Người trẻ kể lại di sản tranh Hàng Trống bằng ngôn ngữ mới

Không gian triển lãm và workshop làm tranh Hàng Trống thu hút đông đảo người tham dự trong ngày 2 và 3/5. (Nguồn: BTC)

Đây là dự án do nhóm sinh viên Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại - Học viện Ngoại giao khởi xướng, với sự bảo trợ và đồng hành của Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội cùng Câu lạc bộ Tinh hoa Nghề Việt.

Trong ký ức của người Hà Nội xưa, mỗi dịp Tết đến Xuân về, những bức tranh Hàng Trống rực rỡ sắc màu lại được treo trang trọng trong gian nhà, như một phần không thể thiếu của hồn cốt Tràng An.

Từ những bức “Tứ Bình”, “Ngũ Hổ” đến “Hứng Dừa” hay “Lý ngư vọng nguyệt”, tranh Hàng Trống không chỉ là vật trang trí mà còn là tiếng nói của tín ngưỡng, của thẩm mỹ và của cả một lối sống thanh lịch mà người Hà Nội gốc luôn trân trọng gìn giữ.

Tuy nhiên, ẩn sau vẻ đẹp ấy là một thực tế đáng trăn trở: di sản này đang dần đứng trước nguy cơ bị gọi nhầm tên hoặc rơi vào quên lãng. Việc một bức tranh kinh điển như “Lý ngư vọng nguyệt” thường bị gọi sai dòng tranh hoặc nhầm về nguồn gốc là minh chứng cho sự mai một của một di sản quý tộc bậc nhất kinh kỳ.

Tranh Tết “Tứ Bình”: Tùng – Cúc – Trúc – Mai tượng trưng cho bốn mùa trong năm, đồng thời thể hiện những đức tính, phẩm chất của người quân tử. (Nguồn: BTC)

Chính sự mơ hồ ấy trong tâm trí đại chúng đã thôi thúc nhóm sinh viên Học viện Ngoại giao hành động để trả lại vị thế xứng đáng cho dòng tranh đặc sắc này. Sự kiện trải nghiệm thực tế “Họa Sắc Kinh Kỳ” trở thành cơ hội để công chúng hiểu sâu sắc hơn về giá trị của một di sản đang đứng trước nguy cơ bị lãng quên.

Để thực sự chạm tới thế hệ trẻ, thay vì chỉ bảo tồn tranh Hàng Trống theo lối truyền thống, nhóm đã chọn một hướng đi táo bạo hơn: kể lại câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ điện ảnh và trải nghiệm sống động.

“Họa Sắc Kinh Kỳ - The Heritage of Hang Trong Art” được xây dựng xoay quanh hai sứ mệnh cốt lõi: đưa tranh Hàng Trống lên nền tảng số qua chuỗi phim tài liệu ngắn với phong cách trẻ trung, sáng tạo.

Sự kiện tạo ra không gian triển lãm kết hợp trải nghiệm thực hành, nơi công chúng không chỉ ngắm tranh mà còn được trực tiếp chạm tay vào từng nét vẽ, từng lớp màu của dòng tranh đã đồng hành cùng người Hà Nội qua bao thế hệ.

Du khách quốc tế bày tỏ sự hứng thú với quy trình làm tranh Hàng Trống. (Nguồn: BTC)

Tại sự kiện, công chúng không chỉ được chiêm ngưỡng các tác phẩm kinh điển như “Phật Bà Quan Âm”, “Ngũ Hổ”, “Tố Nữ”, mà còn được lắng nghe những chia sẻ tâm huyết về kỹ thuật “vờn màu” độc bản - quy trình đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn để tạo nên độ đậm nhạt uyển chuyển đặc trưng mà không dòng tranh nào có được.

Điểm nhấn khác biệt của “Họa Sắc Kinh Kỳ” nằm ở khả năng kết nối rộng rãi, xóa nhòa khoảng cách thế hệ và ngôn ngữ. Không chỉ thu hút đông đảo các bạn trẻ Gen Z tìm hiểu cội nguồn, triển lãm còn đón tiếp nhiều vị khách quốc tế với những góc nhìn đầy cảm hứng.

Oskar Nilsson, một du khách Thụy Điển tham gia trải nghiệm, xúc động chia sẻ: “Bối cảnh ở đây chân thực đến kinh ngạc, là phông nền hoàn hảo để tìm hiểu về tranh Hàng Trống. Bên cạnh những màu sắc rực rỡ, tôi đã thực sự hiểu hơn về di sản Việt Nam và niềm đam mê mà thế hệ trẻ dành cho việc bảo tồn những giá trị này”.

Khán giả chăm chú quan sát quá trình in mộc bản dưới sự hướng dẫn của họa sĩ Trần Quốc Đức. (Nguồn: BTC)

Sự hào hứng của bạn bè quốc tế cùng niềm tự hào trong ánh mắt của người trẻ Việt khi lần đầu được trực tiếp chạm vào di sản đã khẳng định mạnh mẽ tư duy đổi mới của dự án.

Nói về sự chuyển mình này, họa sĩ Trần Quốc Đức chia sẻ trong tập 2 của chuỗi phim tài liệu: “Nghệ thuật là cái gì đó đang tiếp diễn, nó phải sống. Như cuộc sống của chúng ta vậy, tranh cũng cần có sự biến đổi. Nếu một vật quá tĩnh thì sẽ dừng lại và không phát triển nữa”.

Dẫu vậy, hành trình đưa tranh ra khỏi tủ kính không hề thiếu những thách thức. Bạn Hà Anh Tuấn, Trưởng nhóm dự án chia sẻ: “Số lượng nghệ nhân làm tranh Hàng Trống còn lại không nhiều, việc tìm kiếm và kết nối cũng đặt ra không ít khó khăn.

Các tác phẩm tranh Hàng Trống hiện nay tương đối hiếm, giá trị cao và không phổ biến trên thị trường, khiến quá trình tiếp cận, mượn tranh và nghiên cứu thực tế gặp nhiều hạn chế.

Việc chuyển tải một loại hình nghệ thuật mang đậm yếu tố tín ngưỡng và truyền thống sang các hình thức thể hiện hiện đại cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa sáng tạo và tôn trọng nguyên bản. Đây là bài toán mà nhóm liên tục thử nghiệm và điều chỉnh trong suốt quá trình thực hiện”.

Em nhỏ tham gia workshop trải nghiệm làm tranh Hàng Trống. (Nguồn: BTC)

Người tham gia chăm chú thử kỹ thuật “vờn màu” trên tranh Hàng Trống. (Nguồn: BTC)

Thông qua “Họa Sắc Kinh Kỳ”, nhóm sinh viên Học viện Ngoại giao khẳng định người trẻ không hề thờ ơ với di sản, họ chỉ đang tìm kiếm những cách thức mới để tiếp nhận nó. Khi những giá trị cũ được kể lại bằng ngôn ngữ sáng tạo và giàu cảm xúc, di sản sẽ thực sự sống lại, không chỉ trong tủ kính mà còn trong đôi tay và trái tim của thế hệ tương lai.

Sự kiện là minh chứng rõ nét cho việc thế hệ trẻ hôm nay chính là những “đại sứ văn hóa” năng động. Họ không chỉ gìn giữ quá khứ mà còn dám kể lại những điều cũ bằng một diện mạo mới: trẻ trung hơn, lan tỏa hơn và đầy tự hào.