Quan hệ Việt Nam - EU: Phát triển không ngừng

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Herman Van Rompuy. (Ảnh: Minh Châu/TG&VN)

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã có các cuộc gặp Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Herman Van Rompuy. Tại cuộc hội đàm ngày 31/10, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Van Rompuy đã nhất trí tiếp tục tăng cường tiếp xúc và trao đổi đoàn, nhất là đoàn cấp cao; tiếp tục khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp VN và EU đầu tư, kinh doanh lâu dài tại thị trường của nhau. EU cam kết hỗ trợ kỹ thuật, thúc đẩy đàm phán để hai bên có thể sớm hoàn tất và ký kết Hiệp định FTA VN – EU; thúc đẩy việc sớm công nhận quy chế kinh tế thị trường của VN.

Hai bên nhất trí tăng cường đối thoại và hợp tác tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, nhất là tại Liên Hợp Quốc, Hội nghị Cấp cao Á – Âu (ASEM) và trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-EU. Hai bên ủng hộ nỗ lực xây dựng khu vực Đông Nam Á hòa bình, ổn định, hợp tác và hữu nghị; nhấn mạnh sự cần thiết bảo đảm an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông; ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được bộ Quy tắc ứng xử (COC).

Liên tục vận động

22 năm không phải là quãng thời gian dài đối với bất cứ mối quan hệ song phương hay đa phương nào trong đời sống quốc tế, nhưng chỉ trong chừng ấy năm thôi, VN và EU đã chứng kiến nhiều bước ngoặt đáng nhớ, nhiều bước nhảy ngoạn mục trên các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế - thương mại, đầu tư, đến viện trợ phát triển. Vận động không ngừng, ngày càng thực chất và hiệu quả hơn là nhận định chung về mối quan hệ hợp tác giữa hai bên trong thời gian qua.

Về chính trị, Lãnh đạo cấp cao hai bên luôn khẳng định coi trọng tăng cường hợp tác nhiều mặt, tương xứng với tiềm năng và vị thế của hai bên. Các nhà Lãnh đạo VN đã có những chuyến thăm rất thành công tới EU và các nước thành viên. Nguyên thủ nhiều nước thành viên EU, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC) và nhiều Ủy viên EC phụ trách thương mại, hợp tác phát triển cũng đã thăm VN.

VN là nước đầu tiên ở Đông Nam Á chủ động triển khai chiến lược hợp tác tổng thể với EU. Đặc biệt, 5 trong tổng số 10 nước mà VN có khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược hiện nay là các nước thành viên của EU. Đó là Anh, Đức, Tây Ban Nha, Hà Lan và Đan Mạch. Ngoài ra, VN còn đang cùng hai nước thành viên khác của EU là Pháp và Italy chuẩn bị nâng cấp quan hệ lên tầm đối tác chiến lược.

Dấu son trong sự hợp tác giữa VN và EU thể hiện đặc biệt rõ trong việc đạt tới Hiệp định đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA) sau 9 vòng đàm phán và được ký chính thức vào ngày 27/6 vừa qua. Hiệp định này đánh dấu một mốc mới trong quan hệ hợp tác hai bên, thể hiện những bước phát triển to lớn, sâu rộng của quan hệ VN – EU trong hơn hai thập kỷ qua.

Cho dù còn tồn tại những khác biệt về trình độ phát triển và hội nhập, thể chế chính trị, quan điểm về dân chủ, nhân quyền…, nhưng gặp nhau ở lợi ích và nhu cầu, quan hệ VN – EU không ngừng phát triển, thể hiện rõ trên một tiến trình khác: Quá trình đàm phán tiến tới Hiệp định thương mại tự do (FTA). Tháng 10 vừa qua, phiên đàm phán đầu tiên đã diễn ra tại Hà Nội. Các vòng đàm phán tiếp theo dự kiến được thực hiện trong các năm 2013 và 2014. Tại cuộc hội đàm nói trên, hai vị Chủ tịch đều nhất trí cho rằng, việc hai bên ký PCA và đàm phán vòng một FTA là những bước đi cụ thể, quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế và chính trị chặt chẽ hơn giữa VN và EU cùng với các nước thành viên theo hướng đối tác bình đẳng và hợp tác toàn diện vì mục tiêu phát triển.

Đối tác hàng đầu

EU hiện là một trong những bạn hàng, đối tác đầu tư và nhà tài trợ hàng đầu của VN và VN là đối tác thương mại lớn thứ 5 của EU trong ASEAN. Quan hệ thương mại giữa hai bên từ chỗ còn thấp, đến nay đã tăng gấp nhiều lần. Trong vòng 11 năm (2000-2011), kim ngạch thương mại song phương từ mức một con số đã nhanh chóng đạt mức hai con số với trên 24 tỷ USD vào năm 2011. Đặc điểm nổi bật trong thương mại hai chiều VN - EU là tính bổ sung cao và ít cạnh tranh. Một dấu hiệu đáng mừng là VN liên tục xuất siêu vào EU, thị trường xuất khẩu lớn thứ hai sau Mỹ và là địa chỉ quan trọng cho một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực mang thương hiệu “made in VN” như giày dép, may mặc, thủy sản, đồ gỗ…

Về đầu tư, đã có 20 trong tổng số 27 nước thành viên EU đầu tư vào VN cùng với sự “đổ bộ” của nhiều tập đoàn lớn và nổi tiếng tại 49 tỉnh, thành phố. Các doanh nghiệp VN cũng đã đầu tư sang 10 nước EU với 33 dự án và tổng số vốn khoảng 107 triệu USD. Tuy quy mô đầu tư còn nhỏ, song đây là những bước đi đáng ghi nhận để các doanh nghiệp VN thâm nhập thị trường EU rộng lớn với 500 triệu người nhưng “khó chiều” với nhiều rào cản về kỹ thuật và thương mại.

Viện trợ phát triển chính thức ODA là một “mảng màu tươi sáng” trong quan hệ VN - EU. Ủy ban Châu Âu (EC) và các nước thành viên EU là những nhà tài trợ song phương lớn thứ hai về ODA và là những nhà cung cấp viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho VN với tổng số vốn ODA cam kết trong 8 năm (1993-2011) trên 13 tỷ USD. Nguồn viện trợ quý báu này của nhà tài trợ giàu thiện chí EU là nguồn lực quan trọng đối với công cuộc phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của VN.

Những thành tựu kể trên, với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự giao thoa ngày càng rộng về văn hóa, giáo dục, cùng “chất xúc tác” quan trọng là cộng đồng đông đảo người Việt đang sinh sống ở các nước châu Âu, cho thấy quan hệ Việt Nam – EU trong tương lai sẽ không ngừng vận động và tiếp tục đà phát triển tích cực.

Việt Lan