Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

HỮU NGỌC
Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Rabelais Françoise (1494-1553) là nhà văn nhân văn thời Phục Hưng. Tác phẩm chính: Gargantua và Pantagruel (Gargantua et Pantagruel, 1532-1564).

Gargantua và Pantagruel là tiểu thuyết phiêu lưu trào phúng, thể hiện tư tưởng của thời kỳ đầu trào lưu Văn nghệ Phục Hưng Pháp. Qua câu chuyện hai người khổng lồ, Rabelais với giọng châm biếm, đả kích nhân sinh quan Trung cổ, một nhân sinh quan đề cao tôn giáo (thần quyền, ngu dân và cuồng tín, mê tín dị đoan, giáo dục kinh viện nhồi sọ, tu sĩ ăn bám).

Rabelais ca ngợi những quan điểm nhân văn “chủ nghĩa”: con người là trung tâm vũ trụ; yêu trần thế, tò mò, học và hành, tin vào con người có khả năng phát triển vô hạn – đạo lý dựa vào tự nhiên và lý trí. Bằng một ngôn ngữ phóng túng, pha lẫn uyên bác học giả và màu sắc dân gian, Rabelais đã tạo ra nhiều tình huống và nhân vật khôi hài, hoặc điển hình sâu sắc.

Tác phẩm gồm năm tập. Tập I (1534-ra sau tập II) về vua khổng lồ Gargantua. Khi ra đời, Gargantua đã đòi uống ngay. Lớn lên đi Paris học, Gargantua chơi nghịch buộc chuông Nhà thờ Đức Bà vào cổ ngựa làm nhạc. Chiến tranh nổ ra, tu sĩ Jean đánh giặc, được Gargantua thưởng công, cho tu viện Thélème làm theo khẩu hiệu “thích gì làm nấy”. Các tập sau kể chuyện con trai Gargantua.

Tập II (1533) – Khi con Gargantua là Pantagruel ra đời, Gargantua không biết nên cười hay khóc vì vợ đẻ xong thì chết. Pantagruel lớn lên đi học nhiều thứ và làm quen với Panurge, một gã đa mưu, láu lỉnh.

Tập III (1546) – Panurge không biết có nên lấy vợ hay không, hỏi nhiều người mà không xong, Panurge cùng Pantagruel bèn đi hỏi lời phán truyền của “Chai thần”. Tập IV (1548-1552) – Trong cuộc hành trình, gặp bão. Chế giễu La Mã và bọn tu sĩ lười biếng.

Tập V (xuất bản sau khi tác giả chết) – Giễu cợt nha lại, quan tòa. Hành hương tới nơi, lời phán truyền của “Chai thần” là “Trinch”, nghĩa là “Hãy uống đi” (có thể nghĩa là: Hãy say sưa tri thức, khoa học).

* * *

Radiguet Raymond (1903-1923) là nhà viết tiểu thuyết tâm lý (cổ điển). Tác phẩm chính: Quỷ ám (Le Diable au Corps, 1923), Cuộc phiêu lưu của Bá tước d’Orgel (Le Bal du Comte d’Orgel, 1924).

Quỷ ám là tiểu thuyết đầu tay của Radiguet, viết khoảng năm 16-18 tuổi, xuất bản năm Radiguet chết (20 tuổi). Một tác phẩm ít nhiều có tính chất tự truyện, mang dấu ấn thiên tài, thuộc dòng tiểu thuyết Pháp phân tích tâm lý.

Câu chuyện bắt đầu năm 1918 – Françoice, 16 tuổi, tuy còn học trung học, nhưng sống tương đối tự do, vì hoàn cảnh chiến tranh, lại được cha mẹ chiều. Anh gặp cô Marthe, hơn mình hai tuổi, có chồng chưa cưới là Jasques ở mặt trận. Hai bên bắt đầu dan díu với nhau. Jasques về phép làm lễ cưới rồi lại đi. Ở nhà, Marthe và Françoice gặp nhau và ăn nằm với nhau luôn. Françoice còn quá trẻ nên nhiều khi đớn hèn, Marthe phải che chở cho người tình.

Marthe mang thai. Françoice thấy trách nhiệm nặng quá đánh bài lờ. Gia đình Marthe giả đò đứa con đó là của Jasques, nhưng sau khi đẻ ít lâu, Marthe bị bệnh nặng, hấp hối cho gọi Françoice. Françoice không dám đến. Françoice đã sống một chuyện phiêu lưu người lớn với một tâm hồn trẻ con.

* * *

Rimbaud Arthur (1854-1891) là nhà thơ (hình ảnh và âm điệu táo bạo, ảnh hưởng đến phái Tượng trưng và thơ hiện đại). Tác phẩm chính: Thơ (Poésies, 1869-1873), Paris truy hoan (L’Orgie Parisienne, 1871), Con tàu say (Le Bateau Ivre, 1871), Một mùa ở âm phủ (Une Saison an Enfer, 1873).

Con tàu say là bài thơ nổi tiếng nhất của Rimbaud (làm năm 17 tuổi). Mới đầu do Verlaine đăng trong một bài nghiên cứu về Rimbaud (tạp chí Lutèce-1883), rồi sau đưa vào nhiều tuyển tập. Là một thi tài sớm nở tối tàn, chết năm 37 tuổi, Rimbaud chỉ làm thơ từ năm 15-19 tuổi, nhưng ảnh hưởng sâu sắc (nhất là sau 1890) đến trường phái Tượng trưng (quan niệm nghệ thuật chủ trương dùng những hình tượng đặc biệt để biểu hiện những sự việc bản chất hiện thực, những tình cảm, những điều bí ẩn mà cảm giác không thể nhận thức nổi.

Chống lại khuynh hướng hiện thực và tự nhiên chủ nghĩa) và cả thơ của thế kỷ XX, do hình ảnh và âm điệu táo bạo, quan niệm độc đáo. Rimbaud phản đối những giá trị đạo đức, văn hóa xã hội của văn minh tư sản giả dối, ông day dứt, tuyệt vọng, khát khao thoát ly khỏi mọi truyền thống để phát triển cá tính. Trong bài Con tàu say, nhà thơ tự ví mình với con tàu tự do trôi theo dòng nước ra biển khơi, mong muốn tới “những đêm không đáy” phát hiện những cái bí ẩn của thế giới tâm hồn.

Con tàu bồng bềnh qua những rừng nguyên thủy, chứng kiến những màu sắc, hình khối huy hoàng trong cơn mê loạn, để rồi tất cả tan vỡ trong “những tảng sáng ngao ngán”. Lúc đó con tàu tỉnh lại, sẽ không còn theo vết cũ của những sà lan khác, chỉ muốn chìm nghỉm. Bài thơ hòa trộn nhuần nhuyễn những tư liệu văn học và những kỷ niệm thời thơ ấu.

Thúc đẩy hợp tác văn hóa nghệ thuật giữa Việt Nam và Mexico

Thúc đẩy hợp tác văn hóa nghệ thuật giữa Việt Nam và Mexico

Trước thềm Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và Phát triển bền vững (MONDIACULT 2022), tại Trung tâm Văn hóa Los Pinos ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Ngày 30/9, tại Hà Nội sẽ diễn ra đêm hoà nhạc “Melodia de Espana Concerto - Giai điệu Tây Ban Nha” do Học viện Âm ...

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

Lễ đón nhận bằng ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi ...

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Ngày 12/5, trong khuôn khổ Những ngày văn học châu Âu 2022, Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức tọa đàm 'Cô bé ngón ...

Đọc thêm

Điểm tin thế giới sáng 26/2: Khai mạc tập trận Hổ mang vàng, G7 cam kết tiếp tục ủng hộ Ukraine, MERCOSUR-EU hoãn đàm phán FTA

Điểm tin thế giới sáng 26/2: Khai mạc tập trận Hổ mang vàng, G7 cam kết tiếp tục ủng hộ Ukraine, MERCOSUR-EU hoãn đàm phán FTA

Báo Thế giới & Việt Nam điểm một số tin tức thế giới đáng chú ý sáng nay, 26/2.
Xuân Quê hương, Tết cộng đồng ấm áp tại Bangladesh

Xuân Quê hương, Tết cộng đồng ấm áp tại Bangladesh

Hòa cùng không khí đất nước rộn ràng vào Xuân, đón năm mới Giáp Thìn, Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh đã tổ chức Xuân Quê hương - Tết ...
Mỹ trừng phạt một công ty của đồng minh vì liên hệ với Nga

Mỹ trừng phạt một công ty của đồng minh vì liên hệ với Nga

Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết Công ty Daesung International Trading có trụ sở tại Hàn Quốc bị Mỹ trừng phạt với cáo buộc có liên hệ với Nga.
Giữa lùm xùm thương vụ tên lửa đạn đạo, phái đoàn Nga thăm Iran

Giữa lùm xùm thương vụ tên lửa đạn đạo, phái đoàn Nga thăm Iran

Phái đoàn bao gồm khoảng 160-170 quan chức và chuyên gia từ nhiều bộ, tổ chức chính phủ và khu vực tư nhân ở Nga dự kiến sẽ đến Tehran ...
Vietlott 26/2, kết quả xổ số Vietlott Max 3D thứ 2 ngày 26/2/2024. xổ số Max 3D hôm nay

Vietlott 26/2, kết quả xổ số Vietlott Max 3D thứ 2 ngày 26/2/2024. xổ số Max 3D hôm nay

Vietlott 26/2 - xổ số Vietlott Max 3D 26/2. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 26/2/2024 nhanh nhất và chính xác nhất. Vietlott 3D hôm nay.
XSHCM 26/2, Trực tiếp kết quả xổ số TP Hồ Chí Minh hôm nay 26/2/2024. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 26/2, Trực tiếp kết quả xổ số TP Hồ Chí Minh hôm nay 26/2/2024. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 26/2 - Trực tiếp kết quả xổ số TP Hồ Chí Minh hôm nay - XSHCM 26/2/2024. ket qua xo so Ho Chi Minh. xổ số thành phố. KQXSHCM ...
Thái Lan 'tung chiêu' hút hàng không quốc tế, đưa đất nước trở thành trung tâm du lịch toàn cầu

Thái Lan 'tung chiêu' hút hàng không quốc tế, đưa đất nước trở thành trung tâm du lịch toàn cầu

Khoảng 30 hãng hàng không đã đăng ký tham gia chương trình Air-mazing Thailand kéo dài 4 ngày của Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT).
Danh sách 10 điểm đến thân thiện nhất Việt Nam: Hội An dẫn đầu, Phong Nha xếp thứ 2

Danh sách 10 điểm đến thân thiện nhất Việt Nam: Hội An dẫn đầu, Phong Nha xếp thứ 2

Nền tảng du lịch trực tuyến Booking.com công bố 10 điểm đến thân thiện nhất Việt Nam trong giải thưởng Traveller Review Awards.
Top 10 bãi biển đẹp nhất châu Á 'gọi tên' Mỹ Khê và An Bàng

Top 10 bãi biển đẹp nhất châu Á 'gọi tên' Mỹ Khê và An Bàng

Bãi biển An Bàng (Hội An, Quảng Nam) và Mỹ Khê (Đà Nẵng) lọt vào danh sách 10 bãi biển đẹp nhất châu Á năm 2024 của Tripadvisor.
Thủ tướng Chính phủ ra chỉ thị về phát triển du lịch toàn diện, nhanh và bền vững

Thủ tướng Chính phủ ra chỉ thị về phát triển du lịch toàn diện, nhanh và bền vững

Ngày 23/2, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị 08/CT-TTg về phát triển du lịch toàn diện, nhanh và bền vững thời gian tới.
Tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn giao thông đường thủy trong dịp Lễ hội Chùa Hương

Tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn giao thông đường thủy trong dịp Lễ hội Chùa Hương

Lễ hội chùa Hương năm 2024 kéo dài 3 tháng, từ ngày 11/2 đến hết ngày 1/5, là dịp để du khách cầu nguyện, xin lộc và thực hiện các nghi thức tôn giáo.
Khai hội đền Trần Thái Bình 2024 với chủ đề: Hào khí Đông A - Tiếng vọng ngàn năm

Khai hội đền Trần Thái Bình 2024 với chủ đề: Hào khí Đông A - Tiếng vọng ngàn năm

Lễ hội đền Trần Thái Bình năm 2024 diễn ra từ ngày 22 đến 26/2 gồm phần các nghi lễ truyền thống và phần hội với các hoạt động phong phú.
Bản hòa âm đất nước tại Ngày Thơ Việt Nam năm 2024

Bản hòa âm đất nước tại Ngày Thơ Việt Nam năm 2024

Ngày Thơ Việt Nam năm 2024 diễn ra từ ngày 24-25/2 đã mang đến cho công chúng những di sản thi ca quý báu trong kho tàng thi ca 54 dân tộc Việt Nam.
Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương

Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đa ký Quyết định số 190/QĐ-TTg phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương.
Náo nhiệt nhưng không kém phần linh thiêng tại hội Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc

Náo nhiệt nhưng không kém phần linh thiêng tại hội Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc

Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn-Kiếp Bạc năm 2024 (từ ngày 19/2-3/3) với nhiều nét mới nhằm gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Đặc sắc lễ hội đình làng Cống Vị (Hà Nội)

Đặc sắc lễ hội đình làng Cống Vị (Hà Nội)

Ngày 20/2 (tức 11 tháng Giêng Âm lịch), UBND phường Cống Vị và Ban Quản lý di tích đình Cống Vị đã tổ chức lễ hội đình làng Cống Vị.
Hội Lim Xuân Giáp Thìn 2024: Điểm đến hấp dẫn lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc

Hội Lim Xuân Giáp Thìn 2024: Điểm đến hấp dẫn lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc

Lễ hội Lim Xuân Giáp Thìn 2024 nhằm phát huy các giá trị văn hóa truyền thống huyện Tiên Du, Bắc Ninh và giới thiệu, quảng bá tới du khách.
ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần tạo 'sức đề kháng' đối với những hành vi lệch chuẩn trong lễ hội truyền thống

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần tạo 'sức đề kháng' đối với những hành vi lệch chuẩn trong lễ hội truyền thống

Nếu xây dựng được môi trường văn hóa tích cực, hướng chân - thiện - mỹ, sẽ tạo 'sức đề kháng' đối với những hành vi lệch chuẩn trong lễ hội.
Phiên bản di động