Stephen Hawking - ngôi sao sáng trên bầu trời khoa học

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. "Tôi cố gắng sống cuộc đời bình thường nhất có thể, không nghĩ về tình trạng của mình, không hối hận những điều mà mình không thể làm, mà cũng không nhiều những điều như thế lắm" - nhà khoa học lỗi lạc Stephen Hawking từng chia sẻ.
TIN LIÊN QUAN
stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Cuộc đời nhà vật lý thiên tài Stephen Hawking qua ảnh
stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Nhà vật lý học Stephen Hawking qua đời

Một trong những bộ óc vĩ đại nhất của nhân loại - nhà vật lý lý thuyết thiên tài, nhà khoa học lỗi lạc Stephen Hawking - đã qua đời hôm 14/3 tại nhà riêng, ở tuổi 76.

Sự ra đi của Hawking không chỉ là tin buồn đối với giới khoa học mà còn cả những người quan tâm đến vật lý và vũ trụ học. Ngay khi hay tin ông qua đời, nhiều người đã bày tỏ tiếc thương trên mạng xã hội: “Một tượng đài của lĩnh vực khoa học, không biết đến bao giờ mới có người có thể gánh vác được công việc của ông”; “Một người có nghị lực phi thường. Ông là tấm gương cho muôn đời con cháu”... Trong bài báo tiễn biệt Stephen Hawking, tờ The Guardian của Anh gọi ông là “ngôi sao sáng nhất trong ngành vũ trụ học hiện đại”.

Người truyền cảm hứng

Năm 1963, khi vừa tròn 21 tuổi, chàng trai Hawking bị chẩn đoán mắc chứng bệnh xơ cứng teo cơ (ALS). Các bác sĩ điều trị cho Hawking tiên lượng anh chỉ có thể sống tối đa thêm 3 năm nữa. Tuy nhiên, không đầu hàng số phận, Hawking đã kiên cường chiến đấu với bệnh tật và đắm mình trong đam mê khoa học trong suốt hơn 5 thập kỷ sau đó. Căn bệnh làm giảm khả năng kiểm soát cơ thể của Hawking, khiến ông chỉ có thể động đậy ngón tay và cử động mắt, nhưng không ảnh hưởng đến trí tuệ cũng như khả năng tư duy của ông.

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc
Nhà khoa học vũ trụ Stephen Hawking. (Nguồn: Reuters)

Năm 1985, Hawking phải nhập viện vì bị nhiễm trùng. Ông yếu tới mức các bác sĩ hỏi bà Jane Wilde – người vợ đầu của ông – là có nên rút ống thở hay không. Bà không chịu và ông Hawking được đưa về bệnh viện Addenbrooke’s ở Cambridge (Anh). Cuộc phẫu thuật mở khí quản sau đó cứu được mạng sống của Hawking nhưng khiến ông mất đi giọng nói. Tuy nhiên, bệnh tật không phải là rào cản cho những thành công trong sự nghiệp khoa học của Stephen Hawking. “Tôi thường được hỏi: bị ALS thì sao”, ông viết.

“Câu trả lời là, không nhiều lắm. Tôi cố gắng sống cuộc đời bình thường nhất có thể, không nghĩ về tình trạng của mình, không hối hận những điều mà mình không thể làm, mà cũng không nhiều những điều như thế lắm”. Ông đã xuất bản cuốn sách A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes (Lược sử thời gian: Từ vụ nổ Big Bang tới các Hố Đen) vào năm 1988, khoảng thời gian mà bệnh tình ngày càng nghiêm trọng. Đây là cuốn sách khoa học bán chạy nhất mọi thời đại với hơn 10 triệu bản trong 30 năm qua, và được đánh giá là quyển “best-sellers chưa đọc” - ý nói nhiều độc giả đã sở hữu cuốn sách nhưng đa phần trong số họ không ai có thể hiểu hết được lượng kiến thức khoa học trong đó, thậm chí không thể đọc hết. Cuốn sách đã nâng cao danh tiếng của Hawking, ông được mệnh danh là “ông hoàng vũ trụ”.

Việc vượt qua những khó khăn về thể chất để tạo ra những công trình nghiên cứu xuất sắc càng khiến Hawking được ngưỡng mộ và yêu quý. Ông Michio Kaku - Giáo sư vật lý lý thuyết ở Đại học New York (Mỹ) bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Hawking: “Từ sau Albert Einstein, chưa có nhà khoa học nào thu hút nhiều sự quan tâm của công chúng và được hàng chục triệu người trên thế giới yêu mến như thế”. Dù bị bệnh tật hành hạ nhưng Stephen Hawking luôn lạc quan, yêu đời. Ông từng nói: “Cuộc sống sẽ là bi kịch nếu không có điều gì vui”.  Tháng 4/2007, chỉ vài tháng sau sinh nhật lần thứ 65, ông có mặt trên chuyến bay không trọng lực được thiết kế đặc biệt, thậm chí còn thực hiện vài cú nhào lộn. Khi được hỏi vì sao dám mạo hiểm như vậy, Tiến sĩ Hawking nói: “Tôi muốn thể hiện rằng con người không nên bị giới hạn bởi khuyết tật cơ thể trừ khi họ bị khuyết tật tinh thần”. Nhà bác học cũng từng chia sẻ về những quan điểm sống của ông: “Hãy nhớ ngước nhìn lên những vì sao và đừng cúi gằm xuống chân bạn. Hãy cố hiểu những gì bạn thấy và những điều giúp hành tinh này tồn tại”.

Stephen Hawking:

“Lời khuyên của tôi dành cho những người khuyết tật khác là: Hãy tập trung vào những thứ mà khuyết tật không thể ngăn cản bạn làm tốt. Đừng bao giờ hối tiếc về những khiếm khuyết đó. Đừng để bị khiếm khuyết về tinh thần cũng như thể chất”.

Di sản khoa học vĩ đại

Cây đại thụ của nền khoa học thế giới đã dành cả cuộc đời giải mã các bí ẩn của vũ trụ và để lại những di sản khoa học giá trị cho nhân loại cũng như nhiều thế hệ nghiên cứu kế cận. Những công trình của Hawking trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ khám phá về nguồn gốc vũ trụ, thăm dò tiềm năng của việc du hành thời gian cho tới bí ẩn đằng sau hố đen. Những đóng góp của ông đã làm thay đổi góc nhìn về vũ trụ học hay hố đen. Chẳng hạn, nhà bác học tuyên bố các lỗ đen phát ra nhiệt, với lập luận rằng các hố đen sẽ giảm dần khối lượng và bốc hơi sau một thời gian bởi vì chúng mất khối lượng thông qua năng lượng của các hạt phát ra. Điều này mâu thuẫn với một trong những định luật cơ bản nhất của cơ học lượng tử nên rất nhiều nhà vật lý đã không đồng ý với lập luận của Hawking. Bởi vậy, tuyên bố của ông đã khuấy động một trong những cuộc tranh luận sôi nổi nhất của vũ trụ học hiện đại. Tuy nhiên, sau đó, khám phá này được chấp nhận rộng rãi như một đột phá quan trọng trong vật lý lý thuyết.

Một trong số những thành tựu khoa học nổi bật của Stephen Hawking là việc ông đã chứng minh sự tồn tại của điểm kì dị không-thời gian. Cùng nhà toán học Anh Roger Penrose, ông đưa ra lý thuyết nguồn gốc của vũ trụ là một điểm kì dị không- thời gian. Điểm kì dị không-thời gian là những điểm mà ở đó, mật độ của vật chất và độ cong của không-thời gian là vô tận. Tiến sĩ Hawking cũng tìm ra bốn định luật cơ học lỗ đen vào tháng 1/1971, cùng với hai đồng sự là James Bardeen và Brandon Carter. Bộ óc vĩ đại còn đóng góp định lý về sự giãn nở của vũ trụ. Năm 1980, Alan Guth cho rằng sau vụ nổ Big Bang, vũ trụ giãn nở rất nhanh trước khi giảm dần về tốc độ giãn nở hiện nay. Hawking là một trong những người đầu tiên tính toán được dao động lượng tử sinh ra trong quá trình giãn nở. Ông còn đánh giá vai trò của dao động lượng tử trong sự giãn nở của vũ trụ.

Một thành tựu đáng chú ý nữa của Hawking là những phát hiện mới về sự hình thành của vũ trụ. Năm 1983, Hawking cùng James Hartle đề xuất mệnh đề Hart-Hawking. Theo đó, thời gian chưa xuất hiện trước khi vụ nổ Big Bang xảy ra. Do vậy, khái niệm về sự bắt đầu của vũ trụ là vô nghĩa, bởi vũ trụ vốn không có giới hạn không-thời gian ban đầu. Đây là mệnh đề nổi tiếng nhất về thời kỳ sơ khai của vũ trụ. Năm 2006, Hawking cùng Thomas Hertog đề xuất định lý vũ trụ từ-trên-xuống. Ông cho rằng vũ trụ có thể có vô số khởi điểm, nên không thể lý giải sự phát triển của vũ trụ từ nguồn gốc của nó mà chỉ có thể lý giải từ mức phát triển cao nhất của vũ trụ, chính là không-thời gian mà chúng ta đang sống.

Không chỉ là nhà khoa học có những đóng góp quan trọng, Stephen Hawking còn là nhà trí thức khả kính luôn đóng góp tiếng nói trách nhiệm trong các vấn đề chính trị, xã hội. Những quan điểm của ông về nhiều vấn đề, từ tình hình chính trị thế giới, việc tồn tại của sự sống ngoài vũ trụ, nguy cơ diệt vong loài người của trí tuệ nhân tạo cho tới bản chất của triết học…, đều thu hút rất nhiều sự quan tâm. Ông cũng được coi là người đã mở rộng cánh cửa vũ trụ cho công chúng. Cựu phi hành gia Wendy Freedman, Giám đốc Phòng nghiên cứu Carnegie cho rằng: “Điều vô cùng đáng trân trọng là ông ấy cố gắng mang những bí ẩn vũ trụ tới với công chúng theo cách dễ hiểu nhất”.  Năm 2001, ông ra mắt cuốn sách Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ, giải thích sự hình thành và vận động của các nguyên lý vật lý hiện đại. Năm 2007, Hawking cùng con gái Lucy xuất bản cuốn sách dành cho trẻ em có tên Chìa khóa bí mật vào vũ trụ của George, nói về cách thức vận hành của hệ Mặt trời, các tiểu hành tinh và lỗ đen theo cách dễ hiểu nhất đối với các độc giả nhí.

Có thể thấy, trong suốt 55 năm, Stephen Hawking đã kiên cường chiến đấu và chiến thắng căn bệnh quái ác. Không những thế, ông vẫn làm việc và có nhiều đóng góp khoa học giá trị cho thế giới. Trong thông báo về sự ra đi của Hawking, các con của ông viết: “… Ông là nhà khoa học vĩ đại và một người đàn ông phi thường. Những công trình và di sản mà ông để lại sẽ còn tồn tại mãi trong nhiều năm tới. Lòng dũng cảm, kiên trì, trí thông minh và khiếu hài hước của ông đã truyền cảm hứng cho mọi người trên khắp thế giới. Ông từng nói: 'Vũ trụ sẽ không có ý nghĩa gì nhiều nếu đó không phải nhà của những người bạn yêu thương'. Chúng tôi sẽ nhớ mãi về ông". Vâng, thế giới sẽ mãi nhớ ông!

Stephen Hawking sinh ngày 8/1/1942 tại Oxford (Anh). Ông kết hôn với Jane Wilde vào năm 1965. Hawking và Jane có ba người con, nhưng cuộc hôn nhân của họ đã chấm dứt vào năm 1991. Bốn năm sau, ông kết hôn với người vợ thứ hai là bà Elaine Mason, nhưng đến tháng 12/2006, họ ly hôn.

Stephen Hawking đã được trao nhiều giải thưởng cao quý như giải Albert Einstein, Wolf Prize, Copley Medal... nhưng chưa chạm tay vào giải Nobel.

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Nhà vật lý Stephen Hawking cảnh báo hiểm họa của trí tuệ nhân tạo

Công nghệ có thể chữa lành một số "vết thương" do công nghiệp hóa gây ra với Trái đất, chữa lành nhiều căn bệnh và ...

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Elon Musk và Zuckerberg chỉ trích nhau gay gắt về trí tuệ nhân tạo

Những công ty công nghệ lớn thường có những quan điểm khác nhau về các vấn đề công nghệ và trí tuệ nhân tạo không ...

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Stephen Hawking: Con người chỉ có 200 năm để thoát khỏi Trái Đất

Tại sự kiện khoa học Starmus đang diễn ra tại Trondheim (Na Uy), Giáo sư nổi tiếng Stephen Hawking một lần nữa đưa ra cảnh ...

Phương Nam (tổng hợp)

Đọc thêm

Cần 368 tỷ USD để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tại COP26, chuyển đổi sang năng lượng xanh

Cần 368 tỷ USD để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tại COP26, chuyển đổi sang năng lượng xanh

Baoquocte.vn. Ước tính để hiện thực hóa các mục tiêu tại COP26, tổng nhu cầu tài chính tăng thêm của Việt Nam có thể lên tới 368 tỷ USD trong giai ...
Tạo đột phá cho quan hệ Việt Nam-Qatar

Tạo đột phá cho quan hệ Việt Nam-Qatar

Baoquocte.vn. Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar trở thành dấu mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam-Qatar.
Thủ đô Seoul, Hàn Quốc với cuộc chiến chống ngập lụt

Thủ đô Seoul, Hàn Quốc với cuộc chiến chống ngập lụt

Baoquocte.vn. Chính quyền thủ đô Seoul tuyên bố sẽ di dời những gia đình đang sống ở banjiha, sau vụ việc 13 người thiệt mạng trong trận lũ lụt lịch sử ...
Thủ tướng Lý Khắc Cường thừa nhận ổn định kinh tế đang ở 'thời điểm khó khăn nhất'

Thủ tướng Lý Khắc Cường thừa nhận ổn định kinh tế đang ở 'thời điểm khó khăn nhất'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường nhìn nhận, hiện là thời điểm khó khăn nhất trong việc ổn định nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Thành tích nổi bật của Top 10 tay đua Công thức 1 nhận lương cao nhất

Thành tích nổi bật của Top 10 tay đua Công thức 1 nhận lương cao nhất

Baoquocte.vn. Lewis Hamilton, Max Verstappen và cựu vô địch Fernando Alonso là ba tay đua nhận lương cao nhất làng Công thức 1.
Pháp 'hứng' mưa như trút, Italy khô hạn kéo dài

Pháp 'hứng' mưa như trút, Italy khô hạn kéo dài

Baoquocte.vn. Sau đợt nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều tuần qua, Pháp đang hứng những trận mưa lớn như trút nước, có khả năng gây lũ quét.
Hãng công nghệ Tencent chấm dứt chuỗi bất bại về doanh thu kể từ khi niêm yết

Hãng công nghệ Tencent chấm dứt chuỗi bất bại về doanh thu kể từ khi niêm yết

Baoquocte.vn. Ngày 17/8, công ty công nghệ Tencent cho biết doanh thu theo quý của hãng đã giảm lần đầu tiên kể từ khi doanh nghiệp này niêm yết trên sàn ...
Không chỉ châu Âu, giá khí đốt tự nhiên cũng đang tăng đột biến tại Mỹ

Không chỉ châu Âu, giá khí đốt tự nhiên cũng đang tăng đột biến tại Mỹ

Baoquocte.vn. Giá khí đốt tự nhiên của Mỹ đã tăng vọt lên mức chưa từng thấy kể từ ngày 1/8/2008.
Australia chế tạo tàu ngầm robot, có khả năng tàng hình để ngăn chặn các hành động của Trung Quốc

Australia chế tạo tàu ngầm robot, có khả năng tàng hình để ngăn chặn các hành động của Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tàu ngầm mới của Australia có khả năng tàng hình và có thể di chuyển quãng đường dài mà không cần nổi lên.
Ngoại trưởng Mỹ-Ukraine điện đàm, HĐBA LHQ sớm họp

Ngoại trưởng Mỹ-Ukraine điện đàm, HĐBA LHQ sớm họp

Baoquocte.vn. Mỹ và một số quốc gia châu Âu đã đề nghị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc sớm nhóm họp về tình hình Ukraine vào ngày 24/8.
Thỏa thuận ngừng bắn ở dải Gaza: Tái hiện khúc dạo đầu

Thỏa thuận ngừng bắn ở dải Gaza: Tái hiện khúc dạo đầu

Baoquocte.vn. Với nỗ lực của Ai Cập, thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Phong trào thánh chiến Hồi giáo Jihad ở dải Gaza, Palestine, đã có hiệu lực.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Baoquocte.vn. Với chuyến thăm Nga sắp tới, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có thêm cơ hội nâng cao vai trò trung gian hòa giải của mình trong cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Baoquocte.vn. Hợp tác khoa học quan trọng trong giải quyết vấn đề toàn cầu, song chủ nghĩa dân tộc gia tăng khiến các quốc gia thiếu tin tưởng và khoa học trở thành nạn nhân.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Baoquocte.vn. ... Và Mỹ có cần mãi mãi là nhà cung cấp an ninh chính ở châu Âu không?
Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Baoquocte.vn. Bất chấp việc tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây với Nga, Nhật Bản vẫn quyết định duy trì lợi ích của mình trong dự án Sakhalin-2 với Nga.
Năm điểm nổi bật của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55

Năm điểm nổi bật của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55

Baoquocte.vn. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55 và các hội nghị liên quan đã diễn ra thành công giữa hàng loạt khủng hoảng và biến động.
'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

Baoquocte.vn. Học giả Greg Poling của CSIS (Mỹ) ngày 14/8 nhận định nghiên cứu lịch sử cho thấy Mỹ có lợi ích và đang tiếp tục cam kết tại Biển Đông.
Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio và nội các mới của ông đã đưa ra những ưu tiên chính sách rõ ràng trong một bối cảnh mới đầy phức tạp.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Baoquocte.vn. Những nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp ông có điểm cộng trong chiến dịch bầu cử vào năm sau.
ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

Baoquocte.vn. Việc thiết lập một ngôn ngữ chính thức thứ hai cho ASEAN là không cần thiết khi xét đến sự đa dạng văn hóa và truyền thống giữa các quốc gia.
200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Trung Quốc của Ngoại trưởng Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh khu vực nảy sinh nhiều vấn đề, đẩy quan hệ Hàn-Trung vào 'thế khó'.
Phiên bản di động