nâng tầm vị thế quốc gia và hiện thực hóa khát vọng phát triển dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.