Nhật thực toàn phần giúp chúng ta đo lường lịch sử cổ đại như thế nào?

Hoàng Trung Hiếu
Nhật thực toàn phần xảy ra theo một lịch trình đáng tin cậy mà chúng ta có thể tính toán trước từ lâu. Thông tin về nhật thực giúp các nhà nghiên cứu xác định niên đại của các sự kiện bí ẩn trong lịch sử cổ đại.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhật thực toàn phần giúp chúng ta đo lường lịch sử cổ đại như thế nào
Nhật thực toàn phần giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử cổ đại. (Ảnh minh họa. Nguồn: Space.com)

Vào năm 648 trước Công nguyên, nhà thơ Hy Lạp Archilochus đã viết về hiện tượng nhật thực rằng: “Không có gì đáng ngạc nhiên hơn nữa, không thể kỳ diệu hơn, giờ đây thần Zeus, người cha của các vị thần trên đỉnh Olympus, đã tạo ra màn đêm giữa ban ngày, che giấu ánh sáng của Mặt trời lấp lánh”.

Nhật thực toàn phần đã khiến con người mê mẩn và kính sợ nó trong nhiều thế kỷ. Ví dụ, đầu năm 585 trước Công nguyên, người Lydian và người Medes đang chiến đấu với nhau ở vùng đất là Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, thì có nhật thực toàn phần xuất hiện. Cả hai bên đều coi nhật thực là điềm báo chấm dứt chiến tranh, nên họ đã đồng ý đình chiến.

Ngày nay, chúng ta biết rằng, nhật thực toàn phần - giống như hiện tượng nhật thực sắp tới được dự báo xảy ra vào ngày 8/4 - là hiện tượng vũ trụ khi Mặt trăng đi vào khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trời, tạm thời che khuất Mặt trời. Nhưng vào thời cổ đại, con người chưa biết nguyên nhân này.

Tuy nhiên, các dân tộc ở thời cổ đại đã lưu ý đến nhật thực toàn phần. Khắp nơi trên Trái đất, có rất nhiều câu chuyện thần thoại về ngày chuyển sang đêm hoặc Mặt trời bị tiêu diệt, và những ghi chép này đang mở ra một nhánh nghiên cứu mới - đó là khảo cổ học thiên văn.

Bộ môn khảo cổ học thiên văn sử dụng các ghi chép thiên văn để giúp xác định niên đại của những khoảnh khắc hoặc sự kiện quan trọng trong lịch sử. Trong tất cả các hiện tượng thiên văn, nhật thực toàn phần là một trong những thước đo tốt nhất vì chúng chỉ có thể nhìn thấy được ở một thời điểm và địa điểm nhất định .

Tin liên quan
Khám phá mới: Lõi Trái đất là một Khám phá mới: Lõi Trái đất là một 'hành tinh bên trong hành tinh'

Nhật thực toàn phần hiếm đến mức, ở một vị trí nhất định trên Trái đất chỉ có khả năng nhìn thấy hiện tượng này một lần trong mỗi 375 năm.

Việc tìm hiểu các tài liệu ghi chép cổ giúp các nhà nghiên cứu biết được chính xác ngày mà người cổ đại nhìn thấy nhật thực. Các manh mối bổ sung như thời điểm xảy ra nhật thực trong ngày (sáng, trưa hoặc tối), thời gian xảy ra trong năm (mùa) hoặc sự hiện diện của các hành tinh trên bầu trời cũng có thể giúp xác định chính xác ngày có nhật thực toàn phần.

Ví dụ, một ghi chép cổ về nhật thực toàn phần xảy ra gần lúc bình minh trong các văn bản cổ của Trung Quốc liên quan đến một vị vua nước Yên cổ đại đã giúp giới nghiên cứu xác định thời điểm trị vì của nhà vua này bắt đầu vào năm nào.

Những hồ sơ như thế đã và đang giúp cho các nhà khoa học xác định niên đại chính xác những sự kiện xảy ra trong thế giới cổ đại.

Google ra mắt Android O vào đúng ngày nhật thực toàn phần

Google ra mắt Android O vào đúng ngày nhật thực toàn phần

Sau khi có tên gọi, ngày ra mắt chính thức của hệ điều hành Android cũng đã được xác định.

Người Mỹ nóng lòng đón nhật thực toàn phần sau một thế kỷ

Người Mỹ nóng lòng đón nhật thực toàn phần sau một thế kỷ

Hàng triệu người Mỹ đang đổ xô tới các thành phố nằm trên đường đi của nhật thực vào ngày 21/8 để đón chờ sự ...

Mỹ thiệt hại gần 690 triệu USD do nhật thực

Mỹ thiệt hại gần 690 triệu USD do nhật thực

Trong ngày 21/8, trên toàn nước Mỹ sẽ diễn ra hiện tượng nhật thực toàn phần hy hữu, lần đầu tiên trên toàn nước Mỹ ...

Kỳ thú cảnh tượng Nam Cực chìm trong bóng tối bởi nhật thực toàn phần

Kỳ thú cảnh tượng Nam Cực chìm trong bóng tối bởi nhật thực toàn phần

Nhật thực toàn phần xảy ra ngày 4/12 đã khiến bầu trời mùa Hè tại Nam Cực chìm vào bóng tối. Chỉ một số ít ...

'Sao chổi Quỷ' hiện đang tiến gần đến Trái đất

'Sao chổi Quỷ' hiện đang tiến gần đến Trái đất

Trang sbs.com.au cho biết sau 71 năm, sao chổi có tên 12P/Pons-Brooks sẽ đi ngang qua Trái đất. Do sao chổi này rất sáng nên ...

(theo Live Science)

Đọc thêm

Hội nghị thượng đỉnh EU tính cách ứng phó cạnh tranh từ Trung Quốc, ngân sách và hỗ trợ Ukraine

Hội nghị thượng đỉnh EU tính cách ứng phó cạnh tranh từ Trung Quốc, ngân sách và hỗ trợ Ukraine

Lãnh đạo các nước thành viên EU bắt đầu Hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày, tập trung thảo luận về các thách thức của khối và hỗ trợ ...
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ là khách mời đặc biệt tham dự Ngày Việt Nam tại Pháp

Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ là khách mời đặc biệt tham dự Ngày Việt Nam tại Pháp

Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ là khách mời đặc biệt và tham dự các hoạt động trong chương trình Ngày Việt Nam tại Pháp ...
Tổng thống Thụy Sỹ và Phu nhân sắp thăm chính thức Việt Nam

Tổng thống Thụy Sỹ và Phu nhân sắp thăm chính thức Việt Nam

Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân, Tổng thống Thụy Sỹ Guy Parmelin và Phu nhân sẽ thăm chính thức Việt Nam ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân sắp thăm Đan Mạch, EU và Bỉ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân sắp thăm Đan Mạch, EU và Bỉ

Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly sẽ diễn ra từ ngày 19-24/10 tới đây.
Du lịch Phú Thọ mở rộng không gian phát triển mới

Du lịch Phú Thọ mở rộng không gian phát triển mới

Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có thêm dư địa tổ chức lại không gian du lịch với sự hội tụ của di sản văn hóa, núi rừng và bản ...
Chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tạo động lực mới cho hợp tác thực chất

Chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tạo động lực mới cho hợp tác thực chất

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Khi Mỹ khiến các liên minh lung lay, châu Âu học cách tự đứng vững

Khi Mỹ khiến các liên minh lung lay, châu Âu học cách tự đứng vững

Khi Mỹ tìm cách đòi hỏi các liên minh mang lại lợi ích trực tiếp hơn, châu Âu đang từng bước trưởng thành hơn với tư cách một chủ thể chiến lược.
Vì sao đường sắt tốc độ cao chưa phát triển ở Mỹ?

Vì sao đường sắt tốc độ cao chưa phát triển ở Mỹ?

Đường sắt tốc độ cao đã phát triển mạnh tại nhiều quốc gia. Vậy đâu là những trở ngại khiến loại hình vận tải này khó phát triển tại Mỹ?
South China Morning Post: Cơm gà Hội An là đại diện tiêu biểu cho ẩm thực miền Trung Việt Nam

South China Morning Post: Cơm gà Hội An là đại diện tiêu biểu cho ẩm thực miền Trung Việt Nam

Món cơm gà Hội An của Việt Nam vừa được giới thiệu trên SCMP, với những nhận xét tích cực về hương vị, cách chế biến và sự kết hợp tinh tế giữa các nguyên ...
Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Thủ tướng Anh khiến nhiều người bất ngờ, trong đó có không ít thành viên nội các, khi bất ngờ mở lại vấn đề Brexit và quan hệ giữa Anh và EU.
Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Việc Mỹ rút quân khỏi các căn cứ còn lại tại Iraq làm dấy lên lo ngại về việc khoảng trống an ninh có thể xuất hiện.
Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Thỏa thuận quốc phòng giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan có thể phát triển thành một cơ chế an ninh khu vực rộng hơn.
Phiên bản di động