Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.

Rabelais Françoise (1494-1553) là nhà văn nhân văn thời Phục Hưng. Tác phẩm chính: Gargantua và Pantagruel (Gargantua et Pantagruel, 1532-1564).

Gargantua và Pantagruel là tiểu thuyết phiêu lưu trào phúng, thể hiện tư tưởng của thời kỳ đầu trào lưu Văn nghệ Phục Hưng Pháp. Qua câu chuyện hai người khổng lồ, Rabelais với giọng châm biếm, đả kích nhân sinh quan Trung cổ, một nhân sinh quan đề cao tôn giáo (thần quyền, ngu dân và cuồng tín, mê tín dị đoan, giáo dục kinh viện nhồi sọ, tu sĩ ăn bám).

Rabelais ca ngợi những quan điểm nhân văn “chủ nghĩa”: con người là trung tâm vũ trụ; yêu trần thế, tò mò, học và hành, tin vào con người có khả năng phát triển vô hạn – đạo lý dựa vào tự nhiên và lý trí. Bằng một ngôn ngữ phóng túng, pha lẫn uyên bác học giả và màu sắc dân gian, Rabelais đã tạo ra nhiều tình huống và nhân vật khôi hài, hoặc điển hình sâu sắc.

Tác phẩm gồm năm tập. Tập I (1534-ra sau tập II) về vua khổng lồ Gargantua. Khi ra đời, Gargantua đã đòi uống ngay. Lớn lên đi Paris học, Gargantua chơi nghịch buộc chuông Nhà thờ Đức Bà vào cổ ngựa làm nhạc. Chiến tranh nổ ra, tu sĩ Jean đánh giặc, được Gargantua thưởng công, cho tu viện Thélème làm theo khẩu hiệu “thích gì làm nấy”. Các tập sau kể chuyện con trai Gargantua.

Tập II (1533) – Khi con Gargantua là Pantagruel ra đời, Gargantua không biết nên cười hay khóc vì vợ đẻ xong thì chết. Pantagruel lớn lên đi học nhiều thứ và làm quen với Panurge, một gã đa mưu, láu lỉnh.

Tập III (1546) – Panurge không biết có nên lấy vợ hay không, hỏi nhiều người mà không xong, Panurge cùng Pantagruel bèn đi hỏi lời phán truyền của “Chai thần”. Tập IV (1548-1552) – Trong cuộc hành trình, gặp bão. Chế giễu La Mã và bọn tu sĩ lười biếng.

Tập V (xuất bản sau khi tác giả chết) – Giễu cợt nha lại, quan tòa. Hành hương tới nơi, lời phán truyền của “Chai thần” là “Trinch”, nghĩa là “Hãy uống đi” (có thể nghĩa là: Hãy say sưa tri thức, khoa học).

* * *

Radiguet Raymond (1903-1923) là nhà viết tiểu thuyết tâm lý (cổ điển). Tác phẩm chính: Quỷ ám (Le Diable au Corps, 1923), Cuộc phiêu lưu của Bá tước d’Orgel (Le Bal du Comte d’Orgel, 1924).

Quỷ ám là tiểu thuyết đầu tay của Radiguet, viết khoảng năm 16-18 tuổi, xuất bản năm Radiguet chết (20 tuổi). Một tác phẩm ít nhiều có tính chất tự truyện, mang dấu ấn thiên tài, thuộc dòng tiểu thuyết Pháp phân tích tâm lý.

Câu chuyện bắt đầu năm 1918 – Françoice, 16 tuổi, tuy còn học trung học, nhưng sống tương đối tự do, vì hoàn cảnh chiến tranh, lại được cha mẹ chiều. Anh gặp cô Marthe, hơn mình hai tuổi, có chồng chưa cưới là Jasques ở mặt trận. Hai bên bắt đầu dan díu với nhau. Jasques về phép làm lễ cưới rồi lại đi. Ở nhà, Marthe và Françoice gặp nhau và ăn nằm với nhau luôn. Françoice còn quá trẻ nên nhiều khi đớn hèn, Marthe phải che chở cho người tình.

Marthe mang thai. Françoice thấy trách nhiệm nặng quá đánh bài lờ. Gia đình Marthe giả đò đứa con đó là của Jasques, nhưng sau khi đẻ ít lâu, Marthe bị bệnh nặng, hấp hối cho gọi Françoice. Françoice không dám đến. Françoice đã sống một chuyện phiêu lưu người lớn với một tâm hồn trẻ con.

* * *

Rimbaud Arthur (1854-1891) là nhà thơ (hình ảnh và âm điệu táo bạo, ảnh hưởng đến phái Tượng trưng và thơ hiện đại). Tác phẩm chính: Thơ (Poésies, 1869-1873), Paris truy hoan (L’Orgie Parisienne, 1871), Con tàu say (Le Bateau Ivre, 1871), Một mùa ở âm phủ (Une Saison an Enfer, 1873).

Con tàu say là bài thơ nổi tiếng nhất của Rimbaud (làm năm 17 tuổi). Mới đầu do Verlaine đăng trong một bài nghiên cứu về Rimbaud (tạp chí Lutèce-1883), rồi sau đưa vào nhiều tuyển tập. Là một thi tài sớm nở tối tàn, chết năm 37 tuổi, Rimbaud chỉ làm thơ từ năm 15-19 tuổi, nhưng ảnh hưởng sâu sắc (nhất là sau 1890) đến trường phái Tượng trưng (quan niệm nghệ thuật chủ trương dùng những hình tượng đặc biệt để biểu hiện những sự việc bản chất hiện thực, những tình cảm, những điều bí ẩn mà cảm giác không thể nhận thức nổi.

Chống lại khuynh hướng hiện thực và tự nhiên chủ nghĩa) và cả thơ của thế kỷ XX, do hình ảnh và âm điệu táo bạo, quan niệm độc đáo. Rimbaud phản đối những giá trị đạo đức, văn hóa xã hội của văn minh tư sản giả dối, ông day dứt, tuyệt vọng, khát khao thoát ly khỏi mọi truyền thống để phát triển cá tính. Trong bài Con tàu say, nhà thơ tự ví mình với con tàu tự do trôi theo dòng nước ra biển khơi, mong muốn tới “những đêm không đáy” phát hiện những cái bí ẩn của thế giới tâm hồn.

Con tàu bồng bềnh qua những rừng nguyên thủy, chứng kiến những màu sắc, hình khối huy hoàng trong cơn mê loạn, để rồi tất cả tan vỡ trong “những tảng sáng ngao ngán”. Lúc đó con tàu tỉnh lại, sẽ không còn theo vết cũ của những sà lan khác, chỉ muốn chìm nghỉm. Bài thơ hòa trộn nhuần nhuyễn những tư liệu văn học và những kỷ niệm thời thơ ấu.

Thúc đẩy hợp tác văn hóa nghệ thuật giữa Việt Nam và Mexico

Thúc đẩy hợp tác văn hóa nghệ thuật giữa Việt Nam và Mexico

Trước thềm Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và Phát triển bền vững (MONDIACULT 2022), tại Trung tâm Văn hóa Los Pinos ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Ngày 30/9, tại Hà Nội sẽ diễn ra đêm hoà nhạc “Melodia de Espana Concerto - Giai điệu Tây Ban Nha” do Học viện Âm ...

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

Lễ đón nhận bằng ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi ...

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Ngày 12/5, trong khuôn khổ Những ngày văn học châu Âu 2022, Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức tọa đàm 'Cô bé ngón ...

Đọc thêm

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp đại diện cộng đồng người Việt Nam tại New Zealand

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp đại diện cộng đồng người Việt Nam tại New Zealand

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội mong bà con luôn phát huy tinh thần đoàn kết và trở thành cầu nối vững chắc cho mối quan hệ Đối tác chiến lược Việt ...
Tăng chỉ tiêu tín dụng 1,5-2% cho toàn hệ thống ngân hàng

Tăng chỉ tiêu tín dụng 1,5-2% cho toàn hệ thống ngân hàng

Baoquocte.vn. Hôm nay, Ngân hàng Nhà nước quyết định điều chỉnh chỉ tiêu tín dụng định hướng năm 2022 thêm khoảng 1,5-2% cho toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Việt Nam-Lào: Tăng cường trao đổi thông tin, nghiên cứu về lý luận và tổng kết thực tiễn

Việt Nam-Lào: Tăng cường trao đổi thông tin, nghiên cứu về lý luận và tổng kết thực tiễn

Baoquocte.vn. Các đồng chí Lãnh đạo cấp cao Lào bày tỏ mong muốn hai Học viện tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, nghiên cứu về lý luận và tổng ...
Tin thế giới 5/12: Ukraine pháo kích Alchevsk, Nhật Bản chi 320 tỷ USD cho quốc phòng, Đức muốn kết nối với Ấn Độ

Tin thế giới 5/12: Ukraine pháo kích Alchevsk, Nhật Bản chi 320 tỷ USD cho quốc phòng, Đức muốn kết nối với Ấn Độ

Baoquocte.vn. Nga hạ thấp tác động từ giá trần dầu mỏ, Đức ‘hụt hơi’ trước mục tiêu của NATO, chuyến đi lịch sử tại Trung Đông… là một số tin thế ...
Link xem trực tiếp Brazil vs Hàn Quốc (02h00 ngày 6/12) vòng 1/8 World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Link xem trực tiếp Brazil vs Hàn Quốc (02h00 ngày 6/12) vòng 1/8 World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Brazil vs Hàn Quốc vòng 1/8 World Cup 2022 02h00 ngày 6/12 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Tình hình Ukraine: Giá ổ bánh mì tăng gấp đôi, người dân 'chịu trận', IMF có thể cứu vãn tình hình?

Tình hình Ukraine: Giá ổ bánh mì tăng gấp đôi, người dân 'chịu trận', IMF có thể cứu vãn tình hình?

Baoquocte.vn. Trong những ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine, Kiev đã "cậy nhờ" sự của các quốc gia khác...
Tiếp tục khai phá các tiềm năng hợp tác du lịch Việt Nam-Hàn Quốc

Tiếp tục khai phá các tiềm năng hợp tác du lịch Việt Nam-Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Việt Nam và Hàn Quốc ký Hiệp định Hợp tác Du lịch cấp Chính phủ năm 2002, là căn cứ để hai bên triển khai các hoạt động hợp tác song phương.
Tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên chạy xuyên qua vùng đất lạnh -40 độ C

Tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên chạy xuyên qua vùng đất lạnh -40 độ C

Baoquocte.vn. Tuyến đường sắt cao tốc có chiều dài 921km được trang bị hệ thống đặc biệt, hoạt động bình thường khi chạy xuyên qua những vùng đất lạnh tới -40 độ C.
Khai mạc Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV năm 2022

Khai mạc Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV năm 2022

Baoquocte.vn. Nhiều hoạt động đặc sắc trong khuôn khổ Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV năm 2022 diễn ra tại Phú Thọ.
Việt Nam có thêm 2 Di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Việt Nam có thêm 2 Di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Với 2 di sản mới được công nhận, tính đến nay, Việt Nam đã có 9 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh.
Việt Nam tiếp tục là Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á

Việt Nam tiếp tục là Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á

Baoquocte.vn. Tổ chức Giải thưởng Golf Thế giới vừa công bố kết quả giải thưởng năm 2022, Việt Nam xuất sắc đoạt danh hiệu 'Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á'.
Những hình ảnh đẹp của thí sinh Hoa hậu Du lịch Thế giới trải nghiệm văn hoá Việt Nam

Những hình ảnh đẹp của thí sinh Hoa hậu Du lịch Thế giới trải nghiệm văn hoá Việt Nam

Baoquocte.vn. Các người đẹp cuộc thi Hoa hậu Du lịch Thế giới năm 2022 vừa có những hoạt động ý nghĩa nhằm quảng bá, lan tỏa di sản của Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Baoquocte.vn. Khi máy móc, trí tuệ nhân tạo trở nên thông minh hơn thì việc định hình khung nhận thức là rất quan trọng và chỉ con người mới có thể làm được.
'Ai đó chạy cùng ta' – cuốn tiểu thuyết mang đặc trưng văn hóa và con người Israel

'Ai đó chạy cùng ta' – cuốn tiểu thuyết mang đặc trưng văn hóa và con người Israel

Baoquocte.vn. Tiểu thuyết 'Ai đó chạy cùng ta' của David Grossman - cây bút nổi tiếng người Israel, nhận được rất nhiều sự yêu mến từ người đọc trên toàn thế giới.
Tuyên dương tác giả trẻ dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh

Tuyên dương tác giả trẻ dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt, động viên và tuyên dương tác giả trẻ Nguyễn Bình đã dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh.
Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Lễ ra mắt cuốn sách: Lê Văn Hiến - Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Lào và Đặc san Báo Thế giới và Việt Nam Tình Việt-Lào anh em: Mãi mãi không bao giờ ...
Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt bạn đọc nhiều ấn phẩm có giá trị.
Viết sách để cộng đồng người Việt ở nước ngoài hiểu thêm về biển đảo quê hương

Viết sách để cộng đồng người Việt ở nước ngoài hiểu thêm về biển đảo quê hương

Baoquocte.vn. Ông Nguyễn Thanh Tòng, tác giả của cuốn sách 'Biển đảo quê hương', đã có những chia sẻ sau khi đoạt giải Ba Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại.
Phiên bản di động