Người Kurd trong toan tính của các quốc gia

Minh Khôi
TGVN. Là nhóm sắc tộc lớn thứ tư ở Trung Đông với khoảng 25-40 triệu người sống chủ yếu tại bốn nước Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Iraq và Syria, song người Kurd thường nói rằng họ chỉ có những dãy núi làm bạn. Trong giấc mơ lập quốc luôn đau đáu, người Kurd bị kẹt giữa toan tính lợi ích của các quốc gia và nhiều lần bị đồng minh quay lưng.
TIN LIÊN QUAN
nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia Tư lệnh người Kurd cảm ơn Nga giúp tránh khỏi 'tai họa'
nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia Điện Kremlin: 'Mỹ đã phản bội người Kurd ở Syria'
nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia
Người Kurd vẫn theo đuổi nỗ lực lập quốc song không nhận được sự ủng hộ của chính quyền Trung ương cũng như các nước trong khu vực. (Nguồn: AFP)

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, người Kurd hình thành nên một cộng đồng đặc biệt được gắn kết thông qua sắc tộc, văn hóa và ngôn ngữ dù không có ngôn ngữ chuẩn. Sau khi Thế chiến I kết thúc với sự sụp đổ của đế quốc Ottoman, các đồng minh phương Tây đã đưa ra những hứa hẹn về việc thành lập một nhà nước của người Kurd trong Hiệp ước Sèvres 1920.

Tuy nhiên, ba năm sau, mọi hy vọng đã tan thành mây khói khi Hiệp ước Lausanne ra đời, phân định biên giới của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay và không đưa ra điều khoản thành lập một quốc gia của riêng người Kurd, khiến họ phải sống với số phận thiểu số ở các nước lân cận.

Từ đó, người Kurd vẫn theo đuổi nỗ lực lập quốc, song họ không nhận được sự ủng hộ của chính quyền Trung ương cũng như các nước trong khu vực. Đến nay, chỉ có Chính phủ Iraq thừa nhận khu tự trị Kurdistan khoảng 5 triệu dân, đặt thủ phủ ở Erbil, có chính quyền và quân đội riêng. Người Kurd ở miền Bắc Syria mới thực hiện chế độ bán tự trị, còn người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ và Iran thì lập ra các khu định cư.

Hương vị cay đắng nhất

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, ít nhất 160.000 người Kurd ở Syria phải rời bỏ nhà cửa kể từ khi Thổ Nhĩ Kỳ phát động chiến dịch quân sự hôm 9/10.

Trở lại câu mà người Kurd thường nói, họ “không có bạn bè, mà chỉ có núi non”, ý rằng những ngọn núi là nơi trú ẩn an toàn, giúp họ sống sót như một nhóm dân tộc riêng biệt, đồng thời ám chỉ đến lịch sử lâu dài người Kurd bị Mỹ và các nước phương Tây như Anh, Pháp “phản bội”. Trong đó, đồng minh mạnh nhất của họ - nước Mỹ - 100 năm qua kể từ Hiệp ước Lausanne 1923, đã có tới 8 lần bội ước.

The Intercept nhận định, khi thì liên minh với người Kurd, khi lại cho phép tước bớt sức mạnh của họ là chính sách Mỹ đã áp dụng nhiều lần kể từ Thế chiến I đến nay. Với quyết định rút quân Mỹ khỏi Syria mà Tổng thống Donald Trump tuyên bố hôm 7/10, Washington một lần khiến người Kurd cảm thấy “bị đâm sau lưng”. Bởi động thái này được coi là bật đèn xanh để quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tiến vào khu vực do người Kurd kiểm soát.

nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia
Người Kurd thường nói rằng họ chỉ có những dãy núi làm bạn. (Nguồn: AFP)

Thực tế, chỉ hai ngày sau khi Tổng thống Trump tuyên bố rút gần 1.000 lính Mỹ còn lại ở Syria, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhanh chóng triển khai chiến dịch Mùa Xuân Hòa bình với hai mục đích. Một là tiêu diệt Đơn vị Bảo vệ Nhân dân người Kurd (YPG) - xương sống của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) - mà Ankara coi là nhóm khủng bố. Hai là tạo ra vùng đệm an toàn dọc theo chiều dài biên giới gần 500 km với Syria và ăn sâu 30 km vào lãnh thổ Syria để đưa khoảng hai triệu người tị nạn ở Thổ Nhĩ Kỳ về khu vực này.

Kề vai sát cánh Mỹ trong cuộc chiến chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng kéo dài gần 5 năm, hơn 11.000 thành viên của SDF, phần lớn là người Kurd, đã phải đánh đổi mạng sống của mình. Bởi vậy, thật dễ hiểu cho tâm trạng tức giận và hoang mang của người Kurd khi họ bị Washington bỏ rơi lần này. Họ biểu tình, chặn đường, ném đá, khoai tây và cà chua vào đoàn xe quân sự Mỹ đang trên đường rút quân.

“Chúng tôi đang phơi ngực trước những mũi dao của Thổ Nhĩ Kỳ”, Tổng tư lệnh SDF Mazloum Abdi chua chát nói về quyết định trên của Washington. Ngay cả đối với một dân thường như ông Hussein Rammo, “sự phản bội này là hương vị cay đắng nhất” trong 63 năm cuộc đời.

Sự quay lưng được báo trước

Foreign Policy cho rằng sự phản bội của Washington với người Kurd hoàn toàn có thể dự đoán theo cách hai bên đến với nhau từ những ngày đầu. Trong phần lớn những lần bội ước của mình, các chính quyền Mỹ đều khởi đầu bằng sự hợp tác với người Kurd và kết thúc bằng việc để mặc dân tộc này khi họ bị tấn công.

Chẳng hạn, những năm 1970, đáp lại lời kêu gọi giúp đỡ của hai chính trị gia người Kurd là Idris Barzani và Mahmoud Othman, chính quyền Tổng thống Richard Nixon đã “bày tỏ sự cảm thông của nước Mỹ đối với hoàn cảnh của người Kurd”, đồng thời bảo đảm về “sự sẵn sàng xem xét đề nghị được hỗ trợ của họ”.

Nhưng chỉ ba năm sau, khi Tổng thống Iraq Saddam Hussein ký thỏa thuận hòa bình với Shah (Vua) Iran tại Algeria nhằm giải quyết các vấn đề biên giới, Washington đã cắt đứt viện trợ cho lực lượng dân quân người Kurd Iraq (Peshmerga) trong cuộc chiến với Baghdad.

Tương tự như vậy, dẫu biết rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ là lá chắn duy nhất ngăn Ankara đưa quân tấn công người Kurd và SDF, song trong toán tính lợi ích của mình, Washington quyết định bỏ mặc đồng minh nhằm thực hiện chiến lược dài hạn: rút Mỹ khỏi những cuộc chiến vô nghĩa và không hồi kết ở chảo lửa Trung Đông.

Tuy nhiên, theo Tướng Joseph Votel, cựu Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ và Tư lệnh liên quân chống IS do Mỹ dẫn đầu, quyết định này có thể “hủy hoại nghiêm trọng uy tín và độ tin cậy của Mỹ trong những cuộc chiến tương lai”.

Brett McGurk, cựu Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ trong liên quân chống IS, có cùng nhận định rằng “giá trị của cái bắt tay với Mỹ đang suy giảm”. Bên cạnh đó, sự rút lui đột ngột của quân Mỹ có thể khiến thành quả chống IS đổ xuống sông xuống bể, đặc biệt là trong bối cảnh IS đang tái tập hợp lực lượng.

nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia
chính quyền Mỹ đều khởi đầu bằng sự hợp tác với người Kurd và kết thúc bằng việc để mặc họ bị tấn công. (Nguồn: AFP)

"Món quà" không chờ đợi

CNN bình luận, quyết định của Mỹ rút quân khỏi khu vực Đông Bắc Syria là “món quà” cho chính quyền của Tổng thống Vladimir Putin. Bởi khi đó, Mỹ để lại khoảng trống cho Nga trong cuộc cạnh tranh định hình tương lai của Syria, đồng thời dọn đường cho Moscow chiếm ưu thế ở Trung Đông.

Đáng chú ý, sau cuộc hội đàm tại Sochi hôm 22/10, Tổng thống Putin và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đã nhất trí triển khai quân cảnh Nga và binh sĩ Syria tới Đông Bắc Syria; thiết lập các cuộc tuần tra chung Nga - Thổ dọc biên giới... Điều này vừa giúp củng cố hợp tác Nga - Thổ vừa cắt giảm đáng kể ảnh hưởng của Mỹ ở Syria.

Mặt khác, Chính phủ Syria cũng được hưởng lợi từ quyết định của Washington. Để đối phó với các cuộc tấn công từ Ankara, người Kurd phải lựa chọn phương án bắt tay với chính quyền Syria - những người từng cưu mang họ như một dân tộc thiểu số thuộc Syria khi bị Thổ Nhĩ Kỳ tấn công, nhưng cũng là kẻ thù trong nhiều năm do người Kurd nổi dậy chiếm các vùng đất tại Syria.

Theo một thỏa thuận đạt được ngày 13/10, lần đầu tiên sau 8 năm nội chiến, quân đội Chính phủ Syria đã tiến vào lãnh thổ do SDF kiểm soát ở gần biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Qua đó, Damascus có cơ hội giành lại quyền kiểm soát những khu vực giàu dầu mỏ và khí đốt gồm Qamishli, Hassakeh và Deir Az Zour.

The Guardian cho rằng thỏa thuận trên là lựa chọn bắt buộc của người Kurd trước làn đạn từ Thổ Nhĩ Kỳ, bởi nó nhiều khả năng sẽ đặt dấu chấm hết đầy cay đắng cho chế độ bán tự trị của họ ở khu vực này. Chính Tổng tư lệnh SDF Mazloum Abdi thừa nhận làm việc với Damascus và Moscow đòi hỏi “những thỏa hiệp đau đớn”!

Một số dấu mốc lịch sử

• Tại Iran:

- Từ tháng 1-11/1946, một nhà nước riêng của người Kurd đã tồn tại ở thành phố Mahabad, phía Tây Bắc.

• Tại Iraq:

- Thập niên 1980, phong trào giành độc lập của người Kurd bùng nổ.

- Năm 1991, khu tự trị Kurdistan ở miền Bắc được thành lập.

- Năm 2005, Chính phủ Iraq thừa nhận trong Hiến pháp khu tự trị Kurdistan đặt thủ phủ ở Erbil, có Chính quyền (KRG), có quân đội riêng (Peshmerga).

• Tại Thổ Nhĩ Kỳ:

- Năm 1978, Đảng Công nhân người Kurd (PKK) ra đời.

- Tháng 8/1984, PKK khởi động cuộc chiến đòi ly khai.

- Tháng 6/2004, lần đầu tiên, truyền hình nhà nước phát sóng các chương trình tiếng Kurd.

- Tháng 8/2012, Ankara cảnh báo đáp trả bằng vũ lực các cuộc tấn công xuyên biên giới từ Syria do PKK phát động.

- Tháng 12/2012, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình với PKK.

• Tại Syria:

- Năm 2011, Đảng Liên minh dân chủ (PYD) thành lập cánh vũ trang Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG).

- Năm 2015, YPG liên kết với các nhóm Arab, tạo ra Lực lượng dân chủ người Kurd (SDF).

- Năm 2016, PYD tuyên bố thành lập khu vực liên bang ở miền bắc Syria lấy tên là Liên bang Dân chủ Bắc Syria (Rojava) với Qamishli là thủ phủ.

- Năm 2017, người Kurd bầu hội đồng địa phương.

nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia

 

Người Kurd rút lui hoàn toàn, Thổ Nhĩ Kỳ có khởi động chiến dịch khác?

TGVN. Sáng 23/10, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố, Mỹ đã thông báo với Thổ Nhĩ Kỳ rằng, lực lượng người Kurd đã hoàn tất ...

nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia

 

Thổ Nhĩ Kỳ hối thúc Mỹ ép các lực lượng người Kurd ở Syria rút quân

TGVN. Ngày 19/10, Người phát ngôn Tổng thống thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, Ankara đã hối thúc Mỹ sử dụng “ảnh hưởng” đối với các ...

nguoi kurd trong toan tinh cua cac quoc gia

 

Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc người Kurd vi phạm thỏa thuận ngừng bắn

TGVN. Ngày 19/10, Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc các lực lượng người Kurd vi phạm thỏa thuận tạm ngừng chiến dịch tấn công của ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

ngoai truong sergei lavrov doi thoai nga my bang toi hau thu la vo nghia va vo ich

Ngoại trưởng Sergei Lavrov: Đối thoại Nga-Mỹ bằng tối hậu thư là vô nghĩa và vô ích

Nga-Mỹ: Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 18/9 khẳng định nước này sẵn sàng hợp tác với Tổng thống tương lai của Mỹ trên cơ sở bình đẳng.
bau cu my nam 2020 mot so bang quan trong bat dau to chuc bo phieu som theo hinh thuc truc tiep

Bầu cử Mỹ năm 2020: Một số bang quan trọng bắt đầu tổ chức bỏ phiếu sớm theo hình thức trực tiếp

Bầu cử Mỹ năm 2020, 4 bang của Mỹ gồm Minnesota, Virginia, Nam Dakota và Wyoming đã mở cửa vào ngày 18/9, cho phép cử tri bỏ phiếu sớm.
duc muon hoan tat du an dong chay phuong bac 2 bat chap viec my coi la moi de doa

Đức muốn hoàn tất dự án Dòng chảy phương Bắc 2, bất chấp việc Mỹ coi là 'mối đe dọa'

Thủ hiến các bang ở Đông Đức đã thống nhất cùng hỗ trợ cho dự án đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy phương Bắc 2”.
covid 19 o viet nam sang 199 17 ngay khong ghi nhan ca mac moi huong dan moi nhat ve xet nghiem cho nguoi xuat canh

Covid-19 ở Việt Nam sáng 19/9: 17 ngày không ghi nhận ca mắc mới, Hướng dẫn mới nhất về xét nghiệm cho người xuất cảnh

Không ghi nhận ca mắc Covid- 19 mới, như vậy đã sang ngày thứ 17 Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng đồng, đã chữa khỏi 941 bệnh ...
ty gia usd hom nay 199 usd lap tuc giam gia sau bao cao ve viec lam my va dong thai cua fed

Tỷ giá USD hôm nay 19/9: USD lập tức giảm giá sau báo cáo về việc làm Mỹ và động thái của Fed

Tỷ giá USD lập tức giảm sau báo cáo về việc làm của Mỹ với 860.000 đơn xin trợ cấp thất nghiệp và quyết định giữ nguyên lãi suất.
du bao thoi tiet ngay va dem nay 199 mua rat to tren dien rong o bac bo canh bao mua dong loc set o tay nguyen nam bo

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (19/9): Mưa rất to trên diện rộng ở Bắc Bộ, cảnh báo mưa dông, lốc sét ở Tây Nguyên, Nam Bộ

Dự báo thời tiết trong ngày và đêm nay, do ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão kết hợp không khí lạnh nên khu vực Bắc Trung Bộ có mưa ...
gia vang hom nay 199 quay dau tang tro lai nha dau tu bat dau nghi den mua vao

Giá vàng hôm nay 19/9: Quay đầu tăng trở lại, nhà đầu tư bắt đầu nghĩ đến mua vào?

Giá vàng thất thường, dao động theo biên độ hẹp trên mức 56,00 triệu đồng/lượng. Thị trường quốc tế giá giằng co quanh 1.952 USD/ounce.
xsmb 199 xo so mien bac hom nay ket qua xo so kqxs 1992020

XSMB 19/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 19/9/2020

XSMB 19/9. KQXS 19/9. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 19 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
xsmt 199 xo so mien trung hom nay ket qua xo so kqxs 1992020

XSMT 19/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 19/9/2020

XSMT 19/9. KQXS 19/9. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 19 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
xsmn 199 xo so mien nam hom nay ket qua xo so kqxs 1992020

XSMN 19/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 19/9/2020

XSMN 19/9. KQXS 19/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 19 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
ngoai truong sergei lavrov doi thoai nga my bang toi hau thu la vo nghia va vo ich

Ngoại trưởng Sergei Lavrov: Đối thoại Nga-Mỹ bằng tối hậu thư là vô nghĩa và vô ích

Nga-Mỹ: Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 18/9 khẳng định nước này sẵn sàng hợp tác với Tổng thống tương lai của Mỹ trên cơ sở bình đẳng.
bau cu my nam 2020 mot so bang quan trong bat dau to chuc bo phieu som theo hinh thuc truc tiep

Bầu cử Mỹ năm 2020: Một số bang quan trọng bắt đầu tổ chức bỏ phiếu sớm theo hình thức trực tiếp

Bầu cử Mỹ năm 2020, 4 bang của Mỹ gồm Minnesota, Virginia, Nam Dakota và Wyoming đã mở cửa vào ngày 18/9, cho phép cử tri bỏ phiếu sớm.
duc muon hoan tat du an dong chay phuong bac 2 bat chap viec my coi la moi de doa

Đức muốn hoàn tất dự án Dòng chảy phương Bắc 2, bất chấp việc Mỹ coi là 'mối đe dọa'

Thủ hiến các bang ở Đông Đức đã thống nhất cùng hỗ trợ cho dự án đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy phương Bắc 2”.
tin the gioi 189 my manh tay doi pho trung quoc an trung tranh cai ve nhung vu no sung belarus tiep tuc len tieng ve bau cu

Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc, Bầu cử Mỹ 2020, Belarus... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
my gay gat chau au doi giong ve trung quoc

Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Thượng đỉnh trực tuyến EU-Trung Quốc tối 14/9 và phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ ngày 15/9 cho thấy điều chỉnh trong cách Mỹ và EU tiếp cận Trung Quốc. Bình luận.
israel binh thuong hoa quan he voi uae va bahrain nguoi vui ke buon

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Thỏa thuận bình thường hóa quan hệ của Israel-Bahrain, Israel-UAE và ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch, song lại khiến Palestine phiền lòng.
quan he nga belarus do nguoi giup minh

Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Cuộc gặp cấp cao giữa hai Tổng thống Nga-Belarus cho thấy kế sách vượt khó và thoát hiểm của Tổng thống Lukashenko trong khủng hoảng. Bình luận của TG&VN.
ba cau hoi tan chu tich ldp suga yoshihide can giai dap

Ba câu hỏi tân Chủ tịch LDP Suga Yoshihide cần giải đáp

Đáp án của cựu Chánh Văn phòng Nội các, Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Suga Yoshihide sẽ quyết định tương lai của chính phủ Nhật Bản một năm tới.
tan thu tuong nhat ban trong mat gioi chuyen gia

Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Việc lựa chọn ông Suga Yoshihide vào vị trí tân Thủ tướng Nhật Bản, theo giới chuyên gia là một lựa chọn đúng đắn cho Nhật Bản.
chinh sach phong toa thoi covid 19 cong than hay toi do

Chính sách phong tỏa thời Covid-19: ‘Công thần’ hay ‘tội đồ’?

Chính sách phong tỏa giúp ngăn chặn dịch Covid-19 vẫn tiếp tục gây tranh cãi trên thế giới khi vẫn có những tổn thất nghiêm trọng.
tan thu tuong nhat ban co the xoa diu cang thang nhat han

Tân Thủ tướng Nhật Bản có thể xoa dịu căng thẳng Nhật-Hàn?

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản có tạo động lực đáng kể cho việc cải thiện mối quan hệ song phương đang căng như dây đàn giữa Seoul và Tokyo.
du luan quoc te noi gi ve noi cac moi o nhat ban tam tu ky vong noi niem bat an

Dư luận quốc tế nói gì về nội các mới ở Nhật Bản: 'Tâm tư' kỳ vọng, 'nỗi niềm' bất an

Tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide công bố nội các mới. Dư luận quốc tế có những đánh giá với nhiều sắc thái về nội các chính quyền mời ở Nhật Bản.
Phiên bản di động