Thế giới bí ẩn của giấc ngủ động vật

Các nghiên cứu khoa học hiện đại đang dần hé lộ những cách thức nghỉ ngơi đầy kinh ngạc của động vật hoang dã, từ việc ngủ trong vài giây ngắn ngủi cho tới khả năng ngủ khi đang bay hoặc lặn sâu dưới đáy đại dương, tất cả đều nhằm phục vụ mục tiêu sinh tồn.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khám phá những giấc ngủ đặc biệt của một số loài
Giấc ngủ của hải cẩu voi thay đổi linh hoạt theo môi trường sống. (Nguồn: WCS Argentina)

Mọi sinh vật có bộ não đều cần ngủ để duy trì sự sống. Tuy nhiên, trong thế giới hoang dã, việc chìm vào giấc ngủ đồng nghĩa với nguy cơ trở thành con mồi. Để giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu nghỉ ngơi và bản năng tự vệ, quá trình tiến hóa đã tạo ra những cơ chế “giấc ngủ cực hạn” vô cùng tinh vi.

More from WVR
Pháp phát hiện và ghi nhận hơn 100 loài sinh vật mới chưa từng được biết đến Pháp phát hiện và ghi nhận hơn 100 loài sinh vật mới chưa từng được biết đến

Tại Nam Cực, chim cánh cụt Chinstrap phải đối mặt với áp lực liên tục từ kẻ săn mồi và cả những “hàng xóm” ồn ào trong mùa sinh sản. Các cặp chim bố mẹ buộc phải thay phiên nhau canh giữ trứng và con non.

Để duy trì sự tỉnh táo, chúng không ngủ thành những giấc dài mà chia nhỏ giấc ngủ thành khoảng 10.000 lần mỗi ngày, mỗi lần chỉ kéo dài trung bình khoảng 4 giây.

Dù bị “xé vụn”, tổng thời gian ngủ của chim cánh cụt Chinstrap vẫn đạt khoảng 11 giờ mỗi ngày, đủ để chúng duy trì trạng thái cảnh giác cao độ suốt nhiều tuần liền.

Trong khi đó, chim biển Frigatebirds lại sở hữu khả năng ngủ bằng một nửa bộ não khi đang bay. Một bán cầu não nghỉ ngơi, bán cầu còn lại vẫn hoạt động để điều hướng và quan sát môi trường xung quanh.

Nhờ cơ chế này, Frigatebirds có thể bay liên tục tới 40 ngày, với quãng đường lên tới 410km mỗi ngày mà không cần hạ cánh hay chạm mặt nước. Chúng thường tận dụng các luồng không khí nóng để lượn bay và ngủ, qua đó giảm thiểu năng lượng tiêu hao.

Khi cần thực hiện các thao tác phức tạp như săn mồi hay vỗ cánh mạnh, cả hai bán cầu não sẽ lập tức hoạt động trở lại. Cá heo cũng sử dụng chiến lược ngủ nửa não tương tự trong khi bơi.

Với hải cẩu voi, giấc ngủ thay đổi linh hoạt theo môi trường sống. Trên bãi biển, chúng có thể ngủ tới 10 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, trong những chuyến săn mồi dài ngày ngoài khơi, kéo dài tới 8 tháng, thời gian ngủ của loài này giảm xuống chỉ còn khoảng 2 giờ mỗi ngày.

Để tránh các loài săn mồi nguy hiểm như cá mập hay cá voi sát thủ, hải cẩu voi, có thể nặng hơn 2 tấn, thường ngủ trong lúc lặn sâu hàng trăm mét dưới mặt nước. Mỗi lần lặn kéo dài khoảng 30 phút, trong đó gần một phần ba thời gian cơ thể chúng rơi vào trạng thái ngủ.

Khi vào giấc ngủ sâu (REM), cơ bắp bị tê liệt tạm thời, khiến hải cẩu voi rơi tự do và xoay tròn trong nước. Hiện tượng đặc biệt này được các nhà khoa học gọi là “vòng xoáy giấc ngủ”.

Trước đây, việc xác định thời gian và chất lượng giấc ngủ của động vật chủ yếu dựa trên quan sát gián tiếp.

Ngày nay, nhờ sự hỗ trợ của các thiết bị theo dõi siêu nhỏ cùng mũ cảm biến sóng não (EEG) có khả năng chịu nước, giới khoa học có thể ghi nhận chính xác hoạt động não bộ của động vật ngay trong môi trường tự nhiên, mở ra những hiểu biết mới về cách các loài thích nghi và sinh tồn trong thế giới khắc nghiệt.

Du khách phát hiện loài sứa ‘tuyệt chủng’ tại vùng biển Scotland, Anh

Depastrum cyathiforme, loài sứa hình hoa kế từng biến mất gần 50 năm, bất ngờ tái xuất tại đảo South Uist, Scotland, Anh.

Chính thức công nhận 4 loài hươu cao cổ châu Phi riêng biệt

Hươu cao cổ, loài động vật cao nhất ở trên cạn và là biểu tượng đặc trưng của châu Phi, vừa được các nhà khoa ...

Tái thả nhiều loài động vật hoang dã, châu Phi phục hồi sinh học đa dạng, phát triển cộng đồng

Tổ chức bảo tồn Peace Parks Foundation (PPF) của Nam Phi cho biết, việc thả động vật hoang dã trở lại công viên quốc gia ...

Thế giới có thể sớm trở nên trống vắng các loài động vật hoang dã

Lời cảnh báo được nhiếp ảnh gia thiên nhiên Margot Raggett đưa ra trong bối cảnh các nỗ lực bảo tồn và chống biến đổi ...

Hòa mình vào thiên nhiên cùng các lễ hội xanh đáng trải nghiệm nhất nước Anh

Từ những cánh rừng cổ thụ tại Devon đến miền cao nguyên Scotland, Vương quốc Anh có những lễ hội đặc biệt, tràn ngập sắc ...

Giáng sinh đặc biệt cho động vật được giải cứu tại vườn thú của Colombia

Công viên Hacienda Napoles ở Colombia mang đến hoạt động làm giàu môi trường sống theo chủ đề Giáng sinh cho các loài được giải ...

(theo TTXVN)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

TS. Phạm Xuân Quyết từ Đại học Sunway (Malaysia) khẳng định tôn sư trọng đạo không chỉ là một chiều, mà cần có sự tôn trọng hai chiều giữa thầy và trò.
Việt Nam và Pháp hợp tác đào tạo nhân lực quản lý an toàn hàng không

Việt Nam và Pháp hợp tác đào tạo nhân lực quản lý an toàn hàng không

Ngày 16/11, Học viện Hàng không Việt Nam phối hợp với Trường Hàng không Dân dụng Quốc gia Pháp (ENAC) và Airbus khai giảng chương trình Quản lý an toàn hàng không cao cấp (ASM) ...
Ba giảng viên Học viện Ngoại giao được Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen

Ba giảng viên Học viện Ngoại giao được Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen

Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ba giảng viên Học viện Ngoại giao vinh dự được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen.
Tốt nghiệp đại học loại khá có thể học tiến sĩ trực tiếp từ 2027

Tốt nghiệp đại học loại khá có thể học tiến sĩ trực tiếp từ 2027

Từ 1/1/2027, người tốt nghiệp đại học loại khá có thể học thẳng tiến sĩ nếu đáp ứng các yêu cầu bổ sung về nghiên cứu khoa học.
Từ hôm nay (15/11), cấm thu tiền học sinh khi dạy tăng cường, cấm chèn tiết học có thu phí vào giờ chính khóa

Từ hôm nay (15/11), cấm thu tiền học sinh khi dạy tăng cường, cấm chèn tiết học có thu phí vào giờ chính khóa

Hoạt động giáo dục tăng cường là hoạt động giáo dục do cơ sở giáo dục tổ chức ngoài thời lượng hoạt động giáo dục chính khóa.
Kết nối học sinh Việt Nam với cơ hội giáo dục tại Vương quốc Anh

Kết nối học sinh Việt Nam với cơ hội giáo dục tại Vương quốc Anh

Ngày 14/11, Ngày hội thông tin du học Vương quốc Anh 2026 do Hội đồng Anh tổ chức đã diễn ra tại Hà Nội.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Một nghiên cứu cho thấy, việc cố gắng mỉm cười liên tục, đặc biệt dưới áp lực công việc, có thể làm giảm cảm giác hạnh phúc thay vì cải thiện tâm trạng.
6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

Hạt mè, đậu phụ, hạt chia hay đậu trắng... là những thực phẩm có nguồn gốc thực vật rất giàu canxi, được khuyên nên thêm vào chế độ ăn.
Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) thu hồi quy chế loại trừ bệnh sởi của Mỹ trong bối cảnh dịch bùng phát trở lại tại nước này trong năm nay.
Phiên bản di động