 |
| Hát Xoan - Sản phẩm du lịch đặc sắc của Phú Thọ được du khách nước ngoài yêu thích. (Ảnh: Nguyên An) |
Di sản - dấu ấn nhận diện văn hóa Đất Tổ
Trong hành trình hội nhập, văn hóa là một trong những phương thức quan trọng để địa phương khẳng định bản sắc và tạo dựng vị thế. Với Phú Thọ, những giá trị được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử, gắn với thời đại Hùng Vương, đời sống tín ngưỡng và phong tục của các cộng đồng dân cư chính là nền tảng để xây dựng dấu ấn riêng.
Nổi bật trong kho tàng ấy là những di sản đã được UNESCO ghi danh. Phú Thọ hiện có 5 di sản, gồm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan Phú Thọ, Nghi lễ và trò chơi Kéo co, Ca trù và Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.
Đặc biệt, hồ sơ di sản Mo Mường đã được hoàn thiện để trình UNESCO. Đây là những giá trị tiêu biểu, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng và khả năng sáng tạo văn hóa của các cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Sức hấp dẫn của văn hóa Phú Thọ còn được thể hiện qua quy mô và sự đa dạng của hệ thống di sản. Toàn tỉnh có 2.778 di tích, trong đó 980 di tích được xếp hạng, gồm 6 di tích quốc gia đặc biệt, 176 di tích quốc gia và 798 di tích cấp tỉnh; 6 Bảo vật quốc gia cùng gần 2.000 di sản văn hóa phi vật thể.
Những con số này cho thấy tiềm năng lớn để Phú Thọ phát triển các hoạt động bảo tồn, nghiên cứu, quảng bá và khai thác giá trị di sản. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương mang ý nghĩa kết nối cộng đồng, nhắc nhớ về cội nguồn dân tộc.
Hát Xoan lưu giữ những nét đặc sắc của nghệ thuật trình diễn dân gian vùng Đất Tổ. Mo Mường, Chiêng Mường phản ánh đời sống tinh thần và bản sắc của cộng đồng người Mường. Mỗi di sản là một câu chuyện văn hóa riêng, có khả năng tạo nên những trải nghiệm khác biệt khi được giới thiệu bằng phương thức phù hợp.
Đây cũng là cơ sở để Phú Thọ từng bước xây dựng hình ảnh một điểm đến giàu chiều sâu văn hóa, nơi du khách không chỉ tham quan cảnh quan mà còn có cơ hội tìm hiểu lịch sử, phong tục, nghệ thuật và đời sống cộng đồng.
 |
| Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng cũng là không gian quan trọng để lan tỏa những giá trị văn hóa của vùng Đất Tổ. (Ảnh: Vương Oanh) |
Khi di sản bước vào đời sống du lịch
Mô hình du lịch gắn với Hát Xoan tại làng cổ Hùng Lô là một hướng khai thác đáng chú ý. Thay vì chỉ giới thiệu Hát Xoan thông qua những chương trình biểu diễn riêng lẻ, di sản được kết nối với không gian đình cổ, nhà cổ, làng nghề và ẩm thực truyền thống.
Du khách có thể tìm hiểu nhiều khía cạnh của đời sống văn hóa địa phương trong cùng một hành trình. Cách tiếp cận này tạo ra sự kết nối giữa bảo tồn và phát triển. Hát Xoan có thêm không gian thực hành, truyền dạy cho thế hệ trẻ; người dân có cơ hội tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu văn hóa bản địa và phát triển sinh kế.
Cùng với nghệ thuật dân gian, các làng nghề truyền thống cũng có thể trở thành những điểm nhấn trong hành trình khám phá văn hóa Phú Thọ. Gốm Hương Canh, nón lá Sai Nga, dệt thổ cẩm Mường, rèn Lý Nhân, mộc Bích Chu là những địa chỉ lưu giữ kỹ thuật sản xuất và kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Việc phát triển các sản phẩm thủ công, quà tặng và hoạt động trải nghiệm từ làng nghề sẽ góp phần mở rộng giá trị của di sản trong đời sống kinh tế. Khi được kết nối với các điểm du lịch, sản phẩm làng nghề không đơn thuần phục vụ nhu cầu mua sắm mà còn giúp du khách hiểu hơn về văn hóa, bàn tay và sự sáng tạo của người dân địa phương.
Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng cũng là không gian quan trọng để lan tỏa những giá trị văn hóa của vùng Đất Tổ.
Với ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào cả nước, sự kiện này thu hút đông đảo du khách, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động thương mại, dịch vụ và lưu trú. Qua mỗi mùa lễ hội, hình ảnh quê hương Phú Thọ có thêm cơ hội được quảng bá rộng rãi.
Bên cạnh các giá trị văn hóa, tỉnh còn có lợi thế về cảnh quan tự nhiên để phát triển những sản phẩm du lịch kết hợp. Khu di tích lịch sử Đền Hùng, không gian Hát Xoan, Mo Mường, Chiêng Mường có thể kết nối với Vườn quốc gia Xuân Sơn, Tam Đảo - Tây Thiên, hồ Hòa Bình và đồi chè Long Cốc.
Sự đa dạng này tạo điều kiện hình thành các hành trình kết hợp du lịch văn hóa, tâm linh, sinh thái và nghỉ dưỡng, qua đó gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến.
 |
| Hồ Hòa Bình. (Ảnh: Việt Hưng) |
Không gian văn hóa mới, dư địa phát triển mới
Việc hợp nhất Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình không đơn thuần mở rộng địa giới hành chính, mà còn tạo nên một không gian phát triển hội tụ nhiều lớp giá trị văn hóa đặc sắc. Truyền thống vùng Đất Tổ, văn hóa Mường, hệ thống lễ hội, tín ngưỡng và làng nghề tạo nên nguồn tài nguyên đa dạng để tỉnh xây dựng những sản phẩm có tính liên kết và bản sắc riêng.
Thay vì khai thác các điểm đến riêng lẻ, Phú Thọ có điều kiện tổ chức lại không gian du lịch theo hướng kết nối các vùng văn hóa, phát huy thế mạnh của từng địa bàn. Những hành trình liên vùng có thể kết hợp trải nghiệm di sản, tìm hiểu đời sống cộng đồng, khám phá làng nghề và nghỉ dưỡng sinh thái.
Đây là hướng đi giúp mở rộng lựa chọn cho du khách, đồng thời tạo thêm cơ hội để các địa phương cùng tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ.
Xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững, Phú Thọ đang tập trung cụ thể hóa các chủ trương của Đảng bằng những chương trình, kế hoạch phù hợp với thực tiễn. Tỉnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng các nghị quyết, chương trình, kế hoạch về phát triển văn hóa, văn nghệ.
UBND tỉnh đã ban hành Đề án phát triển văn hóa, con người Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh. HĐND tỉnh ban hành các cơ chế hỗ trợ bảo tồn di sản, thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở, tạo cơ sở để chuyển các định hướng thành nhiệm vụ cụ thể.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ Dương Hoàng Hương nhấn mạnh, văn hóa luôn được Đảng và Nhà nước xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực phát triển bền vững. Ngành Văn hóa đang đổi mới mạnh mẽ, gắn kết chặt chẽ các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch với phát triển kinh tế - xã hội.
Theo định hướng này, Phú Thọ chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan Phú Thọ, Mo Mường, Chiêng Mường; đồng thời gắn quản lý di sản với phát triển du lịch, dịch vụ và ứng dụng công nghệ số.
Tỉnh cũng hướng tới lựa chọn những lĩnh vực công nghiệp văn hóa có lợi thế, khuyến khích doanh nghiệp và lực lượng sáng tạo trẻ phát triển sản phẩm từ di sản, nghệ thuật dân gian, ẩm thực và tri thức bản địa. Cùng với đó là đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản, ứng dụng công nghệ trong quảng bá điểm đến và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.
Để tạo nền tảng lâu dài, Phú Thọ sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, ưu tiên đầu tư thiết chế văn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và có chính sách đãi ngộ phù hợp đối với nghệ nhân, văn nghệ sĩ. Công tác truyền dạy nghệ thuật truyền thống, giáo dục di sản trong trường học cũng cần được quan tâm nhằm bảo đảm sự tiếp nối giữa các thế hệ.
Song song với đó, Phú Thọ chú trọng nâng cao chất lượng trải nghiệm, đổi mới phương thức quảng bá, mở rộng ứng dụng công nghệ số và tăng cường kết nối các điểm đến. Đặc biệt, người dân tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình bảo tồn và phát huy di sản, bởi chính cộng đồng là chủ thể lưu giữ, thực hành và truyền lại những giá trị văn hóa đặc sắc.
Phú Thọ có cơ hội xây dựng những sản phẩm mang dấu ấn riêng, gia tăng sức cạnh tranh của điểm đến và mở rộng khả năng giao lưu, quảng bá quốc tế. Khi di sản được đánh thức bằng tư duy sáng tạo, được tiếp nối trong đời sống và chuyển hóa thành những giá trị thiết thực, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững, góp phần đưa hình ảnh Đất Tổ lan tỏa rộng hơn trong dòng chảy hội nhập.
| Du lịch Phú Thọ mở rộng không gian phát triển mới Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có thêm dư địa tổ chức lại không gian du lịch với sự hội tụ của di sản văn ... |
| Phú Thọ bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa Sở hữu hệ thống di tích phong phú cùng nhiều di sản văn hóa được UNESCO ghi danh, Phú Thọ đang đẩy mạnh các giải ... |
| Mở rộng hợp tác quốc tế nâng tầm du lịch Phú Thọ Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, tăng cường kết nối với các đối tác nước ngoài được kỳ vọng sẽ ... |
| Phú Thọ xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh Với phương châm xây dựng nông thôn mới (NTM) là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, “không có điểm dừng”, Phú Thọ đang nỗ lực ... |
| Phú Thọ: Đối ngoại mở đường, kết nối nguồn lực phát triển Sau hợp nhất và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Phú Thọ bước vào giai đoạn phát triển mới với không ... |
