Nhật Bản: Vùng đất mặt trời mọc

Hữu Ngọc
Nhật - có nghĩa là Mặt trời, còn Bản nghĩa là gốc. Nhật Bản là đất nước của mặt trời, nơi mặt trời mọc lên, xứ sở của mặt trời.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Hoa anh đào Nhật Bản nở rộ ở Tokyo. (Nguồn: Mainichi)
Nhật Bản còn có tên gọi là “xứ sở hoa anh đào”, vì cây hoa anh đào (sakura) mọc trên khắp đất nước, từ Bắc xuống Nam. (Nguồn: Mainichi)

Theo sử sách, tên Nhật Bản do nhà thám hiểm, thương gia người Italy thế kỷ XIII là Marco Polo ở Trung Quốc rất lâu phiên âm là Cipangu. Các thương nhân Bồ Đào Nha là những người đầu tiên mang từ này đến châu Âu, nó được ghi bằng tiếng Anh là Giapan. Sau đó, chuyển sang tiếng Anh và Đức là Japan, tiếng Pháp là Japon. Còn theo đúng thổ âm Nhật thì đọc là “Nihon” (Nippon hay Nippon Koku-nguồn gốc của mặt trời hay vùng đất mặt trời mọc).

Đến Nhật Bản, du khách chạnh nhớ đến truyền thuyết Hai hòn Trống mái đã tạo ra đất nước này. Chuyện kể trong tập Kojiki, cuốn sách cổ nhất còn lưu lại được ở Nhật Bản viết vào thế kỷ VIII. Sách ghi bằng chữ Hán những truyền thuyết dân gian xa xưa về thuở khai thiên lập địa, thế giới thần linh, sự hình thành của dân tộc Nhật Bản, sự xuất hiện dòng dõi Nhật hoàng.

Tin liên quan
Những lưu ý khi giao tiếp với người Nhật Những lưu ý khi giao tiếp với người Nhật

Chuyện kể rằng: Ngày xửa ngày xưa, khi chưa có trời đất, chỉ có một dải phù sa tách làm đôi. Phần trên là nơi ở của các thần linh. Phần dưới là nước mênh mông; có hai vị thần dùng giáo khuấy đại dương phù sa ấy cho đến khi bọt khí sủi lên thành nơi trú chân.

Vị thần nam tên là Izanagi (Y Trang Nặc), vị thần nữ là Izanami (Y Trang Sách) đều có nghĩa là “người đứng ra mời”. Hai bên nam nữ nhìn nhau, xúc cảm dạt dào. Thần nữ thốt lên: “Em cảm thấy trong người thiếu thiếu cái gì ấy!” . Thần nam đáp: “Anh lại cảm thấy trong người thừa thừa cái gì ấy!”. Thế là cặp nam nữ vào cuộc mây mưa.

Sau đó, Izanami sinh ra những hòn đảo là lãnh thổ Nhật Bản. Ngày nay, ở Vịnh Isê (Y Thế) thiêng liêng, gần thành phố Kobe (nằm trên đảo Honsu), vẫn còn hai hòn đảo đá nhỏ gọi là “đá vợ chồng”, “hòn trống” là chồng và “hòn mái” là vợ được buộc vào nhau bởi dây tơ hồng, là một sợi dây thừng; hàng năm, ngày mùng 5 tháng Giêng, có cử lễ thay sợi dây thừng ấy. Nếu trong năm thừng đứt là điềm gở, đất nước có nhiều tai họa.

Nữ thần Mặt trời (Amateraxu) là một giọt nước mắt của Izanagi khi chàng trở về dương thế, tắm ở suối để tống các chất dịch trong cơ thể ra. Truyền thuyết về nữ thần Mặt trời mang lại cho Nhật Bản cái tên “xứ gốc của mặt trời”.

Truyền thuyết về núi Fuji (Phú Sĩ) giải thích một hình tượng nữa của đất nước. Fuji có nghĩa là “thuốc trường sinh”. Truyện kể rằng, có vị hoàng đế mê một tiên nữ bị đày từ cung trăng xuống làm con nuôi vợ chồng một ông lão tiều phu. Mối tình không được đền đáp. Hết hạn lưu đày ở trần gian, tiên nữ bay về cung trăng, để lại cho bố nuôi một lá ngọc thư và thuốc trường sinh ném vào ngọn núi lửa cao gần Mặt trăng nhất. Đến nay, khói thiêng vẫn tỏa lên như một niềm lưu luyến từ núi thuốc trường sinh Fuji.

Nhật Bản còn có tên gọi là “xứ sở hoa anh đào”, vì cây hoa anh đào (sakura) mọc trên khắp đất nước, từ Bắc xuống Nam. Nhật Bản cũng được gọi là “đất nước hoa cúc”. Vì bông hoa cúc 16 cánh giống như Mặt trời tỏa sáng, là biểu tượng của hoàng gia, là quốc huy của Nhật Bản hiện nay.

Nhật Bản gồm bốn đảo lớn và trên nghìn đảo nhỏ rải ra theo hình cánh cung dài khoảng 3.800 km ở ngoài khơi phía đông lục địa châu Á. Đảo Honsu là đảo lớn nhất, rộng bằng Bắc bộ và Nam bộ của ta cộng lại.

Tính chất “đảo” là một yếu tố địa lý hết sức quan trọng đối với Nhật Bản, có lẽ hơn cả đối với nước Anh, vì quần đảo Anh sớm gắn với lục địa châu Âu, còn quần đảo Nhật Bản là “hạt kê ở xa tít bên rìa vũ trụ”.

Do sinh hoạt trên các đảo tách biệt lục địa nên các nhóm chủng tộc Nhật có điều kiện thuận lợi hòa trộn để sớm hình thành trong lịch sử một dân tộc với những nét riêng biệt. Có nhà xã hội học cho là tính chất “đảo” khiến cho tâm lý người Nhật có khuynh hướng “hướng nội” (introversion), cũng y như dân tộc Thụy Điển (vì những lý do khác).

Do giao thông giữa đảo và lục địa khó khăn, nên những yếu tố văn hóa ngoại lai không thấm dần mà có những lúc nhập vào ồ ạt. Có những thời gian Nhật Bản đóng cửa, không tiếp xúc với bên ngoài: thời kỳ Heian (Bình An), quan hệ với Trung Quốc bị gián đoạn trong ba trăm năm; thời kỳ từ 1630-1867, Nhật Bản đóng cửa, đặc biệt với các nước phương Tây, trong hơn hai trăm năm.

Vị trí quần đảo ở rìa lục địa cũng khiến cho Nhật Bản ít phải đối phó với nạn ngoại xâm liên miên như ở Việt Nam; trên thực tế, mãi đến năm 1945, hầu như Nhật Bản chưa bị nước ngoài chiếm đóng.

Các đảo của Nhật Bản là phần cao của một dải núi ngầm chìm sâu đến 6.000-8.000m ở đáy Thái Bình Dương, ở giữa mỗi đảo là phần cao của một rặng núi chìm sâu; đồi núi chiếm hai phần ba diện tích cả nước. Vì nằm tiếp xúc với một số mảng kiến tạo (Á - Âu, Bắc Mỹ, Thái Bình Dương và Philippines) và quá trình “tạo núi” còn “trẻ” nên Nhật Bản có hai đặc trưng tự nhiên, khiến cho nước này nổi tiếng thế giới là: có nhiều núi lửa, lắm động đất và sóng thần (do động đất ngoài khơi).

Thiên nhiên Nhật Bản tuy đẹp, nhưng quả thực ác nghiệt đối với con người. Đất trồng trọt ít, người đông (khoảng 125 triệu người trên 377,435 km2 – gần như Việt Nam - 100 triệu người trên 329.600km2), nguồn lợi thiên nhiên hiếm hoi, lại không được hưởng thiên thời và địa lợi.

Vậy mà ở nơi đây, một nền văn minh rực rỡ đã ra đời, một quốc gia từ lạc hậu đã vươn lên một cách độc đáo. Sau hơn một trăm năm biến thiên, một nền kinh tế hàng đầu thế giới đã xuất hiện. Sự thành công đó là thắng lợi của con người Nhật Bản đối với thiên nhiên.

Khai giảng lớp học ‘Tiếng Việt của em’ tại Fukuoka, Nhật Bản

Khai giảng lớp học ‘Tiếng Việt của em’ tại Fukuoka, Nhật Bản

Lớp dạy tiếng Việt và văn hoá Việt cho trẻ em gốc Việt đầu tiên tại khu vực Tây Nam Nhật Bản đã khai giảng ...

Thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa thành phố Tokyo với các địa phương của Việt Nam

Thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa thành phố Tokyo với các địa phương của Việt Nam

Ngày 12/6, Đại sứ Phạm Quang Hiệu đã có cuộc gặp với bà Koike Yuriko, Thống đốc thủ đô Tokyo tại trụ sở Chính quyền ...

Thắt chặt cơ hội giao thương giữa các nhà sản xuất công nghiệp hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản

Thắt chặt cơ hội giao thương giữa các nhà sản xuất công nghiệp hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản

Triển lãm Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam – Nhật Bản (SIE) lần thứ 10 tại Hà Nội và Triển lãm quốc tế về Công ...

Sôi nổi Chương trình giao lưu văn hóa kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Nhật Bản

Sôi nổi Chương trình giao lưu văn hóa kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Nhật Bản

Ngày 25/3, tại Nhà hát lớn Hà Nội đã diễn ra Chương trình giao lưu văn hóa kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan ...

Giới thiệu gần 70 tác phẩm búp bê truyền thống và hiện đại được chế tác trực tiếp tại Nhật Bản

Giới thiệu gần 70 tác phẩm búp bê truyền thống và hiện đại được chế tác trực tiếp tại Nhật Bản

Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam phối hợp cùng Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng tổ chức triển lãm 'Búp ...

Đọc thêm

Quốc vương Kuwait thăm UAE

Quốc vương Kuwait thăm UAE

Quốc vương Kuwait và Tổng thống UAE thảo luận về quan hệ giữa hai nước, đặc biệt là trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư và phát ...
Vietlott 6/3, kết quả xổ số Vietlott Mega thứ 4 ngày 6/3/2024. xổ số Mega 645

Vietlott 6/3, kết quả xổ số Vietlott Mega thứ 4 ngày 6/3/2024. xổ số Mega 645

Vietlott 6/3 - Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 6/3/2024 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
XSCT 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 6/3/2024. KQXSCT thứ 4

XSCT 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 6/3/2024. KQXSCT thứ 4

XSCT 6/3 - Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay - XSCT 6/3/2024. KQXSCT thứ 4. Ket qua xo so can tho. kết quả xổ số Cần ...
XSDN 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 6/3/2024. KQXSDN thứ 4

XSDN 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 6/3/2024. KQXSDN thứ 4

XSDN 6/3 - Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay - XSDN 6/3/2024. KQXSDN thứ 4. Ket qua xo so dong nai. kết quả xổ số Đồng ...
XSST 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Sóc Trăng hôm nay 6/3/2024. KQXSST thứ 4

XSST 6/3, Trực tiếp kết quả xổ số Sóc Trăng hôm nay 6/3/2024. KQXSST thứ 4

XSST 6/3 - Trực tiếp kết quả xổ số Sóc Trăng nhanh nhất hôm nay - XSST 6/3/2024. KQXSST thứ 4. Ket qua xo soc trang. kết quả xổ số ...
Giá vàng hôm nay 6/3/2024: Giá vàng nhẫn 'rượt đuổi' theo vàng miếng, diễn biến lạ của thị trường trong nước, thế giới vượt 2.100 USD và còn tăng?

Giá vàng hôm nay 6/3/2024: Giá vàng nhẫn 'rượt đuổi' theo vàng miếng, diễn biến lạ của thị trường trong nước, thế giới vượt 2.100 USD và còn tăng?

Giá vàng hôm nay 6/3/2024 diễn biến đầy bất ngờ, giá vàng nhẫn sẽ tăng bằng vàng miếng, thị trường thế giới vượt qua ngưỡng 2.100 USD, còn dư địa ...
Lễ hội trình diễn ánh sáng sẽ quay trở lại với du khách Thủ đô Hà Nội

Lễ hội trình diễn ánh sáng sẽ quay trở lại với du khách Thủ đô Hà Nội

Vào tối 9/3 sắp tới, bầu trời Hà Nội sẽ lại được thắp sáng bởi Lễ hội trình diễn drone mang tên 'Sắc hương Tây Hồ'.
Độc đáo với ngày Im lặng của người dân trên hòn đảo Bali, Indonesia

Độc đáo với ngày Im lặng của người dân trên hòn đảo Bali, Indonesia

Để đánh dấu khởi đầu cho một năm mới, người dân trên hòn đảo Bali, Indonesia sẽ có một ngày chìm trong im lặng, khi hầu hết mọi hoạt động sẽ dừng lại.
Phát triển nhiều sản phẩm du lịch đêm tại Thủ đô Hà Nội

Phát triển nhiều sản phẩm du lịch đêm tại Thủ đô Hà Nội

Sở Du lịch Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch đêm trên địa bàn, qua đó thu hút du khách chọn Thủ đô làm điểm đến.
Độc đáo hoạt động sinh sản của rùa biển quý hiếm tại Vườn quốc gia Côn Đảo

Độc đáo hoạt động sinh sản của rùa biển quý hiếm tại Vườn quốc gia Côn Đảo

Hằng năm, vào mùa sinh sản, loài rùa Xanh từ các đại dương xa xôi tìm về Vườn quốc gia Côn Đảo để tiến hành ghép đôi giao phối và làm tổ đẻ trứng.
Hành khách bức xúc vì bị ép mua bút trên máy bay

Hành khách bức xúc vì bị ép mua bút trên máy bay

Một hành khách đã bị tiếp viên từ chối cho mượn bút và yêu cầu anh phải tự mua một chiếc với giá 5 USD (hơn 100 nghìn đồng) trên máy bay.
Điểm Tham quan Khu Bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười: Tiếp dẫn cảm hứng

Điểm Tham quan Khu Bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười: Tiếp dẫn cảm hứng

Thiên nhiên tại Điểm Tham quan Khu Bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười mùa này cuốn hút du khách bởi khí trời trong lành, mát mẻ.
Màn trình diễn áo dài ấn tượng của dàn phu nhân Đại sứ nước ngoài tại Việt Nam

Màn trình diễn áo dài ấn tượng của dàn phu nhân Đại sứ nước ngoài tại Việt Nam

Các phu nhân Đại sứ Mỹ, Armenia, Morocco, CH Czech và Indonesia đã diện thiết kế áo dài trên sân khấu chương trình ‘Hương sắc Áo dài Việt’.
Tuyên Quang khai mạc Lễ hội ‘Hương sắc Na Hang’ năm 2024

Tuyên Quang khai mạc Lễ hội ‘Hương sắc Na Hang’ năm 2024

Tại Lễ hội ‘Hương sắc Na Hang’, nghệ thuật hát Quan làng của đồng bào dân tộc Tày ở Tuyên Quang đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá của di tích lịch sử Phố Hiến

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá của di tích lịch sử Phố Hiến

Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến diễn ra từ ngày 29/2-2/3 là một trong những hoạt động góp phần bảo tồn, phát huy các di tích lịch sử.
Chiêm ngưỡng nghệ thuật độc đáo của tranh khảm Italy

Chiêm ngưỡng nghệ thuật độc đáo của tranh khảm Italy

Hà Nội sẽ là thành phố đầu tiên ở châu Á tổ chức triển lãm đa phương tiện dành riêng cho tranh khảm của Italy.
Tuần lễ Áo dài Việt Nam 2024: Khơi dậy tình yêu, trách nhiệm giữ gìn và phát huy giá trị di sản áo dài

Tuần lễ Áo dài Việt Nam 2024: Khơi dậy tình yêu, trách nhiệm giữ gìn và phát huy giá trị di sản áo dài

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Lễ phát động Tuần lễ Áo dài Việt Nam 2024 nhằm nhằm góp phần tôn vinh giá trị của áo dài trong đời sống, văn hóa, ...
Bản hòa âm đất nước tại Ngày Thơ Việt Nam năm 2024

Bản hòa âm đất nước tại Ngày Thơ Việt Nam năm 2024

Ngày Thơ Việt Nam năm 2024 diễn ra từ ngày 24-25/2 đã mang đến cho công chúng những di sản thi ca quý báu trong kho tàng thi ca 54 dân tộc Việt Nam.
Phiên bản di động