Những cuốn sách đầu tiên của Nguyễn Văn Vĩnh

Sau thời gian dài gần như bị lãng quên, học giả Nguyễn Văn vĩnh (1882-1936) được nhắc lại như là một người có công lớn trong phổ cập chữ quốc ngữ, khai sinh văn học dịch và báo chí Việt Nam vào đầu thế kỷ XX.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Mới đây, trong buổi tọa đàm giới thiệu sách về học giả Nguyễn Văn Vĩnh tại Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội, diễn giả Nguyễn Lân Bình đã rất xúc động khi nhìn thấy cuốn sách đầu tiên do ông chủ biên được Nhà Xuất bản Trí thức phát hành về ông nội mình. Với nhiều người từng biết đến Nguyễn Văn Vĩnh, cuốn sách chính là chìa khóa để tìm về một di sản quý giá...

Lời của "người Man di hiện đại"

Phong tục và thiết chế của người An Nam chỉ là tập đầu tiên trong bộ sách dài 14 tập Lời người Man di hiện đại bao gồm những bài viết của Nguyễn Văn Vĩnh đăng trên tờ báo tiếng Pháp Nước Nam mới (L'Annam Nouveau) do ông làm chủ bút ra ngày 21/1/1931. Lý giải về tên gọi chung của bộ sách, ông Nguyễn Lân Bình cho biết, trong một bức thư trao đổi với Huỳnh Thúc Kháng năm 1932, Nguyễn Văn Vĩnh tự nhận mình là "người man di hiện đại". "Man di" vì ông xuất thân nghèo khổ và không được đào tạo chính thống, còn "hiện đại" là bởi ông đã trở thành người hiểu biết nhờ tự học.

Trong tất cả bài báo dưới tiêu đề Làng với người An Nam, Nguyễn Văn Vĩnh đều tự xưng là "người nhà quê chúng tôi", bởi ông đã có thời gian dài làm chánh hương hội của một ngôi làng, và đã tường tận đời sống, thiết chế, bản chất làm nên một ngôi làng Việt. Với tư cách là "người nhà quê", ông đã truyền tải sâu sắc những hiểu biết, gợi ý và cả cảnh báo của ông đến độc giả, đặc biệt là những người Pháp thực dân đang nóng vội áp đặt chính sách cai trị cùng những cải cách theo công thức Âu châu vào những vùng nông thôn của Việt Nam.

Với cái nhìn đa chiều và khách quan có kèm dẫn chứng sinh động, Nguyễn Văn Vĩnh đã phân tích chi tiết thế nào là một cái làng, từ tín ngưỡng cho đến cơ cấu hành chính với những biện pháp chế tài linh hoạt. Ông nhấn mạnh đến truyền thống trọng học sĩ và tình yêu sâu nặng của người Việt với đất đai. Tuy nhiên, ở những trang viết khác, ông lại chỉ ra điểm yếu từ thói mê tín dị đoan, tính sĩ diện, tình trạng loạn mua bán chức danh, loạn sưu thuế, loạn đặc quyền... với gánh chịu hậu quả là những nông dân nghèo phải vay nặng lãi để có thóc giống canh tác và phải dành cả đời trả nợ.

Đặc biệt, người đọc sẽ rất ngạc nhiên bởi những quan điểm về lúa gạo của ông trong các bài viết từ năm 1931 vẫn còn nguyên tính thời sự. Nguyễn Văn Vĩnh cũng đề ra một loạt phương án cải cách về ruộng đất, tiền tệ, hệ thống lưu trữ và thu mua thóc lúa có lợi cho nông dân. Bất ngờ hơn cả là ở thời điểm đó, đã có một "người nhà quê" nuôi mộng quảng bá ẩm thực Việt và mang hạt gạo nước Nam ra thế giới.

Được biết, 13 tập sách còn lại của Lời người Man di hiện đại với các chủ đề khác nhau sẽ lần lượt ra mắt từ nay đến năm 2015. Ông Nguyễn Lân Bình cho rằng, đây chỉ là bước đi thứ nhất trên con đường dài nhiều cây số của việc tìm kiếm di sản của Nguyễn Văn Vĩnh.

“Nguyễn Văn Vĩnh là ai?”

Là người ngoại đạo không có chuyên môn về làm sách, nhưng ông Nguyễn Lân Bình lại được gia đình và dòng họ tin cậy, giao cho công việc sưu tầm, lưu giữ những kỷ vật về Nguyễn Văn Vĩnh. Ông Bình từng thú nhận là mình "lớn" rất muộn bởi gần 40 tuổi mới biết mộ ông nội ở đâu và ngoài 50 tuổi mới có ý thức đi làm sáng tỏ cho câu hỏi "ông nội là ai?". Nắm giữ cả một kho tư liệu do gia đình và dòng họ cung cấp nhưng không phải bản gốc, ông Bình đã phải mất 10 năm ròng rã nghiên cứu, sưu tập cũng như nhờ đến sự giúp đỡ của rất nhiều người. Đây cũng là lý do mà bên cạnh bộ sách Lời người Mandi hiện đại, ông quyết định cho ra một cuốn sách nhan đề Nguyễn Văn Vĩnh là ai với khá nhiều tư liệu quý lần đầu tiên công bố.

Không chỉ mang lại cho độc giả cái nhìn đầy đủ hơn về tiểu sử cùng những câu chuyện xúc động về gia đình Nguyễn Văn Vĩnh, cuốn sách này còn nói rõ về sự ra đời của chữ Quốc ngữ, tờ báo chữ Quốc ngữ đầu tiên ở Bắc Kỳ và tờ báo Quốc ngữ sớm nhất ở Hà Nội... Cũng qua đây, người đọc cũng nhận ra rằng, những năm qua có không ít nhà nghiên cứu đã âm thầm tìm hiểu, sưu tầm tư liệu và có những đúc kết, phát hiện riêng khá lý thú về con người và tư tưởng Nguyễn Văn Vĩnh.

"Cần nhìn nhận bao quát hơn về toàn bộ con người và sự nghiệp của ông. Chúng ta cần đặt ông trong hoàn cảnh lịch sử khi ông tồn tại… Nguyễn Văn Vĩnh cần phải được tôn vinh ở vị trí xứng đáng hơn nhiều". Giáo sư Phan Huy Lê

"Thuộc thế hệ sống vào nửa đầu thế kỷ trước, tự coi mình là "kẻ man di hiện đại" (Le Barbare Moderne) hẳn là để đối lại với bọn người hủ lậu vẫn tự coi mình là giới thượng lưu của xã hội đường đời, Nguyễn Văn Vĩnh đã để lại một di sản chữ nghĩa to lớn mà cho đến hôm nay nhiều người chưa được tiếp cận". Nhà sử học Dương Trung Quốc

“Nguyễn Văn Vĩnh muốn chỉ ra cho người Pháp thấy rằng, người Việt Nam cũng có thể văn minh". Ts. Christopher E. Goscha, Chuyên gia nghiên cứu lịch sử Việt Nam hiện đại, giảng viên khoa Đông Phương, Đại học Montréal-Canada.



AN BÌNH

Đọc thêm

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Arrmanatha Nasir lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Bảy ngày 21/2026: Bảo Bình công việc thuận lợi

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Bảy ngày 21/2026: Bảo Bình công việc thuận lợi

Tử vi hôm nay 21/11/2026 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 21/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 21/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Tiếng hát Màu Hoa Đỏ 2026: Sức sống của những bài ca đi cùng năm tháng

Tiếng hát Màu Hoa Đỏ 2026: Sức sống của những bài ca đi cùng năm tháng

Theo Ban tổ chức, cuộc thi Tiếng hát Màu Hoa Đỏ 2026 đã ghi nhận hơn 1.000 thí sinh đăng ký casting trên toàn quốc. Trong đó, nhóm tuổi từ ...
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động