Stephen Hawking - ngôi sao sáng trên bầu trời khoa học

"Tôi cố gắng sống cuộc đời bình thường nhất có thể, không nghĩ về tình trạng của mình, không hối hận những điều mà mình không thể làm, mà cũng không nhiều những điều như thế lắm" - nhà khoa học lỗi lạc Stephen Hawking từng chia sẻ.
TIN LIÊN QUAN
stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Cuộc đời nhà vật lý thiên tài Stephen Hawking qua ảnh
stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Nhà vật lý học Stephen Hawking qua đời

Một trong những bộ óc vĩ đại nhất của nhân loại - nhà vật lý lý thuyết thiên tài, nhà khoa học lỗi lạc Stephen Hawking - đã qua đời hôm 14/3 tại nhà riêng, ở tuổi 76.

Sự ra đi của Hawking không chỉ là tin buồn đối với giới khoa học mà còn cả những người quan tâm đến vật lý và vũ trụ học. Ngay khi hay tin ông qua đời, nhiều người đã bày tỏ tiếc thương trên mạng xã hội: “Một tượng đài của lĩnh vực khoa học, không biết đến bao giờ mới có người có thể gánh vác được công việc của ông”; “Một người có nghị lực phi thường. Ông là tấm gương cho muôn đời con cháu”... Trong bài báo tiễn biệt Stephen Hawking, tờ The Guardian của Anh gọi ông là “ngôi sao sáng nhất trong ngành vũ trụ học hiện đại”.

Người truyền cảm hứng

Năm 1963, khi vừa tròn 21 tuổi, chàng trai Hawking bị chẩn đoán mắc chứng bệnh xơ cứng teo cơ (ALS). Các bác sĩ điều trị cho Hawking tiên lượng anh chỉ có thể sống tối đa thêm 3 năm nữa. Tuy nhiên, không đầu hàng số phận, Hawking đã kiên cường chiến đấu với bệnh tật và đắm mình trong đam mê khoa học trong suốt hơn 5 thập kỷ sau đó. Căn bệnh làm giảm khả năng kiểm soát cơ thể của Hawking, khiến ông chỉ có thể động đậy ngón tay và cử động mắt, nhưng không ảnh hưởng đến trí tuệ cũng như khả năng tư duy của ông.

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc
Nhà khoa học vũ trụ Stephen Hawking. (Nguồn: Reuters)

Năm 1985, Hawking phải nhập viện vì bị nhiễm trùng. Ông yếu tới mức các bác sĩ hỏi bà Jane Wilde – người vợ đầu của ông – là có nên rút ống thở hay không. Bà không chịu và ông Hawking được đưa về bệnh viện Addenbrooke’s ở Cambridge (Anh). Cuộc phẫu thuật mở khí quản sau đó cứu được mạng sống của Hawking nhưng khiến ông mất đi giọng nói. Tuy nhiên, bệnh tật không phải là rào cản cho những thành công trong sự nghiệp khoa học của Stephen Hawking. “Tôi thường được hỏi: bị ALS thì sao”, ông viết.

“Câu trả lời là, không nhiều lắm. Tôi cố gắng sống cuộc đời bình thường nhất có thể, không nghĩ về tình trạng của mình, không hối hận những điều mà mình không thể làm, mà cũng không nhiều những điều như thế lắm”. Ông đã xuất bản cuốn sách A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes (Lược sử thời gian: Từ vụ nổ Big Bang tới các Hố Đen) vào năm 1988, khoảng thời gian mà bệnh tình ngày càng nghiêm trọng. Đây là cuốn sách khoa học bán chạy nhất mọi thời đại với hơn 10 triệu bản trong 30 năm qua, và được đánh giá là quyển “best-sellers chưa đọc” - ý nói nhiều độc giả đã sở hữu cuốn sách nhưng đa phần trong số họ không ai có thể hiểu hết được lượng kiến thức khoa học trong đó, thậm chí không thể đọc hết. Cuốn sách đã nâng cao danh tiếng của Hawking, ông được mệnh danh là “ông hoàng vũ trụ”.

Việc vượt qua những khó khăn về thể chất để tạo ra những công trình nghiên cứu xuất sắc càng khiến Hawking được ngưỡng mộ và yêu quý. Ông Michio Kaku - Giáo sư vật lý lý thuyết ở Đại học New York (Mỹ) bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Hawking: “Từ sau Albert Einstein, chưa có nhà khoa học nào thu hút nhiều sự quan tâm của công chúng và được hàng chục triệu người trên thế giới yêu mến như thế”. Dù bị bệnh tật hành hạ nhưng Stephen Hawking luôn lạc quan, yêu đời. Ông từng nói: “Cuộc sống sẽ là bi kịch nếu không có điều gì vui”.  Tháng 4/2007, chỉ vài tháng sau sinh nhật lần thứ 65, ông có mặt trên chuyến bay không trọng lực được thiết kế đặc biệt, thậm chí còn thực hiện vài cú nhào lộn. Khi được hỏi vì sao dám mạo hiểm như vậy, Tiến sĩ Hawking nói: “Tôi muốn thể hiện rằng con người không nên bị giới hạn bởi khuyết tật cơ thể trừ khi họ bị khuyết tật tinh thần”. Nhà bác học cũng từng chia sẻ về những quan điểm sống của ông: “Hãy nhớ ngước nhìn lên những vì sao và đừng cúi gằm xuống chân bạn. Hãy cố hiểu những gì bạn thấy và những điều giúp hành tinh này tồn tại”.

Stephen Hawking:

“Lời khuyên của tôi dành cho những người khuyết tật khác là: Hãy tập trung vào những thứ mà khuyết tật không thể ngăn cản bạn làm tốt. Đừng bao giờ hối tiếc về những khiếm khuyết đó. Đừng để bị khiếm khuyết về tinh thần cũng như thể chất”.

Di sản khoa học vĩ đại

Cây đại thụ của nền khoa học thế giới đã dành cả cuộc đời giải mã các bí ẩn của vũ trụ và để lại những di sản khoa học giá trị cho nhân loại cũng như nhiều thế hệ nghiên cứu kế cận. Những công trình của Hawking trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ khám phá về nguồn gốc vũ trụ, thăm dò tiềm năng của việc du hành thời gian cho tới bí ẩn đằng sau hố đen. Những đóng góp của ông đã làm thay đổi góc nhìn về vũ trụ học hay hố đen. Chẳng hạn, nhà bác học tuyên bố các lỗ đen phát ra nhiệt, với lập luận rằng các hố đen sẽ giảm dần khối lượng và bốc hơi sau một thời gian bởi vì chúng mất khối lượng thông qua năng lượng của các hạt phát ra. Điều này mâu thuẫn với một trong những định luật cơ bản nhất của cơ học lượng tử nên rất nhiều nhà vật lý đã không đồng ý với lập luận của Hawking. Bởi vậy, tuyên bố của ông đã khuấy động một trong những cuộc tranh luận sôi nổi nhất của vũ trụ học hiện đại. Tuy nhiên, sau đó, khám phá này được chấp nhận rộng rãi như một đột phá quan trọng trong vật lý lý thuyết.

Một trong số những thành tựu khoa học nổi bật của Stephen Hawking là việc ông đã chứng minh sự tồn tại của điểm kì dị không-thời gian. Cùng nhà toán học Anh Roger Penrose, ông đưa ra lý thuyết nguồn gốc của vũ trụ là một điểm kì dị không- thời gian. Điểm kì dị không-thời gian là những điểm mà ở đó, mật độ của vật chất và độ cong của không-thời gian là vô tận. Tiến sĩ Hawking cũng tìm ra bốn định luật cơ học lỗ đen vào tháng 1/1971, cùng với hai đồng sự là James Bardeen và Brandon Carter. Bộ óc vĩ đại còn đóng góp định lý về sự giãn nở của vũ trụ. Năm 1980, Alan Guth cho rằng sau vụ nổ Big Bang, vũ trụ giãn nở rất nhanh trước khi giảm dần về tốc độ giãn nở hiện nay. Hawking là một trong những người đầu tiên tính toán được dao động lượng tử sinh ra trong quá trình giãn nở. Ông còn đánh giá vai trò của dao động lượng tử trong sự giãn nở của vũ trụ.

Một thành tựu đáng chú ý nữa của Hawking là những phát hiện mới về sự hình thành của vũ trụ. Năm 1983, Hawking cùng James Hartle đề xuất mệnh đề Hart-Hawking. Theo đó, thời gian chưa xuất hiện trước khi vụ nổ Big Bang xảy ra. Do vậy, khái niệm về sự bắt đầu của vũ trụ là vô nghĩa, bởi vũ trụ vốn không có giới hạn không-thời gian ban đầu. Đây là mệnh đề nổi tiếng nhất về thời kỳ sơ khai của vũ trụ. Năm 2006, Hawking cùng Thomas Hertog đề xuất định lý vũ trụ từ-trên-xuống. Ông cho rằng vũ trụ có thể có vô số khởi điểm, nên không thể lý giải sự phát triển của vũ trụ từ nguồn gốc của nó mà chỉ có thể lý giải từ mức phát triển cao nhất của vũ trụ, chính là không-thời gian mà chúng ta đang sống.

Không chỉ là nhà khoa học có những đóng góp quan trọng, Stephen Hawking còn là nhà trí thức khả kính luôn đóng góp tiếng nói trách nhiệm trong các vấn đề chính trị, xã hội. Những quan điểm của ông về nhiều vấn đề, từ tình hình chính trị thế giới, việc tồn tại của sự sống ngoài vũ trụ, nguy cơ diệt vong loài người của trí tuệ nhân tạo cho tới bản chất của triết học…, đều thu hút rất nhiều sự quan tâm. Ông cũng được coi là người đã mở rộng cánh cửa vũ trụ cho công chúng. Cựu phi hành gia Wendy Freedman, Giám đốc Phòng nghiên cứu Carnegie cho rằng: “Điều vô cùng đáng trân trọng là ông ấy cố gắng mang những bí ẩn vũ trụ tới với công chúng theo cách dễ hiểu nhất”.  Năm 2001, ông ra mắt cuốn sách Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ, giải thích sự hình thành và vận động của các nguyên lý vật lý hiện đại. Năm 2007, Hawking cùng con gái Lucy xuất bản cuốn sách dành cho trẻ em có tên Chìa khóa bí mật vào vũ trụ của George, nói về cách thức vận hành của hệ Mặt trời, các tiểu hành tinh và lỗ đen theo cách dễ hiểu nhất đối với các độc giả nhí.

Có thể thấy, trong suốt 55 năm, Stephen Hawking đã kiên cường chiến đấu và chiến thắng căn bệnh quái ác. Không những thế, ông vẫn làm việc và có nhiều đóng góp khoa học giá trị cho thế giới. Trong thông báo về sự ra đi của Hawking, các con của ông viết: “… Ông là nhà khoa học vĩ đại và một người đàn ông phi thường. Những công trình và di sản mà ông để lại sẽ còn tồn tại mãi trong nhiều năm tới. Lòng dũng cảm, kiên trì, trí thông minh và khiếu hài hước của ông đã truyền cảm hứng cho mọi người trên khắp thế giới. Ông từng nói: 'Vũ trụ sẽ không có ý nghĩa gì nhiều nếu đó không phải nhà của những người bạn yêu thương'. Chúng tôi sẽ nhớ mãi về ông". Vâng, thế giới sẽ mãi nhớ ông!

Stephen Hawking sinh ngày 8/1/1942 tại Oxford (Anh). Ông kết hôn với Jane Wilde vào năm 1965. Hawking và Jane có ba người con, nhưng cuộc hôn nhân của họ đã chấm dứt vào năm 1991. Bốn năm sau, ông kết hôn với người vợ thứ hai là bà Elaine Mason, nhưng đến tháng 12/2006, họ ly hôn.

Stephen Hawking đã được trao nhiều giải thưởng cao quý như giải Albert Einstein, Wolf Prize, Copley Medal... nhưng chưa chạm tay vào giải Nobel.

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Nhà vật lý Stephen Hawking cảnh báo hiểm họa của trí tuệ nhân tạo

Công nghệ có thể chữa lành một số "vết thương" do công nghiệp hóa gây ra với Trái đất, chữa lành nhiều căn bệnh và ...

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Elon Musk và Zuckerberg chỉ trích nhau gay gắt về trí tuệ nhân tạo

Những công ty công nghệ lớn thường có những quan điểm khác nhau về các vấn đề công nghệ và trí tuệ nhân tạo không ...

stephen hawking ngoi sao sang tren bau troi khoa hoc Stephen Hawking: Con người chỉ có 200 năm để thoát khỏi Trái Đất

Tại sự kiện khoa học Starmus đang diễn ra tại Trondheim (Na Uy), Giáo sư nổi tiếng Stephen Hawking một lần nữa đưa ra cảnh ...

Phương Nam
(tổng hợp)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/9: Không ca mắc mới, 39 bệnh nhân xét nghiệm âm tính từ 1-3 lần

Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/9: Không ca mắc mới, 39 bệnh nhân xét nghiệm âm tính từ 1-3 lần

Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch chiều 20/9 cho biết không có ca mắc mới Covid-19, tròn 18 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng ...
Vô địch Đường lên đỉnh Olympia, Nguyễn Thị Thu Hằng được suất học bổng trị giá 40.000 USD

Vô địch Đường lên đỉnh Olympia, Nguyễn Thị Thu Hằng được suất học bổng trị giá 40.000 USD

Nguyễn Thị Thu Hằng đã vượt qua ba thí sinh khác là Vũ Quốc Anh, Văn Ngọc Tuấn Kiệt và Dũng Trí, để trở thành quán quân Đường lên đỉnh ...
Cách rã đông thực phẩm tốt nhất bà nội trợ nên biết

Cách rã đông thực phẩm tốt nhất bà nội trợ nên biết

Tối ưu và an toàn nhất là sản phẩm được rã đông dần trong ngăn mát tủ lạnh, nếu chưa dùng ngay vẫn có thể bảo quản trong điều kiện ...
Hàng nghìn người bị bắt giữ, phe đối lập Belarus vẫn tiếp tục biểu tình

Hàng nghìn người bị bắt giữ, phe đối lập Belarus vẫn tiếp tục biểu tình

Cảnh sát đã bắt giữ hàng nghìn phụ nữ và triển khai các xe tải quân sự và dây thép gai ở trung tâm thủ đô Minsk, phe đối lập ...
Cùng nghệ nhân dân gian làm đồ chơi vui Tết Trung thu

Cùng nghệ nhân dân gian làm đồ chơi vui Tết Trung thu

Nhân dịp tết Trung thu 2020, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức chương trình 'Trung thu 2020: Người giữ lửa Trung Thu' từ 26-27/9.
Covid-19: Hàn Quốc gia hạn biện pháp giãn cách xã hội thêm một tuần, Myanmar bắt giữ hơn 400 người vi phạm lệnh giới nghiêm

Covid-19: Hàn Quốc gia hạn biện pháp giãn cách xã hội thêm một tuần, Myanmar bắt giữ hơn 400 người vi phạm lệnh giới nghiêm

Hàn Quốc đã quyết định gia hạn các biện pháp giãn cách xã hội thêm một tuần do Covid-19 những ca mắc không xác định được nguồn lây vẫn ở ...
Bùng phát dịch virus cúm A, hơn 570 người nhiễm H3N2 tại Campuchia

Bùng phát dịch virus cúm A, hơn 570 người nhiễm H3N2 tại Campuchia

Ngày 19/9, Bộ Y tế Campuchia đã báo cáo tình hình dịch cúm A H3N2 bùng phát ở 8/25 tỉnh của nước này, trong đó có 3 tỉnh giáp ...
Lý do Hungary 'xuống tiền' mua 218 xe chiến đấu bộ binh đỉnh cao của Đức

Lý do Hungary 'xuống tiền' mua 218 xe chiến đấu bộ binh đỉnh cao của Đức

Hungary đã trở thành quốc gia thành viên NATO và EU đầu tiên đặt mua 218 chiếc xe chiến đấu bộ binh Rheinmetall Lynx KF41 (Đức), tổng trị giá 2 ...
Việt Nam - thành viên tin cậy, chủ động, trách nhiệm của Liên hợp quốc

Việt Nam - thành viên tin cậy, chủ động, trách nhiệm của Liên hợp quốc

Kỷ niệm 43 năm (20/9/1977-20/9/2020) ngày Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc, tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh.
Những dấu mốc trong quá trình Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc qua ảnh

Những dấu mốc trong quá trình Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc qua ảnh

Ngày 20/9 - ngày kỷ niệm 43 năm (20/9/1977-20/9/2020) ngày Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc, tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh.
Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Thử giải phẫu quan hệ EU-Trung Quốc

Từ kỳ vọng tối đa ở Cấp cao trực tiếp EU-Trung Quốc đến hình thức tối giản của Cấp cao trực tuyến, quan hệ EU-Trung Quốc cho thấy thực trạng gì hiện nay?
Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020: Mục đích thần thánh hoá công cụ

Bầu cử Mỹ 2020 hiện đã rất 'nóng' với nhiều chiêu thức mới được cả ứng viên Donald Trump và Joe Biden tung ra trong vận động tranh cử. TG&VN phân tích.
Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga qua chuyện Navalny: Giữa yêu và hận

Quan hệ EU-Nga lại gặp căng thẳng mới liên quan đến vụ Navalny. Lý giải thế nào về thái độ ứng xử của EU và nhất là Đức trong vụ việc này? PHÂN TÍCH.
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe: Trở lại để lợi hại hơn

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từ chức thể hiện tố chất thức thời và thực tế. Ông Shinzo Abe đã phá kỷ lục và để lại những dấu ấn gì? PHÂN TÍCH của TG&VN.
Trung Quốc-Ấn Độ: Xóa sổ 'tiếng sấm' ở biên giới khi 'tên đã trên dây, đạn đã lên nòng'?

Trung Quốc-Ấn Độ: Xóa sổ 'tiếng sấm' ở biên giới khi 'tên đã trên dây, đạn đã lên nòng'?

Giới học giả của cả Trung Quốc và Ấn Độ đều không dám đảm bảo rằng xung đột biên giới nhất định sẽ không leo thang.
Ông Trump đang biến Mỹ thành ‘phiên bản lỗi’ của Trung Quốc?

Ông Trump đang biến Mỹ thành ‘phiên bản lỗi’ của Trung Quốc?

Theo phân tích của World Politics Affairs, dường như Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang biến Mỹ thành một 'phiên bản lỗi' của Trung Quốc.
Chính sách đối ngoại của Ấn Độ: Những nhân tố định hình và sự 'đánh cuộc' về tương lai

Chính sách đối ngoại của Ấn Độ: Những nhân tố định hình và sự 'đánh cuộc' về tương lai

Theo ông Shivshankar Menon, các mối quan ngại trong nội bộ Ấn Độ đã góp phần định hình các chính sách đối ngoại của nước này.
Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ làm gì để giải quyết đống hỗn độn gây ra bởi cạnh tranh Mỹ-Trung và dịch Covid-19?
Phiên bản di động