Sách dịch: Bức tranh còn đó những mảng tối

Theo dõi TGVN trên
Giao lưu quốc tế về văn hóa trong những năm qua diễn ra hết sức mạnh mẽ và phong phú. Trong đó, lĩnh vực dịch thuật cũng diễn ra vô cùng sôi động. Tuy vậy, nhìn vào công tác dịch thuật của Việt Nam hiện nay, vẫn còn là bức tranh với nhiều mảng sáng tối đáng quan ngại.
TIN LIÊN QUAN
sach dich buc tranh con do nhung mang toi Tiến sĩ khoa học dịch sách văn học
sach dich buc tranh con do nhung mang toi Hiệu Constant: Đi đến cùng những khát vọng

Cần hiểu ý thức văn hóa trong dịch thuật ít nhất theo hai góc độ. Một là ý thức bảo tồn văn hóa của nước mình khi lựa chọn biên dịch một tác phẩm nước ngoài nào đó. Hai là ý thức văn hóa, ý thức hành nghề của các dịch giả.

sach dich buc tranh con do nhung mang toi

Ở góc độ thứ nhất, có thể nhận thấy, trong tình trạng dịch thuật hiện nay, vấn đề này đang dần bị xao lãng, rất cần cảnh báo. Hàng loạt tác phẩm nước ngoài đã dịch sang tiếng Việt không được chọn lựa một cách kỹ lưỡng. Trong khi tại quê hương của chính nó, các tác phẩm này bị coi là “rác văn hóa”, hạn chế lưu hành (đa phần là lan truyền trên cộng đồng mạng) thì khi sang đến Việt Nam, qua bàn tay của một số dịch giả, nhà xuất bản chạy theo thị hiếu, thị trường, chúng trở thành những tựa sách bán chạy, thu hút sự quan tâm của một bộ phận không nhỏ bạn đọc trẻ. Đó không hẳn chỉ là những sách truyện ngôn tình, mà còn được ngụy trang trong những vỏ bọc như các loại sách hướng nghiệp, sách dạy làm người, sách cuộc sống...

Ở góc độ thứ hai, trong thời kỳ giao tiếp liên văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, thị trường sách dịch có cơ hội nở rộ và phát triển phong phú hơn bao giờ hết. Nhằm chạy theo số lượng đầu sách, nhiều dịch giả có uy tín đã nhận nhiều bản hợp đồng dịch sách cùng một lúc. Khi không thể kham nổi số lượng sách dịch này, họ bèn tìm cách nhờ đến một bộ phận chuyên dịch thô. Sau khi có được bản dịch thô, dịch giả chỉ bỏ ít công sức gọt giũa lại câu chữ, sửa chữa đôi lỗi hành văn thì đã có một bản dịch hoàn chỉnh. Và tất nhiên, khi vừa xuất bản, hàng trăm lỗi sơ đẳng của bản dịch liền bị độc giả điểm mặt chỉ tên trong tâm trạng thở dài ngán ngẩm...

“Từ nay hãy gọi tôi là... dịch giả”?

Nếu như trước đây, đội ngũ dịch giả chủ yếu là các nhà nghiên cứu, có thời gian dài gắn bó với lĩnh vực mà mình dịch thuật, thì trong thời buổi toàn cầu hóa về ngôn ngữ và công nghệ như hiện nay, đội ngũ này đã mở rộng rất nhiều về đối tượng. Dễ nhận thấy, ngày nay, công việc phiên dịch còn có sự góp mặt của những người say mê dịch thuật, yêu thích văn chương.

Lẽ dĩ nhiên, đây là những dịch giả ngoại đạo về văn học (so với những dịch giả được đào tạo bài bản). Công việc dịch thuật văn chương, ít nhất đòi hỏi người dịch phải có kiến thức về văn học so sánh, ngôn ngữ học và đặc biệt là vốn văn hóa của hai nền văn hóa. Trong khi đó, đây là điểm yếu của nhiều người trẻ hiện nay khi tiến hành dịch một ấn phẩm nào đó.

Việc một đầu sách nào đó đang là sách “best seller” (sách bán chạy) ở nước sở tại và trên thế giới cũng khiến cho độc giả Việt (nhất là các bạn trẻ) ăn ngủ không yên. Nắm bắt nhu cầu không hề nhỏ này của thị trường sách Việt, nhiều đơn vị làm sách đã nhanh chóng liên hệ bản quyền và chuyển ngữ đầu sách đó tại Việt Nam. Chính sự gấp rút này đã tạo ra nhiều lỗ hổng trong công tác dịch thuật.

Trong những lỗ hổng đó, việc giao nhầm dịch giả được cho là tai hại nhất. Việc chọn mặt gửi vàng, tìm ra dịch giả xứng đáng là hết sức quan trọng. Thế nhưng, thực tế diễn ra thường không như vậy và với áp lực thời gian, những bản dịch này thường kém chất lượng. Mặt khác, sách “best seller” nhưng chưa chắc là sách có giá trị. Không hiếm những đầu sách được quảng bá rất rùm beng nhưng giá trị nội dung, ý nghĩa thực tiễn mà nó mang lại dường như chỉ dừng lại ở mức đọc cho vui.

TRẦN XUÂN TIẾN

Khoa KHXH&VN - Trường Đại học Văn hiến

sach dich buc tranh con do nhung mang toi Những cuốn sách hay nhất viết về tháng 12

Tháng Mười hai không chỉ là những ngày lễ tưng bừng, mà ẩn chứa đằng sau đó là những nỗi buồn miên man trong những ...

sach dich buc tranh con do nhung mang toi Để “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” không cô đơn...

Dũng Phan - tác giả cuốn sách Sử Việt - 12 khúc tráng ca cho rằng, vấn đề của việc học sử là câu chuyện ...

sach dich buc tranh con do nhung mang toi Ra mắt sách về quy trình xây dựng thương hiệu

“10 bước cất cánh thương hiệu” của Ths. Đặng Thanh Vân là cuốn sách duy nhất hiện nay do tác giả nữ Việt Nam viết ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Ukraine dọa áp dụng các biện pháp triệt để đưa Nga 'vào khuôn khổ' ở Donbass

Ukraine dọa áp dụng các biện pháp triệt để đưa Nga 'vào khuôn khổ' ở Donbass

Kiev đang cân nhắc áp dụng các biện pháp triệt để chống lại Nga vì lập trường của Moscow trong vấn đề Donbass.
Giá vàng hôm nay 6/3: Vàng xuống đáy còn gặp thêm khắc tinh, bán tháo là thượng sách?

Giá vàng hôm nay 6/3: Vàng xuống đáy còn gặp thêm khắc tinh, bán tháo là thượng sách?

Lợi suất trái phiếu tăng không kiểm soát đè nặng khiến giá vàng thế giới rơi xuống dưới 1.700 USD trong phần lớn thời gian giao dịch cuối tuần.
COVAX phân phối hơn 20 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 đến 20 quốc gia

COVAX phân phối hơn 20 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 đến 20 quốc gia

Cơ chế COVAX đã phân phối hơn 20 triệu liều vaccine phòng Covid-19 tới 20 quốc gia.
Tin bất động sản mới nhất: Đất Thủ Đức tăng 360% sau hơn 10 năm; sắp khởi công sân bay Phan Thiết; TPHCM gỡ tắc cho loạt dự án ‘khủng’

Tin bất động sản mới nhất: Đất Thủ Đức tăng 360% sau hơn 10 năm; sắp khởi công sân bay Phan Thiết; TPHCM gỡ tắc cho loạt dự án ‘khủng’

Đất Thủ Đức tăng 360%; sắp khởi công sân bay Phan Thiết; TPHCM gỡ tắc cho loạt dự án ‘khủng’… là những tin bất động sản mới nhất.
Giới chức Ukraine kêu gọi Mỹ áp đặt 'chế độ trừng phạt toàn diện' Nga

Giới chức Ukraine kêu gọi Mỹ áp đặt 'chế độ trừng phạt toàn diện' Nga

Văn phòng Tổng thống Ukraine ngày 5/3 đã kêu gọi Mỹ áp đặt “chế độ trừng phạt toàn diện” mới đối với Nga.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 7 ngày 6/3/2021: Bạch Dương ứng xử thông minh, Kim Ngưu tình cảm tốt đẹp

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 7 ngày 6/3/2021: Bạch Dương ứng xử thông minh, Kim Ngưu tình cảm tốt đẹp

Tử vi hôm nay 6/3 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 6/3: Tuổi Mão không đầu tư tài chính, tuổi Thân gặp biến cố trong công việc

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 6/3: Tuổi Mão không đầu tư tài chính, tuổi Thân gặp biến cố trong công việc

Tử vi hôm nay 6/3/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3. Âm lịch hôm nay 6/3. Lich am 6/3. Xem âm lịch hôm nay ngày 6/3/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 6 tháng 3 năm 2021 ...
Giá heo hơi hôm nay 6/3: Miền Bắc đồng loạt đi ngang, miền Nam giảm từ 1.000-2.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 6/3: Miền Bắc đồng loạt đi ngang, miền Nam giảm từ 1.000-2.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay (6/3) ghi nhận mức giảm từ 1.000-2.000 đồng/kg tại một số địa phương trên cả nước.
Mỹ, Nhật phản đối đơn phương thay đổi hiện trạng trên Biển Đông và Biển Hoa Đông

Mỹ, Nhật phản đối đơn phương thay đổi hiện trạng trên Biển Đông và Biển Hoa Đông

Mỹ và Nhật Bản phản đối mạnh mẽ những ý đồ đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Hoa Đông và Biển ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 6/3: Tuổi Mão không đầu tư tài chính, tuổi Thân gặp biến cố trong công việc

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 6/3: Tuổi Mão không đầu tư tài chính, tuổi Thân gặp biến cố trong công việc

Tử vi hôm nay 6/3/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 6/3/2021

Lịch âm 6/3. Âm lịch hôm nay 6/3. Lich am 6/3. Xem âm lịch hôm nay ngày 6/3/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 6 tháng 3 năm 2021 hôm nay.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 6/3: Thêm 7 ca mắc mới, riêng Hải Dương 6 ca, tiến triển tốt của bệnh nhân nặng nhất

Covid-19 ở Việt Nam sáng 6/3: Thêm 7 ca mắc mới, riêng Hải Dương 6 ca, tiến triển tốt của bệnh nhân nặng nhất

Có 7 ca mắc mới COVID-19, trong đó riêng Hải Dương đã ghi nhận 6 ca; 1 ca còn lại là chuyên gia nhập cảnh được cách ly ngay tại Thái Nguyên.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 5/3: 6 ca mắc mới tại Kiên Giang, Bình Dương và Tây Ninh là ca nhập cảnh được cách ly ngay

Covid-19 ở Việt Nam chiều 5/3: 6 ca mắc mới tại Kiên Giang, Bình Dương và Tây Ninh là ca nhập cảnh được cách ly ngay

Bản tin của Ban chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 cho biết có 6 ca mắc mới là các cá nhập cảnh tại Kiên Giang, Bình Dương và Tây Ninh.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/3): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; Tây Bắc trưa chiều hửng nắng; Nam Bộ tăng nhiệt, nắng nóng 36 độ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/3): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; Tây Bắc trưa chiều hửng nắng; Nam Bộ tăng nhiệt, nắng nóng 36 độ

Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng sớm trời rét, mưa phùn và sương mù. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng, đêm mưa rào.
Gợi ý 7 món quà 8/3 ý nghĩa và thiết thực

Gợi ý 7 món quà 8/3 ý nghĩa và thiết thực

Bảy món quà 8/3 sau đang trở thành xu hướng được ưa chuộng bởi tính thiết thực và mang nhiều ý nghĩa cho cuộc sống hiện đại, khiến phái nữ thích thú.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19: Khẩn trương nhưng phải bảo đảm an toàn

Tiêm vaccine ngừa Covid-19: Khẩn trương nhưng phải bảo đảm an toàn

Việc triển khai tiêm vaccine ngừa Covid-19 khẩn trương nhưng phải chắc chắn, thông tin đầy đủ cho người dân, chuẩn bị kỹ, bảo đảm an toàn cao nhất.
Chùm 3 ca bệnh Covid-19 ở Hải Phòng: 1 người vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Chùm 3 ca bệnh Covid-19 ở Hải Phòng: 1 người vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Liên quan đến chùm 3 ca bệnh Covid-19 tại Hải Phòng, Sở Y tế Hải Phòng cho biết có 2 bệnh nhân xét nghiệm lần 4 âm tính với SARS-CoV-2.
Bí quyết uống nước để giảm cân kể cả khi đang ngủ

Bí quyết uống nước để giảm cân kể cả khi đang ngủ

Bạn hãy thử 5 loại đồ uống này trước khi đi ngủ, giúp giảm cảm giác thèm ăn và thúc đẩy quá trình giảm cân, thậm chí khi bạn đang ngủ.
Bé gái ngã từ tầng 12A chung cư tại Hà Nội sắp được xuất viện

Bé gái ngã từ tầng 12A chung cư tại Hà Nội sắp được xuất viện

Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết hiện sức khỏe của bé gái ngã từ tầng 12A chung cư đã ổn định. Dự kiến, trẻ sẽ xuất viện vào ngày 5/3.
Covid-19: Điều kiện để không phải cách ly tại nhà đủ 14 ngày sau khi về Hà Nội từ Hải Dương

Covid-19: Điều kiện để không phải cách ly tại nhà đủ 14 ngày sau khi về Hà Nội từ Hải Dương

Sở Y tế Hà Nội vừa có thông báo về việc các trường hợp từ Hải Dương trở về Hà Nội từ ngày 3/3.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 3/3: Thêm 3 ca mắc mới, hơn 59.000 người đang cách ly

Covid-19 ở Việt Nam sáng 3/3: Thêm 3 ca mắc mới, hơn 59.000 người đang cách ly

Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 3 ca mắc mới Covid-19, đều là các ca nhập cảnh đã được cách ly ngay.
XSHCM 6/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 6/3/2021 - SXHCM 6/3 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 6/3 - Kết quả xổ số Hồ Chí Minh hôm nay 6/3/2021 - SXHCM 6/3 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 6/3. KQXSHCM 6/3. Xổ số Hồ Chí Minh hôm nay ngày 6 tháng 3 năm 2021. Xo so Ho Chi Minh. KQXSHCM.
XSMB 6/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMB 6/3 - dự đoán XSMB 7/3

XSMB 6/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMB 6/3 - dự đoán XSMB 7/3

XSMB 6/3. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien bac. XSMB thứ 7. SXMB 6/3. KQSXMB.
XSMT 6/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMT 6/3 - dự đoán XSMT 7/3

XSMT 6/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMT 6/3 - dự đoán XSMT 7/3

XSMT 6/3. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien trung. XSMT thứ 7. SXMT 6/3. KQSXMT.
XSMN 6/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMN 6/3 - dự đoán XSMN 7/3

XSMN 6/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6/3/2021 - SXMN 6/3 - dự đoán XSMN 7/3

XSMN 6/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 6 tháng 3 năm 2021. xo so mien nam. XSMN thứ 7. SXMN 6/3. KQSXMN.
XSMT 5/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 5/3/2021 - SXMT 5/3 - dự đoán XSMT 6/3

XSMT 5/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 5/3/2021 - SXMT 5/3 - dự đoán XSMT 6/3

XSMT 5/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 6 ngày 5 tháng 3 năm 2021. XSMT thứ 6. KQSXMT. SXMT 5/3.
XSMB 5/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 5/3/2021 - SXMB 5/3 - dự đoán XSMB 6/3

XSMB 5/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 5/3/2021 - SXMB 5/3 - dự đoán XSMB 6/3

XSMB 5/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 6 ngày 5 tháng 3 năm 2021. XSMB thứ 6. KQSXMB. SXMB 5/3.
Phiên bản di động