Tân Tổng thống Iran và sự chiến thắng của phe bảo thủ

Hà Nam
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc ông Ebrahim Raisi trở thành tân Tổng thống Iran đã tạm thời chấm dứt cuộc cạnh tranh kéo dài 3 thập kỷ giữa các phe phái ở quốc gia Hồi giáo này.

Sau thành công của cuộc Cách mạng lật đổ chế độ quân chủ của vua Mohammad Rezza Pahlavi năm 1979, Iran đã chính thức trở thành một nhà nước Cộng hòa, với một nền chính trị trộn lẫn giữa nền dân chủ pháp chế và nền thần quyền.

Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi và hồi kết cho cuộc cạnh tranh nội bộ?
Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei và Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi tại lễ nhậm chức Tổng thống ngày 5/8. (Nguồn: AP)

Nội bộ phân tách

Hiến pháp Iran năm 1979 đã quy đinh, Iran là một nhà nước thần quyền và trao nhiều quyền lực cho Lãnh tụ tối cao, một nhà lãnh đạo với quyền điều hành vô thời hạn và được chỉ định không cần qua bầu cử. Trong khi đó, Hiến pháp Iran cũng thiết lập hệ thống chính trị có cấu trúc dân chủ, với Tổng thống và Quốc hội được bầu theo phổ thông đầu phiếu.

Trong giai đoạn từ năm 1979 tới 1989, cả hai phe đều được dẫn dắt bởi các nhà lãnh đạo với đường lối cứng rắn, bảo thủ và không chấp nhận mở cửa đất nước.

Tuy nhiên, kể từ sau khi cố Lãnh tụ Ruhollah Khomeini qua đời vào năm 1989, nội bộ chính phủ nước này đã bắt đầu xuất hiện những lục đục.

Trước khi qua đời, ông Khomeini đã lựa chọn ông Ali Khamenei, người từng giữ chức Tổng thống từ năm 1981 tới 1989, làm người kế vị mình.

Thế nhưng, cuộc chiến tranh Iran-Iraq mới kết thúc một năm trước đó đã làm cho nền kinh tế nước Cộng hòa Hồi giáo rơi vào trạng thái kiệt quệ hoàn toàn, dẫn đến những làn sóng biểu tình của quần chúng đòi chính phủ mở cửa và cải cách.

Nắm bắt được cơ hội này, những nhà lãnh đạo mang tinh thần cải cách, khởi xướng bởi Tổng thống Iran trong giai đoạn 1989-1997 Akbar Hashemi Rafsanjani, đã cố gắng đấu tranh làm suy yếu quyền lực của vị Lãnh tụ tối cao cũng như lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trung thành.

Tuy vậy, Đại giáo chủ Khamenei và phe thần quyền bảo thủ đã củng cố quyền lực của mình thông qua việc dập tắt mọi nỗ lực cải cách của những đời tổng thống kế nhiệm ông Rafsanjani. Khi đó, IRGC đã bắt giữ hàng loạt những người bất đồng quan điểm như giới tri thức, nhà báo và sinh viên.

Thậm chí, khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2017, cựu Tổng thống Hassan Rouhani đã phải nhượng bộ trước áp lực của giới bảo thủ và nhường lại một số vị trí nội các quan trọng cho các nhân vật cực hữu.

Phe bảo thủ áp đảo

Dù đã giành được thêm quyền lực, phe bảo thủ vẫn tiếp tục kích động một cuộc biểu tình nhỏ ở thành phố Mashad để đổ lỗi cho chính quyền Rouhani trong vấn đề kinh tế. Kết quả, cuộc biểu tình đã lan rộng ra toàn quốc và kéo dài tới hơn một tháng.

Và trong cuộc bầu cử mới đây tại Iran, ông Ebrahim Raisi, nguyên là Bộ trưởng Tư pháp đã giành chiến thắng áp đảo với 61,95% số phiếu ủng hộ, vượt xa các ứng cử viên khác. Theo báo chí phương Tây, sự nghiệp chính trị của ông Raisi thành công là nhờ sự giúp đỡ và chỉ bảo của Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei.

Giới chuyên gia đánh giá, việc ông Raisi giành chiến thắng hoàn toàn không bất ngờ, trong bối cảnh hầu hết các ứng cử viên ôn hòa tại Iran đều đã bị Hội đồng Giám hộ Iran loại khỏi danh sách tranh cử. Ứng viên duy nhất của phe đối lập là ông Abdolnaser Hemmati, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran, nhưng chỉ nhận được 8% số phiếu ủng hộ.

Việc ông Raisi trở thành tân Tổng thống Iran đã củng cố thêm sức mạnh của Đại giáo chủ Khamenei, đưa nước Cộng hòa Hồi giáo này trở lại thời kỳ trước năm 1989 khi quyền lực của giới tăng lữ bảo thủ còn chưa bị thách thức bởi phe cải cách.

Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi và hồi kết cho cuộc cạnh tranh nội bộ?
Tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi. (Nguồn: AP)

Mềm mỏng đối nội, cứng rắn đối ngoại

Tổng thống Raisi nhậm chức khi Iran đang ở trong một hoàn cảnh hết sức éo le về cả đối nội lẫn đối ngoại.

Tỷ lệ lạm phát của Iran đang ngày một tăng cao và hiện đang đạt ngưỡng kỷ lục 40%, kể từ sau khi phải hứng chịu các đòn trừng phạt của chính quyền Mỹ. Ngành công nghiệp dầu mỏ,lĩnh vực thế mạnh của Iran cũng đã chịu thiệt hại hàng tỷ USD dưới tác động của các lệnh cấm giao dịch tài chính từ phía Washington.

Ngoài ra, theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Nghị viện Iran, tỷ lệ hộ nghèo tuyệt đối cũng dao động từ 23% cho tới 40%.

Trong quá trình tiếp xúc và vận động cử tri tại thủ đô Tehran, ông Raisi đã đưa ra lời hứa sẽ cố gắng khôi phục các doanh nghiệp bị phá sản do đại dịch, cũng như đẩy nhanh quá trình phục hồi kinh tế.

Đặc biệt, các đối tượng hộ nghèo sẽ trở thành đối tượng ưu tiên đặc biệt trong các chính sách kinh tế mới của tân Tổng thống, một phần cũng bởi đây là lực lượng cử tri chính đã giúp ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vừa qua.

Bên cạnh vấn đề kinh tế, ông Raisi cũng cam kết sẽ khắc phục vấn đề bạo lực gia đình cũng như kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động của một số nhóm “cảnh sát đạo đức” - lực lượng có nhiệm vụ đảm bảo người dân luôn tuân thủ “đạo đức Hồi giáo” tại Iran.

Tổng thống Raisi cũng khẳng định sẵn sàng chấp nhận một số đề xuất của phe cải cách trong lĩnh vực đối nội, nhưng có thể vẫn sẽ giữ nguyên lập trường cứng rắn trong vấn đề đối ngoại.

Ông ủng hộ việc nối lại các cuộc đàm phán tại Vienna về thỏa thuận Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) hay còn gọi là thoả thuận hạt nhân Iran, nhưng vẫn tiếp tục đặt ra nhiều điều kiện tiên quyết cho phía Mỹ trước khi sẵn sàng thực hiện các cam kết của Tehran trong vấn đề kiểm soát hạt nhân.

Giới quan sát khẳng định ông Raisi sẽ tiếp tục nâng cao khả năng chiến đấu của IRGC cũng như các nhóm dân quân ủy nhiệm của lực lượng này tại Iraq, Lebanon và Yemen, nhằm cải thiện năng lực răn đe của Iran trước các đối thủ tại Trung Đông như Israel và Saudi Arabia.

Tăng cường ảnh hưởng tại Afghanistan và Iraq cũng sẽ là một vấn đề Tehran hết sức chú trọng, trước bối cảnh binh sĩ Mỹ đang gấp rút rời khỏi hai nước trong năm nay.

Bên cạnh đó, các chuyên gia dự đoán, trọng tâm trong chính sách đối ngoại của Iran sẽ là việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ với Nga và Trung Quốc. Việc ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược 25 năm ký kết hồi tháng 3 vừa qua với Bắc Kinh cũng cho thấy Tehran đã phần nào mất đi hy vọng vào việc cải thiện quan hệ với phương Tây.

Mặc dù còn khá sớm để đưa ra các đánh giá toàn diện, việc quyền lực tập trung trong tay của phe bảo thủ dự đoán sẽ đem tới nhiều diễn biến khó lường cho cả tình hình nội bộ Iran lẫn toàn khu vực Trung Đông trong thời gian tới.

Iran dưới thời Tổng thống Raisi: Muốn quay trở lại Vienna 'sớm nhất có thể', không chỉ để đàm phán mà còn hơn thế nữa

Iran dưới thời Tổng thống Raisi: Muốn quay trở lại Vienna 'sớm nhất có thể', không chỉ để đàm phán mà còn hơn thế nữa

Ngày 7/8, một quan chức của Liên minh châu Âu (EU) cho biết, Iran sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán nhằm khôi phục ...

Hé lộ danh tính 'phó tướng' của tân Tổng thống Iran: Chẳng xa lạ với Mỹ

Hé lộ danh tính 'phó tướng' của tân Tổng thống Iran: Chẳng xa lạ với Mỹ

Ngày 8/8, tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đã bổ nhiệm ông Mohammad Mokhber, Chủ tịch Quỹ Setad, làm Phó Tổng thống thứ nhất.

(theo Foreign Affairs)

Xem nhiều

Đọc thêm

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm ...
Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả 2 sàn được hưởng lợi, bởi diễn biến của đồng USD trên thị trường.
Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Baoquocte.vn. Tay vợt huyền thoại Serena Williams bất ngờ tuyên bố sẽ giã từ sự nghiệp quần vợt để chuẩn bị cho việc sinh con ở tuổi 40.
Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Baoquocte.vn. Phương Tây thông báo về các nỗ lực tiếp tục viện trợ cho Kiev trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine ở mặt trận miền Nam ngày càng căng thẳng.
Ngấm đòn trừng phạt, tài sản của tỷ phú Abramovich 'nằm chết dí' ở Anh

Ngấm đòn trừng phạt, tài sản của tỷ phú Abramovich 'nằm chết dí' ở Anh

Baoquocte.vn. Tỷ phú Nga Roman Abramovich không thể bán tài sản tại Anh do đang phải chịu các biện pháp trừng phạt của London.
Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga xác nhận, tài khoản Twitter bằng tiếng Anh của cơ quan này bị khóa và không thể đăng tải trong 7 ngày kể từ hôm 5/8.
Chuyển nhượng cầu thủ ngoại hạng Anh ngày 10/8: Chelsea quyết tâm có Fofana, gia hạn sớm thủ môn Mendy; MU mua Rabiot

Chuyển nhượng cầu thủ ngoại hạng Anh ngày 10/8: Chelsea quyết tâm có Fofana, gia hạn sớm thủ môn Mendy; MU mua Rabiot

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Giá vàng hôm nay 10/8: Giá vàng tăng đều đặn, đọ 'ghế nóng' với USD; Fed tiếp tục tăng lãi suất mặc lạm phát sẽ hạ nhiệt?

Giá vàng hôm nay 10/8: Giá vàng tăng đều đặn, đọ 'ghế nóng' với USD; Fed tiếp tục tăng lãi suất mặc lạm phát sẽ hạ nhiệt?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 10/8 đang tăng đều đặn và bật lên mức cao nhất 4 tuần. Vàng nhận được lực đẩy nhẹ, vàng đang đọ tầm quan trọng với ...
Nguồn cung dầu bị chặn, Czech tính dùng hàng dự trữ, Slovakia lập tức đàm phán với Nga và Ukraine

Nguồn cung dầu bị chặn, Czech tính dùng hàng dự trữ, Slovakia lập tức đàm phán với Nga và Ukraine

Baoquocte.vn. Nga thông báo, hoạt động vận chuyển dầu qua nhánh phía Nam tuyến đường ống tới Czech đã bị tạm ngừng.
Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden ký 'thư phê chuẩn', chấp thuận Phần Lan và Thụy Điển gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Baoquocte.vn. Phương Tây thông báo về các nỗ lực tiếp tục viện trợ cho Kiev trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine ở mặt trận miền Nam ngày càng căng thẳng.
Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga xác nhận, tài khoản Twitter bằng tiếng Anh của cơ quan này bị khóa và không thể đăng tải trong 7 ngày kể từ hôm 5/8.
Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden ký 'thư phê chuẩn', chấp thuận Phần Lan và Thụy Điển gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine, eo biển Đài Loan, FBI khám xét nhà cựu Tổng thống Trump, khủng hoảng năng lượng... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Khủng hoảng chính trị chưa từng có tiền lệ, Tổng thống Hàn Quốc 'đau đầu' trước áp lực cải tổ nội các

Khủng hoảng chính trị chưa từng có tiền lệ, Tổng thống Hàn Quốc 'đau đầu' trước áp lực cải tổ nội các

Baoquocte.vn. Tờ Dong-A Ilbo ngày 9/8 cho rằng Tổng thống Hàn Quốc vẫn tiếp tục giữ thái độ né tránh cải tổ nhân sự quy mô lớn.
Quân đội Nga và Algeria sẽ tập trận chống khủng bố vào tháng 11

Quân đội Nga và Algeria sẽ tập trận chống khủng bố vào tháng 11

Baoquocte.vn. Quân đội Nga và Algeria sẽ tổ chức tập trận phòng chống khủng bố mang tên Desert Shield (Lá chắn Sa mạc) 2022 vào tháng 11 tới.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thay đổi chính phủ tại một số nước châu Âu thời gian qua.
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm 2015.
Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngân sách và nguồn lực của CIA sẽ ngày càng được chuyển sang tập trung vào Trung Quốc.
Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Baoquocte.vn. Quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines đang chuyển biến tích cực khi hai bên nhận thấy tầm quan trọng của việc thắt chặt quan hệ song phương.
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Phiên bản di động