Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

NGUYÊN AN
TGVN. Từ phía Đông Địa Trung Hải đến vùng Vịnh, Trung Quốc không ngừng tăng cường sự hiện diện tại khu vực vì một lý do rất đơn giản: Trong tất cả các cường quốc, Trung Quốc phụ thuộc nhiều nhất vào dầu mỏ Trung Đông.

Dầu chiếm hơn 50% trong cấu phần năng lượng của Trung Quốc. Mức tiêu thụ của nước này đã bùng nổ và 40% trong số đó là dầu lửa đến từ Trung Đông.

Là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của Iran và là một trong những khách hàng lớn nhất của Saudi Arabia.

Chủ nghĩa đại liên kết

Trong khi Mỹ “chơi bài chọn phe”, Nga đóng vai trò trung lập thì dường như Trung Quốc gần gũi và thân thiện với tất cả các quốc gia Trung Đông.

Mỹ đã chọn phe bằng cách đóng vai là trụ cột hỗ trợ trục Israel - Arab được hình thành để chống lại Iran.

Nga theo đuổi chính sách trung lập, được chào đón ở hầu hết các nước trong khu vực. Tuy nhiên, lâu nay Nga mắc kẹt tại Syria, loay hoay đối phó với Iran và Thổ Nhĩ Kỳ...

Trong khi đó, Trung Quốc được xem như không bao giờ làm ai mất lòng ở Trung Đông: Gần gũi và thân với cả Iran và Saudi Arabia - vốn thù địch với nhau tại khu vực Vịnh Ba Tư; được Israel chào đón nồng nhiệt mà vẫn quan hệ tốt với Palestine; được cả Ankara và Damascus đánh giá cao trong khi Thổ Nhĩ Kỳ đang chiếm đóng một phần lãnh thổ Syria; không gây thù chuốc oán với bất kỳ phe phái nào của Lebanon.

su noi len cua trung quoc o trung dong
Sự kết nối giữa Trung Quốc và Trung Đông. (Nguồn: European Financial Review)

Để “ve vãn” các nước trong khu vực, Bắc Kinh không thiếu các con át chủ bài không chỉ trên phương diện tài chính mà còn cả chính trị. Trung Quốc hoàn toàn thờ ơ với tình hình nhân quyền, không phản đối các hình thức kết án tử hình được xem là tàn bạo được một số nước Trung Đông áp dụng.

Trung Quốc đang hỗ trợ các quốc gia ở Trung Đông thông qua việc bán những công nghệ giám sát tiên tiến nhất. Trung Quốc không có ý kiến ​​về xung đột Israel - Palestine (đi theo lập trường Nga tại Liên hợp quốc).

Nước này cũng không đứng về bên nào trong đối đầu giữa Tehran và Riyadh, hiện được xem là đang gây ra mất cân bằng chiến lược trong khu vực.

Trung Quốc mua dầu lửa, đồng thời đầu tư tại nhiều nước trong khu vực. Ở vùng đất hình thành nên 3 tôn giáo lớn trên thế giới, một Trung Quốc theo chủ nghĩa Mác - Lê-nin và Nho giáo đang tìm cách phát triển một chủ nghĩa đại liên kết.

Đúng là "có đi có lại". Không một quốc gia nào trong thế giới Arab - Hồi giáo lên tiếng chỉ trích về số phận của các nhóm thiểu số Hồi giáo ở Trung Quốc. Ở Tehran, Riyadh hay Ankara, người ta cho rằng chỉ ở Tây Âu, Hồi giáo mới bị ngược đãi. Do vậy, Trung Quốc không muốn đóng vai trò trung gian hòa giải dù nhỏ nhất trong các cuộc xung đột khu vực.

Tất cả những điều trên giải thích cho việc Trung Quốc đạt được nhiều thành công với chính sách kiên trì và tính toán kỹ lưỡng để hiện diện tại Trung Đông. Điểm tựa quan trọng nhất của chính sách này có lẽ là Iran, một mắt xích quan trọng trên “con đường tơ lụa mới” của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Để đối phó với các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran, Bắc Kinh và Tehran mùa Hè qua đã tăng cường quan hệ đối tác thương mại và quân sự với việc thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng và 400 tỷ USD mà Trung Quốc đầu tư trong vòng 25 năm để đổi lấy dầu của Iran.

“Bỏ túi” nhiều hợp đồng lớn

Trung Quốc đang có những bước tiến dài và lặng lẽ ở Iran. Theo tờ Le Monde, sở dĩ Trung Quốc có những bước đi "bí mật" là do sợ các công ty của nước này bị Mỹ trừng phạt.

Theo báo chí Mỹ, sự hiện diện mạnh mẽ của Trung Quốc tại Iran không phải là trở ngại trong việc Trung Quốc phát triển quan hệ hợp tác hạt nhân với đối thủ của Iran là Saudi Arabia.

Nghịch lý là Riyadh lại muốn tiếp cận cơ sở hạ tầng hạt nhân của Trung Quốc, trong lĩnh vực chiết xuất uranium, để khi cần có thể đối phó với chương trình hạt nhân của Iran, một đồng minh lớn của Trung Quốc trong khu vực…

Quan hệ quân sự Trung Quốc - Iran cũng không ngăn Israel - vốn coi Iran là đối thủ số một - trở thành đối tác kinh tế quan trọng của Trung Quốc. Để tìm kiếm nguồn vốn mới, lĩnh vực công nghệ cao của Israel luôn rộng mở chào đón các nhà đầu tư Trung Quốc.

Theo Giáo sư Ilan Berman, chuyên gia Mỹ về Trung Đông, một số người trong giới chức ở Washington cho rằng Trung Quốc ngày nay đang làm chủ gần một phần tư công nghệ cao của Israel trong lĩnh vực quốc phòng. Điều này không khỏi làm Mỹ quan ngại.

Trung Quốc đang "bỏ túi" nhiều hợp đồng lớn về cơ sở hạ tầng ở Trung Đông. Nước này tham gia vào quá trình hiện đại hóa Haifa, cảng lớn của Israel ở Địa Trung Hải, nơi hạm đội Mỹ thường xuyên neo đậu. Trong khi Mỹ đánh giá vị trí trên ở mức vừa phải, Trung Quốc xem đây là lợi thế lớn ở Trung Đông và không chần chừ, Trung Quốc chủ động gây dựng cơ sở ở đây.

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

TGVN. Việc Nga can thiệp thành công vào Syria hồi năm 2015 là cơ sở để Moscow ngày càng nỗ lực gia tăng hiện diện ...

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

TGVN. Thỏa thuận của Israel với UAE và Bahrain ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch sử Nhà nước Do Thái, song ...

Dư luận Trung Đông về thỏa thuận 'hòa bình' mà Israel vừa ký với UAE và Bahrain

Dư luận Trung Đông về thỏa thuận 'hòa bình' mà Israel vừa ký với UAE và Bahrain

TGVN. Ngày 15/9, tại Nhà Trắng, Mỹ, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã ký kết thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với đại diện ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Kỷ niệm 70 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Bulgaria

Kỷ niệm 70 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Bulgaria

Tối 21/10, tại khách sạn Pan Pacific (Hà Nội) đã diễn ra tiệc tối nhân kỷ niệm 70 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Bulgaria.
Việt Nam đề nghị Liên hợp quốc hỗ trợ các sáng kiến của ASEAN ứng phó với Covid-19

Việt Nam đề nghị Liên hợp quốc hỗ trợ các sáng kiến của ASEAN ứng phó với Covid-19

Các sáng kiến này bao gồm thành lập Quĩ ASEAN ứng phó Covid-19, Kho vật tư y tế ASEAN, xây dựng Trung tâm khu vực về dịch bệnh khẩn cấp...
Liên hợp quốc là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Việt Nam

Liên hợp quốc là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, Việt Nam luôn coi Liên hợp quốc là đối tác quan trọng hàng đầu.
Khai mạc Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN

Khai mạc Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức Triển lãm Trang phục truyền thống ...
Thủ tướng tiếp Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

Thủ tướng tiếp Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hoan nghênh Ngân hàng Thế giới đã có sáng kiến hỗ trợ các quốc gia phòng chống lại đại dịch Covid-19.
Giá vàng hôm nay 22.10: Tăng mạnh khi USD bị 'xói mòn', vàng đã tìm được trợ thủ đắc lực

Giá vàng hôm nay 22.10: Tăng mạnh khi USD bị 'xói mòn', vàng đã tìm được trợ thủ đắc lực

Giá vàng hôm nay tiếp tục được hỗ trợ tốt và sẽ không mất nhiều thời gian để đẩy giá trở lại trên 2.000 USD/ounce.
Hậu Covid-19: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hồi phục tích cực

Hậu Covid-19: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hồi phục tích cực

Thị trường chứng khoán sau thời gian giảm sâu vì dịch Covid-19, đến nay đã có dấu hiệu hồi phục tích cực.
Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Biển Đông, quan hệ Nga-Mỹ-Trung Quốc, Ukraine hành động ở Biển Đen, bầu cử Mỹ 2020, tình hình Iran và Brexit là một số tin thế giới nổi bật.
Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Nhiệm kỳ 2 của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern sẽ không dễ dàng khi thành công trong xử lý đại dịch Covid-19 là chưa đủ so với ước vọng ...
Việt Nam - 'ngôi sao đang lên', tỏa sáng với vai trò dẫn dắt ASEAN

Việt Nam - 'ngôi sao đang lên', tỏa sáng với vai trò dẫn dắt ASEAN

Báo The ASEAN Post mới đây có bài viết đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020.
Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Biển Đông, quan hệ Nga-Mỹ-Trung Quốc, Ukraine hành động ở Biển Đen, bầu cử Mỹ 2020, tình hình Iran và Brexit là một số tin thế giới nổi bật.
Bộ Quốc phòng Mỹ: Các hiệp định hòa bình ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của ông Trump

Bộ Quốc phòng Mỹ: Các hiệp định hòa bình ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của ông Trump

Theo Lầu Năm Góc, các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa UAE và Bahrain với Israel ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của Tổng thống Trump.
Lầu Năm Góc: Sẵn sàng chuẩn bị tình huống xấu nhất, Mỹ xác định cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc

Lầu Năm Góc: Sẵn sàng chuẩn bị tình huống xấu nhất, Mỹ xác định cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng, nước này và các đồng minh phải cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc ở khắp mọi nơi trên thế giới.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Nga 'đôn đáo', Yerevan nói 'không cần kéo Moscow vào cuộc'

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Nga 'đôn đáo', Yerevan nói 'không cần kéo Moscow vào cuộc'

Yerevan cho rằng, không cần phải kéo Nga vào trong xung đột Armenia-Azerbaijan ở khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh.
Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Chính phủ Thái Lan đang tìm kiếm một giải pháp hòa bình, hiệu quả và bền vững nhằm giải quyết triệt để tình trạng căng thẳng hiện nay.
Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Sudan có thể theo bước Bahrain trở thành quốc gia tiếp theo bình thường hóa quan hệ với Israel trong năm nay, với sự tác động và thỏa thuận trao đổi với Mỹ.
Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Chiến thắng áp đảo của Công đảng New Zealand trong cuộc bỏ phiếu ngày 17/10 cho thấy nỗ lực của nữ Thủ tướng Jacinda Ardern đã đơm hoa kết trái.
Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Hình ảnh loại tên lửa đạn đạo mới của Triều Tiên vừa trình diễn mang thông điệp gì mà quốc gia này muốn nói với thế giới bên ngoài? Bình luận của TG&VN.
Phiên bản di động