Sa mạc Sahara từng bạt ngàn xanh tươi, là nơi sinh sống của nhóm người tiền sử

Ngọc Anh
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khô cằn và hoang vắng nhất trên Trái đất, trải dài trên dải Bắc Phi qua 11 quốc gia và có diện tích tương đương với Trung Quốc hoặc Mỹ. Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Thiên nhiên (Nature) mới đây cho biết, nơi đây không phải lúc nào cũng khắc nghiệt như vậy.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khô cằn và hoang vắng nhất trên Trái đất. (Nguồn: FLI Science)
Sa mạc Sahara là một trong những nơi khắc nghiệt nhất trên Trái đất. (Nguồn: FLI Science)
Theo nghiên cứu trên, trong khoảng thời gian từ khoảng 14.500-5.000 năm trước, nơi đây là một thảo nguyên xanh tươi, với nguồn nước dồi dào và tràn ngập sự sống. DNA thu được từ hài cốt của hai cá thể sống cách đây khoảng 7.000 năm tại nơi hiện là Libya cho thấy, sa mạc Sahara từng là nơi sinh sống của một dòng dõi bí ẩn, những người sống tách biệt với thế giới bên ngoài.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ gene đầu tiên của những người sống ở "sa mạc Sahara xanh tươi". Họ lấy DNA từ xương của hai người phụ nữ được chôn cất tại một nơi trú ẩn bằng đá có tên Takarkori ở phía Tây Nam xa xôi của Libya. Những người này được ướp xác tự nhiên, đại diện cho hài cốt người được ướp xác lâu đời nhất được biết đến.

Tin liên quan
Vườn thực vật Singapore: Vườn thực vật Singapore: 'Lá phổi xanh' hơn 100 năm tuổi của đảo quốc sư tử

Nhà khảo cổ học Johannes Krause thuộc Viện Nhân chủng học tiến hóa Max Planck (Đức), một trong những tác giả của nghiên cứu, khẳng định, "vào thời điểm đó, Takarkori là thảo nguyên xanh tươi với một hồ nước gần đó, không giống như cảnh quan sa mạc khô cằn ngày nay".

Bộ gene cho thấy, những cá thể Takarkori là một phần của dòng dõi con người riêng biệt và chưa được xác định trước đó, sống tách biệt với các quần thể cận Sahara và Á-Âu trong hàng nghìn năm.

"Điều thú vị là người Takarkori không cho thấy ảnh hưởng di truyền đáng kể nào từ các quần thể cận Sahara ở phía Nam hoặc Cận Đông và các nhóm châu Âu thời tiền sử ở phía Bắc. Họ vẫn bị cô lập về mặt di truyền mặc dù thực hành chăn nuôi - một sáng kiến văn hóa có nguồn gốc bên ngoài châu Phi", ông Krause nhấn mạnh.

Bằng chứng khảo cổ học cũng chỉ ra rằng những người này chăn thả gia súc đã thuần hóa. Các hiện vật được tìm thấy bao gồm những công cụ làm bằng đá, gỗ và xương động vật, đồ gốm, giỏ đan và tượng nhỏ chạm khắc.

Sa mạc Sahara từng bạt ngàn xanh tươi, là nơi sinh sống của nhóm người tiền sử
Xác ướp của những người sống ở "sa mạc Sahara xanh tươi". (Nguồn: Science Alert)

Tổ tiên của hai cá thể Takarkori được phát hiện có nguồn gốc từ dòng dõi Bắc Phi tách khỏi quần thể cận Sahara khoảng 50.000 năm trước. Điều đó trùng hợp với thời điểm các dòng dõi con người khác lan rộng ra ngoài lục địa và vào Trung Đông, châu Âu và châu Á - trở thành tổ tiên của tất cả mọi người bên ngoài châu Phi.

"Dòng dõi Takarkori có thể đại diện cho tàn dư của sự đa dạng di truyền có ở Bắc Phi từ 50.000-20.000 năm trước", nhà nghiên cứu chỉ rõ.

Dòng dõi của nhóm người này vẫn biệt lập trong suốt phần lớn thời gian tồn tại, trước khi Sahara trở nên khô cằn hơn. Khoảng năm 3.000 trước Công nguyên, vào cuối Thời kỳ ẩm ướt châu Phi, Sahara đã biến thành sa mạc nóng lớn nhất thế giới.

Theo ông Krause, mặc dù bản thân quần thể Takarkori đã biến mất vào khoảng 5.000 năm trước khi Thời kỳ ẩm ướt châu Phi kết thúc và sa mạc quay trở lại song dấu vết tổ tiên của họ vẫn tồn tại trong nhiều nhóm người Bắc Phi ngày nay.

"Di sản di truyền của họ mang đến một góc nhìn mới về lịch sử sâu xa của khu vực này", nhà khảo cổ học chia sẻ.

Châu Âu bị 'tấn công' bởi bão bụi bất thường từ sa mạc Sahara

Châu Âu bị 'tấn công' bởi bão bụi bất thường từ sa mạc Sahara

Không chỉ có Madrid, một số vùng khác của châu Âu đã bị bao phủ bởi một lớp bụi màu cam từ sa mạc Sahara. ...

Bãi biển nhân tạo ở châu Âu lấy hàng trăm nghìn tấn cát từ sa mạc lớn nhất thế giới

Bãi biển nhân tạo ở châu Âu lấy hàng trăm nghìn tấn cát từ sa mạc lớn nhất thế giới

Là một trong những bãi biển nhân tạo nổi tiếng nhất của quần đảo Canary, Playa de Las Teresitas ở Tenerife, Tây Ban Nha, được ...

Nguồn nước dồi dào xuất hiện tại Sahara, sa mạc khô cằn nhất thế giới

Nguồn nước dồi dào xuất hiện tại Sahara, sa mạc khô cằn nhất thế giới

Sau những trận mưa hiếm hoi ở sa mạc Sahara khu vực Đông Nam Morocco, hồ Iriqui, lòng hồ nổi tiếng đã khô cạn trong ...

Sa mạc Sahara mưa lớn đột xuất báo hiệu thời tiết cực đoan bất thường

Sa mạc Sahara mưa lớn đột xuất báo hiệu thời tiết cực đoan bất thường

Sa mạc Sahara, nơi nổi tiếng với sự khô cằn khắc nghiệt, vừa trải qua trận lũ lụt kinh hoàng do mưa lớn lần đầu ...

(theo Reuters)

Đọc thêm

PGS.TS. Trần Đình Thiên: Hà Nội cần xác lập một tầm nhìn phát triển khác biệt

PGS.TS. Trần Đình Thiên: Hà Nội cần xác lập một tầm nhìn phát triển khác biệt

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, Hà Nội có một hệ thống lợi thế mà ít địa phương có được.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thăm Halotel và chủ trì Tọa đàm hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư Việt Nam - Tanzania

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thăm Halotel và chủ trì Tọa đàm hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư Việt Nam - Tanzania

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cùng Đoàn công tác Quốc hội Việt Nam thăm, làm việc tại trụ sở Công ty liên doanh viễn thông Halotel.
Prudential Việt Nam hợp tác cùng BUV trang bị kiến thức tài chính và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên

Prudential Việt Nam hợp tác cùng BUV trang bị kiến thức tài chính và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên

Prudential Việt Nam và BUV chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ, mở ra hợp tác trong các hoạt động giáo dục tài chính, định hướng nghề nghiệp.
Việt Nam - Liên hợp quốc tăng cường hợp tác về gìn giữ hòa bình trước những thách thức mới

Việt Nam - Liên hợp quốc tăng cường hợp tác về gìn giữ hòa bình trước những thách thức mới

Chiều 8/10, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã tiếp ông Faisal Shahkar, Quyền trợ lý Tổng Thư ký Liên hợp quốc.
Từ Tầm nhìn ASEAN 2045 đến cơ hội phát triển cho địa phương

Từ Tầm nhìn ASEAN 2045 đến cơ hội phát triển cho địa phương

Ngày 8/10, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Hội thảo "Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045: Từ cam kết khu vực đến cơ hội phát triển cho ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sắp thăm chính thức nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sắp thăm chính thức nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trần Thanh Mẫn sẽ thăm chính thức nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa từ ngày 11-15/10.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn cho rằng AI đang làm thay đổi sâu sắc cách học tập, giảng dạy và quản trị giáo dục.
Khởi động Tuần lễ Giáo dục châu Âu 2026

Khởi động Tuần lễ Giáo dục châu Âu 2026

Tuần lễ Giáo dục châu Âu trở lại từ ngày 8 - 11/10, tiếp nối chuỗi hoạt động do Phái đoàn EU tại Việt Nam cùng Đại sứ quán các quốc gia thành viên EU ...
Giáo dục phải chuyển đổi để làm chủ công nghệ, dẫn dắt AI có trách nhiệm

Giáo dục phải chuyển đổi để làm chủ công nghệ, dẫn dắt AI có trách nhiệm

Sáng 8/10, triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026 khai mạc tại Hà Nội.
Giáo dục trong kỷ nguyên AI: Đào tạo con người để làm chủ công nghệ

Giáo dục trong kỷ nguyên AI: Đào tạo con người để làm chủ công nghệ

Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc giáo dục, việc làm và quản trị, đặt ra yêu cầu chuyển từ truyền thụ tri thức sang phát triển năng lực.
70 thanh niên tiêu biểu đầu tiên nhận Giải thưởng Nguyễn Chí Thanh

70 thanh niên tiêu biểu đầu tiên nhận Giải thưởng Nguyễn Chí Thanh

Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức Gặp gỡ giới thiệu các hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên.
Bộ GD&ĐT siết quy định mới sau nhiều 'lùm xùm' suất ăn bán trú

Bộ GD&ĐT siết quy định mới sau nhiều 'lùm xùm' suất ăn bán trú

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang xây dựng quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông.
Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Kẽm và vitamin C hỗ trợ tăng miễn dịch, lành vết thương nhưng chưa có bằng chứng cho thấy kết hợp chúng cùng nhau mang lại hiệu quả vượt trội.
Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Trứng thường được xem là thực phẩm lành mạnh nhưng nhiều người vẫn băn khoăn ăn bao nhiêu trứng mỗi tuần là phù hợp.
Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Nga khi giới chức nước này điều tra một ca tử vong nghi mắc dịch hạch phổi tại Siberia.
Giải Nobel Y Sinh 2026 vinh danh công nghệ quang di truyền học

Giải Nobel Y Sinh 2026 vinh danh công nghệ quang di truyền học

Giải Nobel Y Sinh 2026 được trao cho Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel với những phát hiện về quang di truyền học, công nghệ.
Thiền 10-15 phút mỗi ngày giúp hạ huyết áp và bảo vệ tim mạch

Thiền 10-15 phút mỗi ngày giúp hạ huyết áp và bảo vệ tim mạch

Thiền hằng ngày giúp kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, giúp cơ thể thư giãn, làm giãn mạch và hạn chế huyết áp tăng khi căng thẳng.
Đổi mới công tác tiêm chủng: Bảo vệ sức khỏe nhân dân trọn đời

Đổi mới công tác tiêm chủng: Bảo vệ sức khỏe nhân dân trọn đời

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 yêu cầu chuyển mạnh từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe.
Phiên bản di động