Phong Nha-Kẻ Bàng: ‘Kho báu sinh học’ đang tiếp tục được khám phá

Phong Nha-Kẻ Bàng không chỉ là ‘vùng đất của những hang động’ mà còn là kho báu sinh học hiếm có, nơi sự sống vẫn đang tiếp tục được khám phá và ghi nhận mỗi ngày.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Phong Nha-Kẻ Bàng: Kho báu sinh học chưa được khám phá giữa đại ngàn Trường Sơn
Một góc rừng trong vùng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị. (Nguồn: TTXVN)

Giữa dãy Trường Sơn chạy dài qua miền Trung, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng không chỉ là “vương quốc hang động” mà đang hiện lên như một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng bậc nhất Đông Nam Á. Điều đặc biệt là, giá trị của khu vực này không nằm ở những gì đã được ghi nhận, mà ở chính việc thiên nhiên nơi đây vẫn đang tiếp tục được khám phá từng ngày.

Hệ sinh thái “mở” và những phát hiện nối tiếp

Trong khoa học, có những hệ sinh thái đã gần như hoàn thiện danh mục loài, nhưng cũng có những nơi mà mỗi cuộc khảo sát đều mang lại những phát hiện mới. Phong Nha-Kẻ Bàng thuộc nhóm thứ hai.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy hệ sinh thái tại đây vẫn đang “mở” theo đúng nghĩa khoa học. Việc ghi nhận thêm nhiều loài chim mới, hay phát hiện loài thực vật ký sinh quý hiếm Sapria himalayana, loài không có diệp lục, chỉ tồn tại trong những khu rừng nguyên vẹn, là những chỉ dấu sinh học quan trọng.

Theo Ban Quản lý Vườn quốc gia, chuỗi phát hiện này không chỉ phản ánh sự đa dạng loài mà còn cho thấy cấu trúc sinh thái vẫn đủ nguyên vẹn để duy trì những loài nhạy cảm nhất với môi trường. Đây là một chỉ dấu rõ ràng về tính nguyên sinh của hệ sinh thái.

Không dừng lại ở đó, các khảo sát sinh vật hang động cũng liên tục bổ sung loài mới. Những sinh vật nhỏ bé sống trong bóng tối vĩnh viễn lại chính là “chìa khóa” để đánh giá mức độ nguyên vẹn của hệ sinh thái karst – dạng địa hình đá vôi hình thành qua hàng triệu năm.

Theo tổng hợp, khu vực này đã ghi nhận hơn 1.400 loài động vật, gần 3.000 loài thực vật bậc cao, cùng hàng trăm loài quý hiếm trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN, và hàng chục loài mới cho khoa học trong những năm gần đây.

Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái cho rằng, những con số này không chỉ phản ánh sự phong phú về số lượng loài mà còn cho thấy một cấu trúc sinh học đặc biệt, đồng nghĩa với việc khu vực này vẫn chưa được khám phá hết.

Ở góc nhìn khoa học, Giáo sư Nguyễn Nghĩa Thìn nhận định, chính sự kết hợp giữa hệ karst cổ, rừng mưa nhiệt đới ẩm và địa hình phức tạp của Trường Sơn đã tạo nên một “nút giao sinh học” hiếm có, nơi các luồng sinh vật từ phía Bắc và phía Nam gặp nhau, tạo nên sự giao thoa đặc biệt về đa dạng sinh học.

“Bảo tàng tiến hóa sống” trong lòng đất

Phong Nha-Kẻ Bàng: Kho báu sinh học chưa được khám phá giữa đại ngàn Trường Sơn
Các hang động mới phát hiện tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng năm 2023. (Nguồn: TTXVN)

Nếu trên mặt đất là một khu rừng đa dạng sinh học, thì dưới lòng đất, Phong Nha-Kẻ Bàng mở ra một thế giới hoàn toàn khác.

Các khảo sát đã ghi nhận hơn 100 loài sinh vật hang động, trong đó có nhiều loài mới cho khoa học. Những sinh vật này sống trong môi trường không ánh sáng, nguồn thức ăn hạn chế và vi khí hậu ổn định.

Qua hàng triệu năm tiến hóa, chúng phát triển những đặc điểm đặc biệt như mất sắc tố, tiêu giảm hoặc mất hoàn toàn thị giác, đồng thời tăng cường xúc giác và cảm nhận hóa học. Chính vì vậy, hệ sinh vật hang động được xem như một “bảo tàng tiến hóa sống”, nơi có thể quan sát trực tiếp quá trình thích nghi của sự sống trong điều kiện khắc nghiệt.

Tuy nhiên, cũng chính sự chuyên biệt này khiến hệ sinh thái trở nên cực kỳ mong manh. Những thay đổi nhỏ về ánh sáng, nhiệt độ hay tác động của con người đều có thể phá vỡ cân bằng đã hình thành qua hàng nghìn năm.

Không chỉ là nơi lưu giữ sự sống, Phong Nha-Kẻ Bàng còn là “thư viện địa chất” ghi lại lịch sử khí hậu của Trái Đất. Nghiên cứu của Tiến sỹ Kathleen Johnson và cộng sự trên các mẫu nhũ đá cho thấy có thể tái dựng lịch sử mưa và gió mùa Đông Nam Á trong hàng chục nghìn năm.

Kết quả cho thấy, vào thời kỳ Cực đại băng hà cuối cách đây khoảng 20.000 năm, lượng mưa tại khu vực Trung Trung Bộ từng giảm mạnh so với hiện nay, phản ánh mối liên hệ giữa gió mùa châu Á, mực nước biển và biến động khí hậu toàn cầu.

Bảo tồn xuyên biên giới và bài toán phát triển

Phong Nha-Kẻ Bàng: Kho báu sinh học chưa được khám phá giữa đại ngàn Trường Sơn
Cảnh vật bên ngoài cửa động Phong Nha thuộc Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. (Nguồn: TTXVN)

Trước giá trị đặc biệt đó, một trong những hướng đi mới được đặt ra là mở rộng hợp tác với khu vực Hin Nam No (Lào), hình thành không gian bảo tồn xuyên biên giới dựa trên cùng một hệ sinh thái karst và các hành lang sinh học liên thông.

Định hướng này không chỉ nâng tầm giá trị di sản mà còn phản ánh xu hướng bảo tồn mới: tiếp cận theo hệ sinh thái thay vì theo ranh giới hành chính, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học toàn cầu.

Phong Nha-Kẻ Bàng đã được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới, nhưng giá trị thực sự nằm ở những gì nó đang lưu giữ: những loài sinh vật chưa được khám phá hết, những dữ liệu khí hậu kéo dài hàng chục nghìn năm và những hệ sinh thái nguyên sinh hiếm hoi còn tồn tại.

Thách thức lớn nhất hiện nay là cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo tồn. Việc khai thác phải gắn chặt với nghiên cứu khoa học và bảo vệ nghiêm ngặt, bởi một khi hệ sinh thái bị phá vỡ, chúng không thể phục hồi trong thời gian của một đời người.

Điều đặc biệt nhất của Phong Nha-Kẻ Bàng không phải là những gì đã được biết đến, mà là những gì vẫn đang tiếp tục được phát hiện. Mỗi loài mới, mỗi dữ liệu khoa học được bổ sung đều cho thấy thiên nhiên nơi đây vẫn đang vận động không ngừng.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, khu rừng ấy vẫn lặng lẽ lưu giữ một kho báu, không chỉ trong lòng đất mà trong chính sự sống, nơi tiến trình tiến hóa của tự nhiên vẫn đang tiếp diễn, vượt ra ngoài những gì con người đã kịp nhận biết.

Du lịch Thái Lan lên kế hoạch ứng phó với tình hình tại Trung Đông

Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) đang lên kế hoạch đề xuất biện pháp kích thích thị trường nội địa và các chuyến bay ...

Du lịch toàn cầu: Nhật Bản đón 'luồng gió mới' nhờ các startup; Hàn Quốc bộn thu vì 'hiệu ứng APEC'

Du lịch các nước Nhật Bản và Hàn Quốc đang đón nhận tín hiệu tích cực mới nhờ một số động lực mới sau.

Gen Z 'nhập vai' K-pop: Xu hướng mới định hình du lịch và lan rộng toàn cầu

Làn sóng K-pop và văn hóa Hàn Quốc (K-culture) đang tạo ra một bước chuyển quan trọng trong cách du khách quốc tế trải nghiệm ...

Murmansk - Khi bóng tối trở thành 'đặc sản'

Giữa vùng Cực Bắc, Murmansk (Nga) không hấp dẫn bằng sự rực rỡ của những đô thị du lịch quen thuộc. Thành phố ấy chinh ...

Top 5 điểm đến 'giải nhiệt' mùa Hè 2026

Mùa Hè 2026 hứa hẹn mang đến những trải nghiệm du lịch đáng nhớ tại Việt Nam với những điểm đến nổi bật từ biển ...

(theo TTXVN)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cuộc thi Vẽ tranh quốc tế Triển lãm Bảo tàng Louvre Pháp IAP lần thứ 4 mở ra cơ hội cho các tài năng hội họa trẻ Việt Nam vươn ra quốc tế.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động