Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà viết kịch Pháp gốc Romania Ionesco Eugène.
Nhà viết kịch Pháp gốc Romania Ionesco Eugène.

Ionesco Eugène (1909-1994) là nhà viết kịch Pháp gốc Romania (kịch về cái vô lý và lố bịch của cuộc đời và phận người).

Tác phẩm chính: Nữ ca sĩ hói đầu (La Cantatrice Chauve, 1950), Bài học (La Leçon, 1951), Những chiếc ghế (Les Chaises, 1952), Con tê giác (Le Rhinocéros, 1959), Trắng và đen (Le Blanc et le Noir, 1985, luận văn).

Nữ ca sĩ hói đầu là vở kịch nổi tiếng nhất của Ionesco, một tác giả thể hiện sự vô lý và lố bịch của cuộc đời và phận người.

Một tối, ở London, một cặp vợ chồng tiểu tư sản tiếp một cặp khác. Họ nói những chuyện dớ dẩn, nhiều khi chẳng có nghĩa gì. Một ông đại úy lính chữa cháy đến; ông ta than phiền là thiếu đám cháy để chữa.

Cô hầu đọc một bài thơ rẻ tiền về lửa. Cuối cùng, hai cặp chủ và khách cãi nhau, mất trí, hỏi những âm và chữ linh tinh. Thế còn Nữ sĩ hói đầu thì sao?

Ông đại úy có một lần nói đến trước khi ra về thôi. Hết chuyện. Vở kịch nói lên sự bế tắc của giao lưu bằng ngôn ngữ, giữa người và người.

Những chiếc ghế là hài kịch bi thảm nói lên cái vô lý của cuộc đời. Có hai vợ chồng già ở trong một cái tháp đổ nát trên một hòn đảo xa xôi. Muốn cho cuộc đời của họ có ý nghĩa, họ mời nhiều khách đến để nhờ một nhà diễn thuyết truyền bá “bản thông điệp” của họ cho nhân loại.

Khách đến rất đông, nhưng vô hình. Hai vợ chồng chủ nhà đón họ rất lịch sự, ghế xếp mỗi lúc một nhiều. Đã đến lúc nhà diễn thuyết xuất hiện.

Hai ông bà nghĩ là “bản thông điệp” của họ sẽ được truyền bá, họ nhảy xuống biển, lòng chứa chan hy vọng. Nhà diễn thuyết lên tiếng, nhưng chỉ nghe thấy tiếng thở rên; rồi ông ta biến mất. Chỉ nghe thấy tiếng sóng vỗ, rồi yên lặng.

***

Nhà viết hài kịch Labiche Eugène.
Nhà viết hài kịch Labiche Eugène.

Labiche Eugène (1815-1888) là nhà viết hài kịch (xã hội tiểu tư sản).

Tác phẩm chính: Chuyến đi của ông Perrichon (Le Voyage de Monsieur Perrichon, 1860), Một chiếc mũ rơm Ý (Un Chapeau de Paille d’Italie, 1851), Người ghét đời và người xứ Auvergne (Le Misanthrope et l’Auvergne, 1852).

Chuyến đi của ông Perrichon là vở kịch vui nổi tiếng của Labiche (cộng tác với E.Martin). Perrichon là người thợ đóng xe trở thành trưởng giả giàu có, ngây ngô mà lại mưu mẹo, không đến nỗi xấu bụng, lúc nào cũng nói năng trịnh trọng và công thức (điển hình người tư sản tầm thường).

Ông cùng vợ và cô con gái xinh đẹp Henriette đi chơi ở Thụy Sỹ, đi cùng có hai thanh niên là Daniel và Armand, cùng muốn lấy cô gái và do đó tranh nhau lấy lòng ông bố.

Armand cứu được ông Perrichon khỏi một tai nạn leo núi, nhưng Daniel lại khôn khéo bố trí ông Perrichon cứu mình, do đó tự ái của ông Perrichon được thỏa mãn. Armand có vẻ được lòng cô gái, nhưng anh vụng về vì quá thật thà: anh ngăn ông Perrichon đọ gươm với một sĩ quan, không biết là ông Perrichon đã báo cảnh sát can thiệp khi sắp đấu.

Ông Perrichon cáu vì mất dịp tỏ ra mình anh dũng mà không mất gì. Daniel đắc thắng thổ lộ cho Armand biết là mình vờ tai nạn để ông Perrichon cứu mình, cho là những tên ngốc như ông Perrichon không muốn phải mang ơn lâu. Ông nghe được tâm sự ấy tức quá, đuổi Daniel đi và gả con gái cho Armand.

Một chiếc mũ rơm Ý là vở kịch vui do Labiche soạn (cộng tác với Marc-Michel), điển hình cho loại kịch vui Vaudeville Pháp nửa sau thế kỷ XIX (những sự hiểu lầm kế tiếp nhau, miêu tả giới trung lưu). Chàng Fadinard lên đường về nhà ở Paris, nơi vợ chưa cưới Hélène và gia đình, khách khứa gặp nhau để tổ chức hôn lễ.

Bỗng con ngựa của anh ăn một chiếc mũ rơm Ý treo ở một cái cây. Cô Anais lúc ấy đang tình tự với một trung úy. Cô ta đòi Fadinard phải trả ngay một cái mũ tương tự kẻo về nhà chồng nghi mình. Fadinard đi tìm thợ mũ mua mà không có, đành đến một bà nam tước đang chiêu đãi khách.

Sau nhiều chuyện hiểu lầm nực cười, Fadinard được biết là bà nam tước đã cho cháu mình là Anais chiếc mũ rồi. Đám cưới lẽo đẽo theo Fadinard. Fadinard lại đem câu chuyện kể cho chồng Anais nghe, ông này cũng đi theo ngay để tìm vợ. Khi kết thúc, cả đám người tụ tập nhau ở trước nhà Fadinard: trong số quà cưới, có một cái mũ Ý y hệt cái mũ đã mất. Như vậy là danh dự, “tiết nghĩa” của Anais được cứu vãn.

***

La Bruyère Jean de (1645-1696) là nhà văn cổ điển. Tác phẩm chính: Những tính cách (Les Caractères, 1688).

Những tính cách là tác phẩm duy nhất mà La Bruyère viết, khiến cho ông bất tử. Tên sách đầy đủ là: Những tính cách, tác phẩm của Theophrastus, dịch từ tiếng Hy Lạp, kèm thêm những tính cách và phong tục của thế kỷ này...

Phần chính là phần dịch tác giả cổ Hy Lạp Theophrastus thì ít được chú ý. Phần phụ do La Bruyère viết về đương thời thì rất được hoan nghênh (phần vì hiếu kỳ), đến mức tác giả phải viết thêm mãi, tăng số lượng trang gấp ba (xuất bản tám lần đương thời La Bruyère).

Nội dung trào phúng, phê phán phong hóa suy đồi, chỉ trích con người và cái rởm của xã hội thượng lưu; đồng thời, La Bruyère nêu lên những thói hư tật xấu của con người muôn thuở...

La Bruyère là một trong những tác giả Pháp đầu tiên đã chú ý đến nỗi thống khổ của dân chúng, đặc biệt là nông dân. Tác phẩm về hình thức có hai thể loại: Loại chân dung điển hình cho từng tính cách (người thích diện, người huênh hoang, người nhạt nhẽo...); Suy nghĩ về các vấn đề (phụ nữ, văn học, của cải, triều đình, đô thị...). Văn ngắn gọn, chính xác.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

‘Hít thở’ văn hóa Hungary qua các tác phẩm văn học đặc sắc

‘Hít thở’ văn hóa Hungary qua các tác phẩm văn học đặc sắc

Khám phá văn hóa Hungary thông qua những cuốn sách tiêu biểu của nền văn học Hungary là trải nghiệm thú vị của những người ...

Đọc thêm

XSDT 15/8, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 15/8/2022. KQXSDT thứ 2

XSDT 15/8, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 15/8/2022. KQXSDT thứ 2

Baoquocte.vn. XSDT 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp nhanh nhất hôm nay - XSDT 15/8/2022. Ket qua xo so Dong Thap.
XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh nhanh nhất hôm nay - XSHCM 15/8/2022. ket qua so so TP Ho Chi Minh. xổ số thành ...
Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Max 3D

Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 15/8. xổ số Vietlott Max 3D 15/8. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 15/8/2022 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 16/8. âm lịch hôm nay 16/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 16 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 16/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Cà Mau nhanh nhất hôm nay - XSCM 15/8/2022. Ket qua xo so Ca Mau.
'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

Baoquocte.vn. Ở châu Âu, do hạn hán trên bề mặt những con sông khô cạn xuất hiện cái gọi là «đá đói», báo trước những tai họa sắp xảy đến, theo ...
Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Baoquocte.vn. 75 đội đến từ các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông cùng nhau tranh tài Giải thể dục aerobic, aerobic dance, cheer dance.
Ban hành quy định về quản lý biên chế của hệ thống chính trị

Ban hành quy định về quản lý biên chế của hệ thống chính trị

Baoquocte.vn. Mới đây, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Quy định 70-QĐ/TW về quản lý biên chế của hệ thống chính trị.
T&T Group, SHB hợp tác chiến lược với Vietnam Airlines và Đường sắt Việt Nam

T&T Group, SHB hợp tác chiến lược với Vietnam Airlines và Đường sắt Việt Nam

Baoquocte.vn. Tập đoàn T&T Group và Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam ...
Chiêm ngưỡng 3 bảo vật quốc gia quý hiếm ở Quảng Ngãi

Chiêm ngưỡng 3 bảo vật quốc gia quý hiếm ở Quảng Ngãi

Baoquocte.vn. Bảo vật quốc gia gồm: Tượng Tu sĩ Chămpa Phú Hưng, bộ sưu tập bình gốm đất nung Long Thạnh, bộ sưu tập trang sức vàng Trà Veo 3 và Lâm Thượng
Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Baoquocte.vn. Đường sắt Việt Nam sẽ tổ chức chạy nhiều chuyến tàu trên các tuyến đường sắt phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9.
Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Baoquocte.vn. Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch đặc biệt tại Ukraine, gần 50.000 du khách Nga đã tới nước này.
Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Baoquocte.vn. Huyền thoại thiết kế Philippe Starck nhiều lần thay đổi ngành khách sạn thế giới, tạo ra những không gian sống tinh tế, ngập tràn trải nghiệm.
Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, hoạt động du lịch tỉnh Bạc Liêu khởi sắc trở lại.
Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Ngành du lịch của nhiều nước Đông Âu đang phải chịu 'vạ lây' do tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine, lượng du khách sụt giảm nghiêm trọng.
Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Baoquocte.vn. Tập bút ký Dọc đường của nhà văn Nguyên Ngọc viết về văn chương, giáo dục, con đường phát triển đất nước trên hành trình sống đầy ắp trải nghiệm.
Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Baoquocte.vn. 'Việt Nam văn hóa sử cương' của học giả Đào Duy Anh được coi là kim chỉ nam cho nhiều công trình nghiên cứu văn hóa nước ta trong suốt gần một thế kỷ.
'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Cỗ máy tri thức', nhà triết học Michael Strevens trả lời câu hỏi vì sao nhân loại sử dụng khoa học để nghiên cứu những bí mật vũ trụ.
Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Baoquocte.vn. Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động không chỉ thuật lại cuộc đời và sự nghiệp của Chung Ju Yung.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Baoquocte.vn. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Tuyết Minh vừa ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường' được sáng tác trong thời gian hơn 20 năm.
Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Baoquocte.vn. Với 25 năm kinh nghiệm lâm sàng về đẩy lùi bệnh tim bằng dinh dưỡng, bác sĩ Joel Fuhrman tại Mỹ đã viết cuốn sách 'Dinh dưỡng lành mạnh ngại gì bệnh tim'.
Phiên bản di động