Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Năm kỷ niệm buồn

Dịch Dung
Phân tích và Bình luận chính trị
TGVN. Khái quát những kịch tính trong quan hệ Mỹ - Trung Quốc trong năm 2019, năm kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức. Phân tích của Báo Thế giới & Việt Nam.
TIN LIÊN QUAN
quan he my trung quoc nam ky niem buon Mỹ - Trung Quốc đạt thoả thuận thương mại: Hạn chế thiệt hại
quan he my trung quoc nam ky niem buon Mỹ - Trung Quốc: Bớt ưu tiên mà thêm giá trị
quan he my trung quoc nam ky niem buon

Cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung trong 2019 bộc lộ cụ thể và rõ ràng hơn, quyết liệt hơn. Biếm họa của tờ The New York Times.

Năm 2019 sắp đi qua này là năm kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khoảng thời gian ấy, mối quan hệ song phương này đã có những thời trăng mật và nồng ấm, nhưng cũng không ít giai đoạn giận hờn và căng thẳng.

Bất đồng và xung khắc

Xa xưa nữa thì giờ không đề cập đến làm gì. Vào thời điểm cách đây 40 năm, mắc mớ lớn nhất, cơ bản nhất và gần như duy nhất phủ bóng đen xuống mối quan hệ giữa hai bên là vấn đề Đài Loan. Bốn mươi năm sau, vấn đề Đài Loan không những vẫn tiếp tục tồn tại như một trong những trở ngại chính cho cặp quan hệ song phương này mà thậm chí còn trở nên nan giải hơn và nhạy cảm hơn trước gấp bội lần đối với cả hai bên.

Khi chơi con bài Mỹ và bình thường hoá quan hệ với Mỹ cách đây nhiều thế kỷ, Trung Quốc có thể đã suy tính hoặc nuôi ảo vọng là trên nền quan hệ mới với Mỹ có thể thu hồi được Đài Loan. Thực tế đến nay cho thấy, cái giá mà Trung Quốc đã phải trả cho việc bình thường hoá quan hệ với Mỹ là mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Mỹ và Đài Loan khiến cho Trung Quốc không thể thu hồi được Đài Loan bằng bất kể phương cách nào nếu như Mỹ chưa buông bỏ Đài Loan.

Bên cạnh vấn đề Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc hiện còn bất đồng quan điểm và xung khắc lợi ích trên không ít phương diện khác nữa mà ở đâu cũng đều động chạm tới lợi ích chiến lược cơ bản và lâu dài của cả hai bên. Tất cả những điều ấy làm cho năm 2019 này trở thành một năm kỷ niệm buồn đối với cặp quan hệ song phương này.

Bất đồng quan điểm và xung khắc lợi ích giữa hai bên được thể hiện gói gọn trong cụm từ "Cạnh tranh chiến lược". Và cuộc cạnh tranh này trong năm 2019 bộc lộ cụ thể và rõ ràng hơn cũng như diễn biến quyết liệt hơn trong thời gian trước đó.

Sẽ có phần hơi vội vàng và quy chụp khi cho rằng, vì ông Donald Trump lên cầm quyền ở Mỹ nên quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc mới biến động với những diễn biến và theo chiều hướng như vậy. Đúng hơn thì phải thấy và xác nhận rằng, cặp quan hệ song phương này đã đến lúc bộc lộ và phát tác như vậy mà vai trò lịch sử của ông Trump đối với nước Mỹ ở đây chỉ là chất xúc tác hoặc giọt nước làm tràn cốc.

Bạn có thể quan tâm:

quan he my trung quoc nam ky niem buon Mỹ - WTO: Buồn ngủ bất ngờ được chiếu manh
quan he my trung quoc nam ky niem buon Quan hệ Ấn Độ - Mỹ: Giúp người, lợi mình
quan he my trung quoc nam ky niem buon Nhật Bản - Mỹ: Một nhịn cho chín lành

Ngoài vấn đề Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc hiện còn hục hoặc nhau trong nhiều vấn đề khác nữa như xung khắc thương mại hay tình hình an ninh ở khu vực Biển Đông, như kế hoạch "Made in China 2025" của Trung Quốc, như sáng kiến Một vành đai, một con đường của Trung Quốc, tình hình chính trị xã hội an ninh và ổn định ở Hồng Công hay cách thức Mỹ đối xử các tập đoàn kinh tế của Trung Quốc như Huawei hoặc ZTE.....

Phía Mỹ và Trung Quốc cho biết, thoả thuận thương mại mới trên nền tảng kết quả của vòng đàm phán thương mại song phương thứ 13 vừa qua sẽ được ông Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chính thức ký kết bên lề hội nghị cấp cao thường niên năm nay của diễn đàn APEC ở Chi lê trong tháng 11 tới. Nhưng vì thoả thuận này chỉ là giải pháp tình thế tạm thời cho cuộc xung khắc thương mại và không có được tính cơ bản và nguyên tắc nên chỉ có thể là một khoảng tĩnh lặng tương đối giữa hai lần giông bão.

Chưa ổn thoả, cơ bản và lâu dài

Có thể khái quát hoá mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc năm 2019 theo những khía cạnh sau đây.

Thứ nhất, cặp quan hệ này trong năm 2019 không ổn nhiều hơn được ổn, không bình thường nhiều hơn bình thường, không tốt đẹp nhiều hơn là tốt đẹp, không tiến triển được đáng kể nhưng cũng không bị xấu đi nghiêm trọng. Dù vậy, cuộc cạnh tranh chiến lược đã bộc lộ công khai và cụ thể hơn bao giờ hết. Phía Mỹ chủ trương chơi một cuộc chơi lâu dài với Trung Quốc trong khi phía Trung Quốc vừa đáp trả vừa né tránh để có thêm thời gian củng cố cũng như tăng cường thế và lực.

Thứ hai, Mỹ và Trung Quốc biểu hiện ra bên ngoài luôn sẵn sàng chơi sát ván đến cùng với nhau nhưng trong thực chất lại luôn để ý đảm bảo duy trì sự kiểm soát tình hình, giữ dư địa cho bước lùi và đi vào thoả hiệp với nhau. Cho nên các đối tác của hai nước này cần nhìn nhận cả việc họ làm găng với nhau lẫn việc họ đi vào thoả hiệp với nhau trong tính tương đối và nhất thời của nó.

Thứ ba, Mỹ và Trung Quốc gia tăng mức độ quyết liệt của cuộc cạnh tranh chiến lược nhưng đồng thời lại có thoả hiệp và thoả thuận cục bộ, không vì thoả hiệp và thoả thuận cục bộ mà làm thay đổi bản chất của cuộc cạnh tranh chiến lược, đồng thời không vì gia tăng mức độ quyết liệt của cuộc cạnh tranh chiến lược mà không thể có được thoả hiệp và thoả thuận cục bộ với nhau.

Thứ tư, nhân tố đối nội đóng vai trò quyết định hơn cả trong năm 2019 đối với cả Mỹ lẫn Trung Quốc. Ông Trump muốn có bằng chứng về kiên định thực hiện cam kết vận động tranh cử và nhằm đến cuộc bầu cử tổng thống lần tới ở Mỹ. Phía Trung Quốc coi trọng việc bảo tồn thể diện và hạn chế thiệt hại. Cũng vì thế, mối quan hệ song phương này trong năm 2019 diễn biến không gây bất ngờ lớn, nhưng trong năm 2020 sắp tới nhiều khả năng sẽ khác.

Thứ năm, trong năm 2019, Mỹ và Trung Quốc chưa xử lý được ổn thoả, cơ bản và lâu dài vấn đề mắc mớ hay xung khắc lợi ích chiến lược nào. Điều này phản ánh cơ chế xử lý quan hệ song phương bằng các cuộc gặp nhau giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình chỉ có tác dụng thực tế hạn chế. Hai người này đã và sẽ còn gặp nhau mỗi khi cần rút củi đáy nồi để rồi sau đấy lại thêm củi vào dưới đáy nồi.

Dịch Dung

quan he my trung quoc nam ky niem buon Tướng Mỹ: Trung Quốc quân sự hóa ở Biển Đông, thách thức và đe dọa các quốc gia trong khu vực

TGVN. Theo trang NDTV và The Print, ngày 29/10, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc John Aquilino khẳng định, không ...

quan he my trung quoc nam ky niem buon Mỹ định 'đuổi cùng giết tận' Huawei, ZTE?

TGVN. Ngày 28/10, Ủy ban Viễn thông Liên bang Mỹ (FCC) đã đề xuất những quy định mới để ngăn chặn các nhà mạng trong ...

quan he my trung quoc nam ky niem buon Tín hiệu tích cực từ cuộc điện đàm mới nhất giữa các trưởng đoàn đàm phán Mỹ-Trung

TGVN. Phó Thủ tướng, Trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc, ông Lưu Hạc đã có cuộc điện đàm theo đề nghị của Đại ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Luis Suarez: Tôi tự hào vì từng để lại hình ảnh đẹp ở Barcelona

Luis Suarez: Tôi tự hào vì từng để lại hình ảnh đẹp ở Barcelona

Phát biểu trước báo giới Tây Ban Nha, Luis Suarez khẳng định anh sẽ nhớ mãi những khoảng thời gian đẹp đẽ khoác áo Barcelona.
Google sẽ chặn các quảng cáo liên quan đến bầu cử Tổng thống Mỹ

Google sẽ chặn các quảng cáo liên quan đến bầu cử Tổng thống Mỹ

Lệnh cấm sẽ áp dụng cho tất cả các quảng cáo trên các nền tảng của Google, bao gồm dịch vụ phát video trực tuyến YouTube và Google Ads.
Peru theo dõi chặt chẽ di biến động của một đội tàu đánh cá mang cờ Trung Quốc

Peru theo dõi chặt chẽ di biến động của một đội tàu đánh cá mang cờ Trung Quốc

Hải quân Peru đang theo dõi chặt chẽ một đội tàu đánh cá mang cờ Trung Quốc hiện đang hoạt động ở gần vùng đặc quyền kinh tế của nước ...
Australia kêu gọi 'trách nhiệm đạo đức' trong việc chia sẻ rộng rãi vaccine Covid-19

Australia kêu gọi 'trách nhiệm đạo đức' trong việc chia sẻ rộng rãi vaccine Covid-19

Australia kêu gọi các thành viên của LHQ có “trách nhiệm đạo đức” trong việc chia sẻ rộng rãi bất kỳ loại vaccine ngừa Covid-19 hiệu quả nào với thế ...
'Đánh giá sức khỏe doanh nghiệp' khi đăng ký tham gia giải thưởng ABA 2020

'Đánh giá sức khỏe doanh nghiệp' khi đăng ký tham gia giải thưởng ABA 2020

Giải thưởng Doanh nghiệp ASEAN 2020 không đơn thuần là lựa chọn doanh nghiệp xuất sắc thuộc các lĩnh vực khác nhau trong cộng đồng ASEAN.
Lễ hội Carnival Rio de Janeiro lần đầu tiên sau 108 năm không được tổ chức

Lễ hội Carnival Rio de Janeiro lần đầu tiên sau 108 năm không được tổ chức

Lần đầu tiên trong lịch sử 108 năm tồn tại, lễ hội Carnival Rio de Janeiro nổi tiếng thế giới của Brazil sẽ buộc phải hủy trong năm 2021.
Chứng minh đã đánh bại Covid-19, Nhật Bản quyết tâm tổ chức Olympic Tokyo vào mùa Hè tới

Chứng minh đã đánh bại Covid-19, Nhật Bản quyết tâm tổ chức Olympic Tokyo vào mùa Hè tới

Thủ tướng Nhật Bản cho biết, nước này quyết tâm tổ chức Olympic Tokyo vào năm 2021 sau khi sự kiện thể thao này bị trì hoãn do Covid-19.
Kỷ niệm 75 năm Quốc khánh Việt Nam tại Hungary

Kỷ niệm 75 năm Quốc khánh Việt Nam tại Hungary

Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary đã tổ chức chiêu đãi kỷ niệm 75 năm Quốc khánh Việt Nam.
Pháp xác nhận yếu tố khủng bố trong vụ tấn công bằng dao gần Văn phòng cũ tạp chí Charlie Hebdo

Pháp xác nhận yếu tố khủng bố trong vụ tấn công bằng dao gần Văn phòng cũ tạp chí Charlie Hebdo

Bộ trưởng Nội vụ Pháp khẳng định vụ tấn công bằng dao ở gần văn phòng cũ báo Charlie Hebdo là một hành động của chủ nghĩa khủng bố Hồi ...
Tỷ giá USD hôm nay 26/9: Chạm mức cao nhất trong 2 tháng trước khi giảm nhẹ

Tỷ giá USD hôm nay 26/9: Chạm mức cao nhất trong 2 tháng trước khi giảm nhẹ

Chốt phiên cuối tuần, tỷ giá USD được Ngân hàng Nhà nước công bố ở mức 23.223 VND/USD, tăng tiếp 5 đồng so với hôm qua.

Xử lý bài toán căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, Nhật Bản chọn 'im hơi lặng tiếng'?

Sau nhiều năm cảnh báo các nước về mối nguy từ Bắc Kinh, Tokyo hiện đang áp dụng một chính sách “im hơi lặng tiếng”.
Báo Australia đi tìm lời giải cho thành tích hai lần liên tiếp đánh bại dịch Covid-19 của Việt Nam

Báo Australia đi tìm lời giải cho thành tích hai lần liên tiếp đánh bại dịch Covid-19 của Việt Nam 1

Theo trang ABC News, Việt Nam lại thành công trong việc dập tắt ‘làn sóng Covid-19 thứ hai’ và là nền kinh tế duy nhất tăng trưởng dương trong năm 2020 tại khu vực.
Ấn Độ-Nhật Bản 'cất cánh' với ngoại giao đường sắt

Ấn Độ-Nhật Bản 'cất cánh' với ngoại giao đường sắt

Nhật Bản đang thúc đẩy quan hệ với Ấn Độ bằng việc đầu tư mạnh vào hệ thống đường sắt dựa trên mô hình tàu Shinkansen...
Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Sự chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc tại Mỹ là một thách thức nghiêm trọng đối với chính sách ngoại giao của Nhật Bản.
Phiên bản di động