Sa mạc Sahara từng bạt ngàn xanh tươi, là nơi sinh sống của nhóm người tiền sử

Ngọc Anh
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khô cằn và hoang vắng nhất trên Trái đất, trải dài trên dải Bắc Phi qua 11 quốc gia và có diện tích tương đương với Trung Quốc hoặc Mỹ. Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Thiên nhiên (Nature) mới đây cho biết, nơi đây không phải lúc nào cũng khắc nghiệt như vậy.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khô cằn và hoang vắng nhất trên Trái đất. (Nguồn: FLI Science)
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khắc nghiệt nhất trên Trái đất. (Nguồn: FLI Science)
Theo nghiên cứu trên, trong khoảng thời gian từ khoảng 14.500-5.000 năm trước, nơi đây là một thảo nguyên xanh tươi, với nguồn nước dồi dào và tràn ngập sự sống. DNA thu được từ hài cốt của hai cá thể sống cách đây khoảng 7.000 năm tại nơi hiện là Libya cho thấy, sa mạc Sahara từng là nơi sinh sống của một dòng dõi bí ẩn, những người sống tách biệt với thế giới bên ngoài.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ gene đầu tiên của những người sống ở "sa mạc Sahara xanh tươi". Họ lấy DNA từ xương của hai người phụ nữ được chôn cất tại một nơi trú ẩn bằng đá có tên Takarkori ở phía Tây Nam xa xôi của Libya. Những người này được ướp xác tự nhiên, đại diện cho hài cốt người được ướp xác lâu đời nhất được biết đến.

Tin liên quan
Vườn thực vật Singapore: Vườn thực vật Singapore: 'Lá phổi xanh' hơn 100 năm tuổi của đảo quốc sư tử

Nhà khảo cổ học Johannes Krause thuộc Viện Nhân chủng học tiến hóa Max Planck (Đức), một trong những tác giả của nghiên cứu, khẳng định, "vào thời điểm đó, Takarkori là thảo nguyên xanh tươi với một hồ nước gần đó, không giống như cảnh quan sa mạc khô cằn ngày nay".

Bộ gene cho thấy, những cá thể Takarkori là một phần của dòng dõi con người riêng biệt và chưa được xác định trước đó, sống tách biệt với các quần thể cận Sahara và Á-Âu trong hàng nghìn năm.

"Điều thú vị là người Takarkori không cho thấy ảnh hưởng di truyền đáng kể nào từ các quần thể cận Sahara ở phía Nam hoặc Cận Đông và các nhóm châu Âu thời tiền sử ở phía Bắc. Họ vẫn bị cô lập về mặt di truyền mặc dù thực hành chăn nuôi - một sáng kiến văn hóa có nguồn gốc bên ngoài châu Phi", ông Krause nhấn mạnh.

Bằng chứng khảo cổ học cũng chỉ ra rằng những người này chăn thả gia súc đã thuần hóa. Các hiện vật được tìm thấy bao gồm những công cụ làm bằng đá, gỗ và xương động vật, đồ gốm, giỏ đan và tượng nhỏ chạm khắc.

Sa mạc Sahara từng bạt ngàn xanh tươi, là nơi sinh sống của nhóm người tiền sử
Xác ướp của những người sống ở "sa mạc Sahara xanh tươi". (Nguồn: Science Alert)

Tổ tiên của hai cá thể Takarkori được phát hiện có nguồn gốc từ dòng dõi Bắc Phi tách khỏi quần thể cận Sahara khoảng 50.000 năm trước. Điều đó trùng hợp với thời điểm các dòng dõi con người khác lan rộng ra ngoài lục địa và vào Trung Đông, châu Âu và châu Á - trở thành tổ tiên của tất cả mọi người bên ngoài châu Phi.

"Dòng dõi Takarkori có thể đại diện cho tàn dư của sự đa dạng di truyền có ở Bắc Phi từ 50.000-20.000 năm trước", nhà nghiên cứu chỉ rõ.

Dòng dõi của nhóm người này vẫn biệt lập trong suốt phần lớn thời gian tồn tại, trước khi Sahara trở nên khô cằn hơn. Khoảng năm 3.000 trước Công nguyên, vào cuối Thời kỳ ẩm ướt châu Phi, Sahara đã biến thành sa mạc nóng lớn nhất thế giới.

Theo ông Krause, mặc dù bản thân quần thể Takarkori đã biến mất vào khoảng 5.000 năm trước khi Thời kỳ ẩm ướt châu Phi kết thúc và sa mạc quay trở lại song dấu vết tổ tiên của họ vẫn tồn tại trong nhiều nhóm người Bắc Phi ngày nay.

"Di sản di truyền của họ mang đến một góc nhìn mới về lịch sử sâu xa của khu vực này", nhà khảo cổ học chia sẻ.

Châu Âu bị 'tấn công' bởi bão bụi bất thường từ sa mạc Sahara

Châu Âu bị 'tấn công' bởi bão bụi bất thường từ sa mạc Sahara

Không chỉ có Madrid, một số vùng khác của châu Âu đã bị bao phủ bởi một lớp bụi màu cam từ sa mạc Sahara. ...

Bãi biển nhân tạo ở châu Âu lấy hàng trăm nghìn tấn cát từ sa mạc lớn nhất thế giới

Bãi biển nhân tạo ở châu Âu lấy hàng trăm nghìn tấn cát từ sa mạc lớn nhất thế giới

Là một trong những bãi biển nhân tạo nổi tiếng nhất của quần đảo Canary, Playa de Las Teresitas ở Tenerife, Tây Ban Nha, được ...

Nguồn nước dồi dào xuất hiện tại Sahara, sa mạc khô cằn nhất thế giới

Nguồn nước dồi dào xuất hiện tại Sahara, sa mạc khô cằn nhất thế giới

Sau những trận mưa hiếm hoi ở sa mạc Sahara khu vực Đông Nam Morocco, hồ Iriqui, lòng hồ nổi tiếng đã khô cạn trong ...

Sa mạc Sahara mưa lớn đột xuất báo hiệu thời tiết cực đoan bất thường

Sa mạc Sahara mưa lớn đột xuất báo hiệu thời tiết cực đoan bất thường

Sa mạc Sahara, nơi nổi tiếng với sự khô cằn khắc nghiệt, vừa trải qua trận lũ lụt kinh hoàng do mưa lớn lần đầu ...

(theo Reuters)

Đọc thêm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường thăm thành phố Nam Ninh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường thăm thành phố Nam Ninh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị ngành đường sắt Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm cho dự án đường sắt quan trọng tại Việt Nam.
Học viện Ngoại giao tiếp tục chuỗi thành tích tại cuộc thi Tranh biện Pháp ngữ Débat de La Haye 2026

Học viện Ngoại giao tiếp tục chuỗi thành tích tại cuộc thi Tranh biện Pháp ngữ Débat de La Haye 2026

Sau hơn hai tháng tranh tài, đội tuyển Học viện Ngoại giao xuất sắc vượt qua vòng bảng của cuộc thi tranh biện quốc tế Débat de La Haye 2026.
Phim 'Lời hứa đầu tiên' tập 1: Hoa hậu Vi Minh đối mặt với thị phi

Phim 'Lời hứa đầu tiên' tập 1: Hoa hậu Vi Minh đối mặt với thị phi

Lời hứa đầu tiên tập 1 hé lộ tình tiết Hoa hậu Vi Minh bị đồng nghiệp đố kỵ, chèn ép.
Lần đầu tiên khóa học về bán dẫn được đưa vào đào tạo trong chương trình SIC

Lần đầu tiên khóa học về bán dẫn được đưa vào đào tạo trong chương trình SIC

Samsung Việt Nam phối hợp cùng NIC và Công ty TNHH Letuin High Tech Việt Nam tổ chức lễ khởi động Chương trình đào tạo nhân tài công nghệ SIC ...
Chính thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Chính thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Chính thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Việt Nam: Đầu tàu tăng trưởng đầy hứa hẹn của khu vực

Việt Nam: Đầu tàu tăng trưởng đầy hứa hẹn của khu vực

ADB khẳng định, kinh tế Việt Nam không chỉ duy trì đà tăng trưởng cao, mà còn đang củng cố vị thế dẫn dắt trong khu vực.
Lần đầu tiên khóa học về bán dẫn được đưa vào đào tạo trong chương trình SIC

Lần đầu tiên khóa học về bán dẫn được đưa vào đào tạo trong chương trình SIC

Samsung Việt Nam phối hợp cùng NIC và Công ty TNHH Letuin High Tech Việt Nam tổ chức lễ khởi động Chương trình đào tạo nhân tài công nghệ SIC năm 2026.
Phổ điểm 3 đợt thi Đánh giá năng lực năm 2026 của ĐH Quốc gia Hà Nội

Phổ điểm 3 đợt thi Đánh giá năng lực năm 2026 của ĐH Quốc gia Hà Nội

Viện Đào tạo số và Khảo thí (ĐHQGHN) vừa công bố phổ điểm kỳ thi Đánh giá năng lực học sinh THPT (HSA) của 3 đợt thi đầu tiên năm 2026.
Câu chuyện áp lực học thêm – dạy thêm và bài toán về niềm tin trong ngành giáo dục

Câu chuyện áp lực học thêm – dạy thêm và bài toán về niềm tin trong ngành giáo dục

Nếu từng bước điều chỉnh từ cách thi, cách dạy, cách học cho đến cách xã hội nhìn nhận thành công, thì vòng xoáy học thêm sẽ dần hạ nhiệt.
Chi tiết phương thức tuyển sinh lớp 10 của các trường tư thục tại Hà Nội năm 2026

Chi tiết phương thức tuyển sinh lớp 10 của các trường tư thục tại Hà Nội năm 2026

Sở GD&ĐT Hà Nội đã công bố phương án tuyển sinh lớp 10 cho các trường THPT tư thục, dựa trên kết quả học tập và kỳ thi tuyển sinh.
Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Báo Giáo dục và Thời đại cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phát động Cuộc thi thiết kế bài giảng về môi trường không khói thuốc 2026.
Điểm hẹn tiếng Tây Ban Nha giữa lòng Hà Nội

Điểm hẹn tiếng Tây Ban Nha giữa lòng Hà Nội

CLB tiếng Tây Ban Nha giữa lòng Hà Nội đang trở thành điểm hẹn cuối tuần, là không gian để nhiều bạn trẻ tham gia vừa học, vừa giao lưu, kết nối.
Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Báo Giáo dục và Thời đại cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phát động Cuộc thi thiết kế bài giảng về môi trường không khói thuốc 2026.
Trà xanh - đồ uống bổ dưỡng nhưng cần dùng đúng liều lượng

Trà xanh - đồ uống bổ dưỡng nhưng cần dùng đúng liều lượng

Trà xanh được xem là những thức uống lành mạnh nhất nhưng không phải ai cũng phù hợp, một số người có thể gặp tác dụng phụ không mong muốn.
Uống nước trước khi ngủ: Thế nào là đúng cách?

Uống nước trước khi ngủ: Thế nào là đúng cách?

Nhiều người tránh uống nước trước khi ngủ để không phải dậy đi vệ sinh nhưng lợi ích của thói quen này có thể lớn hơn rủi ro nếu phù hợp.
Dịch tay chân miệng gia tăng mạnh, phụ huynh cần nắm vững cách chăm sóc trẻ tại nhà

Dịch tay chân miệng gia tăng mạnh, phụ huynh cần nắm vững cách chăm sóc trẻ tại nhà

Trước diễn biến phức tạp của dịch tay chân miệng, việc trang bị kiến thức chăm sóc trẻ đúng cách tại nhà được xem là yếu tố quan trọng.
3 thói quen trước khi ngủ tàn phá gan

3 thói quen trước khi ngủ tàn phá gan

Sức khỏe của gan chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là các hành vi trước khi đi ngủ.
Hãy cẩn trọng với sự tràn lan của các loại thuốc giảm cân Ozempic giá rẻ dưới dạng thuốc generic ở châu Á

Hãy cẩn trọng với sự tràn lan của các loại thuốc giảm cân Ozempic giá rẻ dưới dạng thuốc generic ở châu Á

Thuốc semaglutide giá rẻ hơn khi bằng sáng chế hết hạn là tin tốt cho người mắc bệnh tiểu đường. Nhưng việc quản lý lỏng lẻo cũng đồng nghĩa với nguy cơ lạm dụng bởi ...
Phiên bản di động