Nhìn lại những trăn trở với ngành giáo dục của GS.TS Trần Hồng Quân

Hôm nay (27/8), lễ tang GS.TS Trần Hồng Quân được tổ chức với nghi thức Lễ tang cấp cao tại Nhà tang lễ quốc gia phía Nam (quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh).

Tin liên quan
Trao Kỷ niệm chương 'Vì hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc' tặng Đại sứ Venezuela

Hơn 60 năm với sự nghiệp "trồng người" cũng từng ấy năm, có những điều ông luôn trăn trở với ngành giáo dục mà chưa thể giải quyết được.

Trong buổi gặp gỡ thân mật tại nhà riêng GS.TS Trần Hồng Quân năm 2019, trò chuyện với ông Võ Văn Thưởng (khi là Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương), nguyên Bộ trưởng bày tỏ trăn trở về con đường đi của giáo dục nước nhà.

Ông Quân nhận định, học sinh Việt Nam có thể giỏi học thuật hơn học sinh những nước có nền giáo dục tốt như Mỹ, Canada, Phần Lan... Thế nhưng, tư duy tự chủ, tự học, tự nghiên cứu lại thua.

Thay vì làm toán giỏi, học nhiều kiến thức để giải bài tập cho tốt, học sinh các nước phát triển được dạy cách tư duy logic, tư duy phản biện.

Ông Võ Văn Thưởng tới thăm và gửi lời chúc mừng đến nguyên Bộ trưởng Trần Hồng Quân nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2019. (Ảnh: AN-LĐ)

GS.TS Trần Hồng Quân từng nhấn mạnh: "Chúng ta đạt giải cao ở các cuộc thi thiên về học thuật, rồi chương trình dạy học của chúng ta cũng nặng về kiến thức nhưng chưa tốt trong việc dạy học sinh tư duy phản biện, khả năng tự tìm tòi, nghiên cứu".

Do đó, ông Quân cho rằng cho rằng triết lý giáo dục phổ thông Việt Nam đang đi ngược với thế giới, cần định hướng lại. Ngành giáo dục nước nhà cần xây dựng nền tảng tổng quát, mục tiêu chương trình rõ ràng cho bậc phổ thông.

Ông nói: "Nếu như giáo dục phổ thông là nền tảng thì giáo dục đại học phải tăng tốc, có như vậy mới giúp đất nước phát triển".

Còn trong buổi trò chuyện với ông Nguyễn Thiện Nhân nhân ngày Nhà giáo Việt Nam năm 2019, nguyên Bộ trưởng trăn trở người thầy vẫn còn quá khổ.

GS.TS Trần Hồng Quân nhấn mạnh sự nghiệp đổi mới của ngành nếu không cải thiện thu nhập, đời sống thầy cô giáo, sẽ không thể tạo ra động lực. Ông cho rằng vấn đề cải thiện thu nhập cho nhà giáo là cấp thiết, bởi ngành giáo dục cần giữ chân được người giỏi.

Ông nói với Bí thư TP. Hồ Chí Minh lúc bấy giờ: "Chúng ta muốn thu hút được người giỏi phải đảm bảo đời sống tối thiểu cho thầy cô. Nhưng hàng chục năm rồi người thầy vẫn còn khổ quá, Đó là vấn đề lớn, đáng bàn", .

Vào thời điểm 2017, bàn về việc bỏ biên chế giáo viên của nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ, GS Trần Hồng Quân bồi hồi nhớ lại những đề xuất trước đó.

Ông bày tỏ đã phát hiện sự hạn chế của chế độ biên chế Nhà nước trong ngành giáo dục và đề xuất hướng khắc phục từ những năm 1991-1992, song chưa thể thực hiện.

Ông chia sẻ chế độ biên chế nhà nước có mặt tích cực, tạo ra sự ổn định của đội ngũ, sự yên tâm của người lao động. Song, mặt trái của nó là sự trì trệ đáng sợ.

Giáo sư thẳng thắn bày tỏ biên chế nhà nước như một cái rọ an toàn cho những ai không chịu phấn đấu mà không bị sa thải. Mặt khác, nó cũng là cái lồng hẹp mà những người năng động, sáng tạo giỏi giang chỉ có thể "múa gậy" trong đó.

Từ những mặt trái đó, cơ chế biên chế nhà nước thiếu sự sàng lọc để chọn lựa tối ưu, thiếu sự cạnh tranh nên triệt tiêu động lực lao động, hạn chế phát triển.

Khi triển khai chủ trương này trong cả hai giai đoạn thời Bộ trưởng Trần Hồng Quân và sau này là Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đều gặp phải sự phản đối quyết liệt bởi tư tưởng bởi nhiều giáo viên cho rằng "cảm thấy bị tổn thương!".

GS Trần Hồng Quân đánh giá rằng đây là một chủ trương chấn động toàn hệ thống giáo dục và rất khó ra một quyết định tác động đến nhiều người như vậy. Sự cảm xúc có thể lay động tư duy lý trí.

Thay bằng biên chế, ông đề xuất chế độ hợp đồng giảng dạy, thực hiện chế độ trả lương theo chất lượng. Điều này tạo điều kiện để thầy cô có toàn quyền quyết định khối lượng công việc nhận làm, mức thu nhập của bản thân và chịu trách nhiệm về giảng dạy, đào tạo, nghiên cứu và về thời hạn hoàn thành công việc.

Có nghĩa là việc làm, thu nhập, đời sống của giáo viên gắn chặt với việc hoàn thành nhiệm vụ của họ trong giảng dạy. Đây chính là nguồn động lực tự thân của từng thầy cô cũng như của toàn bộ đội ngũ.

Tuy nhiên, hơn 30 năm sau, ông vẫn kiên định chủ trương xóa bỏ biên chế giáo viên và cho rằng nên kiên trì, vì "đại cuộc". Tuy nhiên, ông nhấn mạnh dù có thay đổi vẫn cần hiểu hết các khía cạnh nghĩa tình chung thủy mà có chính sách thỏa đáng với những nhà giáo có đóng góp cho giáo dục.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo đối thoại với giáo viên: 'Nóng' vấn đề chế độ chính sách và mức lương Trong cuộc gặp gỡ giữa Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Nguyễn Kim Sơn với nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân ...

Ngành Giáo dục đã có nhiều kết quả tích cực trong năm học 2022 - 2023 Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đánh giá, toàn ngành Giáo dục đã hoàn thành kế hoạch năm học 2022-2023 với nhiều kết quả tích ...

Hà Nội yêu cầu tổ chức lễ khai giảng năm học mới gọn nhẹ Sở GD&ĐT Hà Nội vừa có hướng dẫn các trường về việc tổ chức lễ khai giảng và triển khai một số hoạt động đầu ...

Hướng dẫn cách xác nhận nhập học trực tuyến năm 2023 Từ ngày 24/8 đến 17h ngày 8/9 thí sinh đã trúng tuyển đại học năm 2023 cần xác nhận nhập học trực tuyến trên hệ ...

Australia 'mạnh tay' với các nhà cung cấp dịch vụ giáo dục kém chất lượng Những thay đổi về quy định di trú của Australia đồng nghĩa với việc sinh viên quốc tế đến học tại quốc gia châu Đại ...