Tân Tổng thống Iran và sự chiến thắng của phe bảo thủ

Hà Nam
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc ông Ebrahim Raisi trở thành tân Tổng thống Iran đã tạm thời chấm dứt cuộc cạnh tranh kéo dài 3 thập kỷ giữa các phe phái ở quốc gia Hồi giáo này.

Sau thành công của cuộc Cách mạng lật đổ chế độ quân chủ của vua Mohammad Rezza Pahlavi năm 1979, Iran đã chính thức trở thành một nhà nước Cộng hòa, với một nền chính trị trộn lẫn giữa nền dân chủ pháp chế và nền thần quyền.

Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi và hồi kết cho cuộc cạnh tranh nội bộ?
Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei và Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi tại lễ nhậm chức Tổng thống ngày 5/8. (Nguồn: AP)

Nội bộ phân tách

Hiến pháp Iran năm 1979 đã quy đinh, Iran là một nhà nước thần quyền và trao nhiều quyền lực cho Lãnh tụ tối cao, một nhà lãnh đạo với quyền điều hành vô thời hạn và được chỉ định không cần qua bầu cử. Trong khi đó, Hiến pháp Iran cũng thiết lập hệ thống chính trị có cấu trúc dân chủ, với Tổng thống và Quốc hội được bầu theo phổ thông đầu phiếu.

Trong giai đoạn từ năm 1979 tới 1989, cả hai phe đều được dẫn dắt bởi các nhà lãnh đạo với đường lối cứng rắn, bảo thủ và không chấp nhận mở cửa đất nước.

Tuy nhiên, kể từ sau khi cố Lãnh tụ Ruhollah Khomeini qua đời vào năm 1989, nội bộ chính phủ nước này đã bắt đầu xuất hiện những lục đục.

Trước khi qua đời, ông Khomeini đã lựa chọn ông Ali Khamenei, người từng giữ chức Tổng thống từ năm 1981 tới 1989, làm người kế vị mình.

Thế nhưng, cuộc chiến tranh Iran-Iraq mới kết thúc một năm trước đó đã làm cho nền kinh tế nước Cộng hòa Hồi giáo rơi vào trạng thái kiệt quệ hoàn toàn, dẫn đến những làn sóng biểu tình của quần chúng đòi chính phủ mở cửa và cải cách.

Nắm bắt được cơ hội này, những nhà lãnh đạo mang tinh thần cải cách, khởi xướng bởi Tổng thống Iran trong giai đoạn 1989-1997 Akbar Hashemi Rafsanjani, đã cố gắng đấu tranh làm suy yếu quyền lực của vị Lãnh tụ tối cao cũng như lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trung thành.

Tuy vậy, Đại giáo chủ Khamenei và phe thần quyền bảo thủ đã củng cố quyền lực của mình thông qua việc dập tắt mọi nỗ lực cải cách của những đời tổng thống kế nhiệm ông Rafsanjani. Khi đó, IRGC đã bắt giữ hàng loạt những người bất đồng quan điểm như giới tri thức, nhà báo và sinh viên.

Thậm chí, khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2017, cựu Tổng thống Hassan Rouhani đã phải nhượng bộ trước áp lực của giới bảo thủ và nhường lại một số vị trí nội các quan trọng cho các nhân vật cực hữu.

Phe bảo thủ áp đảo

Dù đã giành được thêm quyền lực, phe bảo thủ vẫn tiếp tục kích động một cuộc biểu tình nhỏ ở thành phố Mashad để đổ lỗi cho chính quyền Rouhani trong vấn đề kinh tế. Kết quả, cuộc biểu tình đã lan rộng ra toàn quốc và kéo dài tới hơn một tháng.

Và trong cuộc bầu cử mới đây tại Iran, ông Ebrahim Raisi, nguyên là Bộ trưởng Tư pháp đã giành chiến thắng áp đảo với 61,95% số phiếu ủng hộ, vượt xa các ứng cử viên khác. Theo báo chí phương Tây, sự nghiệp chính trị của ông Raisi thành công là nhờ sự giúp đỡ và chỉ bảo của Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei.

Giới chuyên gia đánh giá, việc ông Raisi giành chiến thắng hoàn toàn không bất ngờ, trong bối cảnh hầu hết các ứng cử viên ôn hòa tại Iran đều đã bị Hội đồng Giám hộ Iran loại khỏi danh sách tranh cử. Ứng viên duy nhất của phe đối lập là ông Abdolnaser Hemmati, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran, nhưng chỉ nhận được 8% số phiếu ủng hộ.

Việc ông Raisi trở thành tân Tổng thống Iran đã củng cố thêm sức mạnh của Đại giáo chủ Khamenei, đưa nước Cộng hòa Hồi giáo này trở lại thời kỳ trước năm 1989 khi quyền lực của giới tăng lữ bảo thủ còn chưa bị thách thức bởi phe cải cách.

Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi và hồi kết cho cuộc cạnh tranh nội bộ?
Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi. (Nguồn: AP)

Mềm mỏng đối nội, cứng rắn đối ngoại

Tổng thống Raisi nhậm chức khi Iran đang ở trong một hoàn cảnh hết sức éo le về cả đối nội lẫn đối ngoại.

Tỷ lệ lạm phát của Iran đang ngày một tăng cao và hiện đang đạt ngưỡng kỷ lục 40%, kể từ sau khi phải hứng chịu các đòn trừng phạt của chính quyền Mỹ. Ngành công nghiệp dầu mỏ,lĩnh vực thế mạnh của Iran cũng đã chịu thiệt hại hàng tỷ USD dưới tác động của các lệnh cấm giao dịch tài chính từ phía Washington.

Ngoài ra, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Nghị viện Iran, tỷ lệ hộ nghèo tuyệt đối cũng dao động từ 23% cho tới 40%.

Trong quá trình tiếp xúc và vận động cử tri tại thủ đô Tehran, ông Raisi đã đưa ra lời hứa sẽ cố gắng khôi phục các doanh nghiệp bị phá sản do đại dịch, cũng như đẩy nhanh quá trình phục hồi kinh tế.

Đặc biệt, các đối tượng hộ nghèo sẽ trở thành đối tượng ưu tiên đặc biệt trong các chính sách kinh tế mới của tân Tổng thống, một phần cũng bởi đây là lực lượng cử tri chính đã giúp ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vừa qua.

Bên cạnh vấn đề kinh tế, ông Raisi cũng cam kết sẽ khắc phục vấn đề bạo lực gia đình cũng như kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động của một số nhóm “cảnh sát đạo đức” - lực lượng có nhiệm vụ đảm bảo người dân luôn tuân thủ “đạo đức Hồi giáo” tại Iran.

Tổng thống Raisi cũng khẳng định sẵn sàng chấp nhận một số đề xuất của phe cải cách trong lĩnh vực đối nội, nhưng có thể vẫn sẽ giữ nguyên lập trường cứng rắn trong vấn đề đối ngoại.

Ông ủng hộ việc nối lại các cuộc đàm phán tại Vienna về thỏa thuận Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) hay còn gọi là thoả thuận hạt nhân Iran, nhưng vẫn tiếp tục đặt ra nhiều điều kiện tiên quyết cho phía Mỹ trước khi sẵn sàng thực hiện các cam kết của Tehran trong vấn đề kiểm soát hạt nhân.

Giới quan sát khẳng định ông Raisi sẽ tiếp tục nâng cao khả năng chiến đấu của IRGC cũng như các nhóm dân quân ủy nhiệm của lực lượng này tại Iraq, Lebanon và Yemen, nhằm cải thiện năng lực răn đe của Iran trước các đối thủ tại Trung Đông như Israel và Saudi Arabia.

Tăng cường ảnh hưởng tại Afghanistan và Iraq cũng sẽ là một vấn đề Tehran hết sức chú trọng, trước bối cảnh binh sĩ Mỹ đang gấp rút rời khỏi hai nước trong năm nay.

Bên cạnh đó, các chuyên gia dự đoán, trọng tâm trong chính sách đối ngoại của Iran sẽ là việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ với Nga và Trung Quốc. Việc ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược 25 năm ký kết hồi tháng 3 vừa qua với Bắc Kinh cũng cho thấy Tehran đã phần nào mất đi hy vọng vào việc cải thiện quan hệ với phương Tây.

Mặc dù còn khá sớm để đưa ra các đánh giá toàn diện, việc quyền lực tập trung trong tay của phe bảo thủ dự đoán sẽ đem tới nhiều diễn biến khó lường cho cả tình hình nội bộ Iran lẫn toàn khu vực Trung Đông trong thời gian tới.

Iran dưới thời Tổng thống Raisi: Muốn quay trở lại Vienna 'sớm nhất có thể', không chỉ để đàm phán mà còn hơn thế nữa

Iran dưới thời Tổng thống Raisi: Muốn quay trở lại Vienna 'sớm nhất có thể', không chỉ để đàm phán mà còn hơn thế nữa

Ngày 7/8, một quan chức của Liên minh châu Âu (EU) cho biết, Iran sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán nhằm khôi phục ...

Hé lộ danh tính 'phó tướng' của tân Tổng thống Iran: Chẳng xa lạ với Mỹ

Hé lộ danh tính 'phó tướng' của tân Tổng thống Iran: Chẳng xa lạ với Mỹ

Ngày 8/8, tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đã bổ nhiệm ông Mohammad Mokhber, Chủ tịch Quỹ Setad, làm Phó Tổng thống thứ nhất.

(theo Foreign Affairs)

Xem nhiều

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 4/12/2021 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 4/12. âm lịch hôm nay 4/12. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/12/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 4 tháng 12 năm 2021 hôm nay.
Vietlott 3/12, kết quả xổ số Vietlott hôm nay 3/12/2021. xổ số Vietlott Max 3D

Vietlott 3/12, kết quả xổ số Vietlott hôm nay 3/12/2021. xổ số Vietlott Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 3/12. xổ số Vietlott Max 3D 3/12. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 3/12/2021 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Hội thảo khoa học kỷ niệm 70 năm chiến dịch Hòa Bình: Làm sống lại những trang sử vẻ vang

Hội thảo khoa học kỷ niệm 70 năm chiến dịch Hòa Bình: Làm sống lại những trang sử vẻ vang

Baoquocte.vn. Sắp diễn ra Hội thảo khoa học cấp Bộ Quốc phòng 'Chiến thắng Hòa Bình - Thành công xuất sắc về chỉ đạo chiến lược của Đảng và bài học ...
Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Baoquocte.vn. Trung Quốc khẳng định ủng hộ Hàn Quốc thúc đẩy tuyên bố chính thức khép lại Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.
Đại sứ Đặng Đình Quý chủ trì phiên họp về chuyến thăm Nam Sudan của Ủy ban trực thuộc Hội đồng Bảo an

Đại sứ Đặng Đình Quý chủ trì phiên họp về chuyến thăm Nam Sudan của Ủy ban trực thuộc Hội đồng Bảo an

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Đình Quý hoan nghênh các tiến triển ở Nam Sudan kể từ khi chính phủ chuyển tiếp được thành lập đến nay.
Việt Nam lên án mạnh mẽ việc sử dụng vũ khí hoá học

Việt Nam lên án mạnh mẽ việc sử dụng vũ khí hoá học

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Đình Quý nhắc lại lập trường của Việt Nam ủng hộ các nỗ lực chống phổ biến vũ khí huỷ diệt, lên án mạnh mẽ việc sử ...
Thương ngày nắng về: Đóng cảnh hài, NSND Trung Anh và diễn viên Hồng Đăng nhận mưa lời khen

Thương ngày nắng về: Đóng cảnh hài, NSND Trung Anh và diễn viên Hồng Đăng nhận mưa lời khen

Baoquocte.vn. Khán giả thích thú với màn diễn hài của NSND Trung Anh và Hồng Đăng trong 'Thương ngày nắng về' và bí quyết thành công của hai diễn viên.
Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Singapore thông báo ghi nhận 2 ca đầu tiên nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 gây đại dịch Covid-19.
Chủ nghĩa khủng bố và vấn đề phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tiếp tục là mối đe dọa nghiêm trọng

Chủ nghĩa khủng bố và vấn đề phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tiếp tục là mối đe dọa nghiêm trọng

Baoquocte.vn. Đại sứ Phạm Hải Anh tái khẳng định cam kết của Việt Nam thực hiện đầy đủ các Nghị quyết của HĐBA về chống khủng bố và phổ biến vũ ...
Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Baoquocte.vn. Trung Quốc khẳng định ủng hộ Hàn Quốc thúc đẩy tuyên bố chính thức khép lại Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.
Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Singapore thông báo ghi nhận 2 ca đầu tiên nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 gây đại dịch Covid-19.
Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Baoquocte.vn. Nga hy vọng cuộc hội đàm giữa Tổng thống nước này Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra trong vài ngày tới.
Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Baoquocte.vn. Báo Thế giới & Việt Nam cập nhật tình hình lây nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 tại một số quốc gia.
Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Baoquocte.vn. Cựu Thủ tướng Áo Sebastian Kurz tuyên bố sẽ từ bỏ hết các chức vụ lãnh đạo chính trị còn lại, đồng nghĩa, ông Kruz sẽ rút khỏi chính trường.
Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Baoquocte.vn. Chính phủ Canada thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với các quan chức và thực thể Belarus, trong sự phối hợp cùng Mỹ và EU.
Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Baoquocte.vn. Còn quá sớm khi cho rằng sự xuất hiện và lây lan mạnh mẽ của Omicron, biến thể mới đáng lo ngại của SARS-CoV-2, sẽ để lại hậu quả nặng nề như biến thể Delta.
Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Omicron, biến thể mới của SARS-CoV-2 với tốc độ lây lan nhanh khiến nhiều quốc gia sớm đóng cửa biên giới. Song liệu chừng đó đã đủ?
Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Baoquocte.vn. Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc đang đối mặt với thách thức đáng kể từ sự lây lan của đại dịch Covid-19 và áp lực chính trị từ các nước phương Tây.
Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 để đi vào hoạt động cần Đức cấp phép, diễn biến này không chỉ là chuyện pháp lý mà còn là chuyện chính trị. Báo TG&VN bình luận.
Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Baoquocte.vn. Những gì đang diễn ra ở biên giới Belarus - Ba Lan cho thấy câu chuyện người di cư đã và đang là vấn đề nhức nhối của Liên minh châu Âu (EU).
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Mỹ-Trung trực tuyến đã góp phần nhen nhóm lại quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo, củng cố nền tảng để cải thiện quan hệ trong tương lai.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

Baoquocte.vn. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đang có nhiều chính sách cứng rắn chưa từng thấy đối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu của nước này.
Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Hãng thông tấn AFP đã điểm lại một số sự kiện nổi bật của thế giới năm 2021.
Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Baoquocte.vn. Nhật Bản đang bối rối trước ý định tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022 được phát đi từ Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 18/11.
Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Baoquocte.vn. Đàm phán hạt nhân Iran vẫn chưa có được những kết quả khả quan bởi dù đã nỗ lực tìm đến nhau nhưng lợi ích giữa các bên vẫn chưa song trùng.
Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Baoquocte.vn. Trong bài viết 'Người đồng chí thực sự', chuyên gia Nga đề cao quan hệ Việt Nam-Nga, ý nghĩa chuyến thăm Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.
Phiên bản di động