Người ta thường ví công việc của một Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là “mang chuông đi đánh xứ người. “Chiếc chuông” ấy không được làm từ đồng, mà được đúc nên từ một lá phiếu tại Liên hợp quốc, một cuộc gặp với doanh nghiệp nước ngoài, một diễn đàn về AI, bán dẫn hay công nghệ lượng tử, một kết nối giữa nhà khoa học Việt Nam với phòng thí nghiệm ở châu Âu. Hay đơn giản hơn, là cách một cán bộ ngoại giao giới thiệu với bạn bè quốc tế về một Việt Nam mà họ có thể chưa từng biết đến. Nhà ngoại giao mang “chiếc chuông” ấy đi khắp thế giới, để tiếng Việt Nam được lắng nghe, được hiểu và được tin cậy.

Nhưng trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, “mang chuông đi đánh xứ người” không còn chỉ là kể một câu chuyện hay về đất nước. Tiếng chuông ấy phải rung lên những nhịp cầu. Trên khắp thế giới, những Đại sứ, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đang từng ngày biến nhịp cầu ấy thành hợp tác, thành nguồn lực, thành tri thức, công nghệ và những cơ hội phát triển mới cho đất nước.

Kể thật hay câu chuyện về Việt Nam 

Với Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình, trong giai đoạn mới, yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra đối với công tác đối ngoại cũng như đội ngũ cán bộ ngoại giao cao hơn trước rất nhiều. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, đối ngoại cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò tiên phong trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước.

Theo tinh thần đó, đối ngoại phải trở thành động lực mở ra những không gian phát triển mới, gắn kết hữu cơ với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thu hút các nguồn lực và điều kiện thuận lợi từ bên ngoài để phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, đồng thời hiện thực hóa khát vọng và tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Trên cương vị là Đại sứ đại diện cho Việt Nam tại nước sở tại, Đại sứ Phạm Thanh Bình nhận thức rõ trách nhiệm của mình không chỉ là trực tiếp triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, kết nối lợi ích, xây dựng niềm tin, mở rộng hợp tác để đóng góp vào mục tiêu chung là xây dựng một Việt Nam hòa bình, ổn định, phát triển và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.

Đại sứ quán cũng xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm trên từng địa bàn, với từng đối tác cụ thể, trong đó đặc biệt chú trọng chủ động tìm kiếm những không gian hợp tác mới, kết nối các lĩnh vực có tiềm năng bổ trợ cho quá trình phát triển của đất nước, nhất là về kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong toàn bộ quá trình đó, Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc luôn lấy kết quả cụ thể, tính thực chất và hiệu quả thực tiễn làm thước đo của công tác đối ngoại. Đồng thời, theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đại hội XIV, mỗi cơ quan đại diện cũng có trách nhiệm góp phần lan tỏa hình ảnh, vị thế và những giá trị của Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Nói một cách đơn giản, đó là kể thật hay câu chuyện về Việt Nam, để thế giới hiểu hơn, tin hơn và đồng hành nhiều hơn với Việt Nam.

Theo Đại sứ, trong tổng thể đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, Trung Quốc là đối tác đặc biệt quan trọng với Việt Nam. Hai nước là láng giềng gần gũi, có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, có nhiều lợi ích tương đồng; trong khi việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của cả hai nước.

Chính bởi lẽ đó, công tác đối ngoại tại một địa bàn đặc biệt như Trung Quốc đòi hỏi sự đầu tư về nguồn lực, sự kiên trì, bản lĩnh, nhạy bén và một cách tiếp cận tổng thể, luôn đặt lợi ích quốc gia - dân tộc làm trọng tâm.

Nếu phải khái quát chương trình hành động của Đại sứ quán, Đại sứ Phạm Thanh Bình nhấn mạnh trước hết đến việc tiếp tục thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, củng cố hiểu biết và tin cậy chính trị, mở rộng các điểm đồng về lợi ích. Mục tiêu là góp phần đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược phát triển ổn định, lành mạnh, bền vững và lên tầm cao mới.

Bên cạnh đó, Đại sứ quán xác định, việc theo dõi sát diễn biến tình hình sở tại và khu vực, chia sẻ những kinh nghiệm phù hợp, cũng như kịp thời tham mưu về các vấn đề liên quan ổn định, phát triển và lợi ích cốt lõi của đất nước cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. 

Một trọng tâm khác là tiếp tục triển khai toàn diện các hoạt động đối ngoại chính trị thông qua kênh Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân, ngoại giao văn hóa và thông tin đối ngoại. Qua đó, Đại sứ quán mong muốn giới thiệu rộng rãi tới bạn bè Trung Quốc cũng như cộng đồng quốc tế về đường lối, chính sách lớn của Việt Nam, đặc biệt là định hướng phát triển sau Đại hội XIV của Đảng; đồng thời lan tỏa hình ảnh một Việt Nam độc lập, tự chủ, tự cường, đổi mới, năng động và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đặc biệt, Đại sứ quán coi việc thúc đẩy hợp tác thực chất là nhiệm vụ trọng tâm. Trọng tâm đó tập trung vào các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và kết nối chuỗi cung ứng với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và doanh nghiệp Việt Nam trong việc mở rộng hợp tác, tăng cường kết nối, tạo điều kiện để hàng hóa và dịch vụ Việt Nam tiếp cận thị trường gần 1,4 tỷ dân của Trung Quốc, qua đó mở ra những không gian hợp tác mới, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững của đất nước. Có thể nói, phía sau mỗi thành quả đối ngoại là sự nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống chính trị, trong đó có những đóng góp thầm lặng của đội ngũ cán bộ ngoại giao ở trong nước và tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Và với Đại sứ Phạm Thanh Bình, điều giúp những người làm công tác đối ngoại vượt qua khó khăn, thử thách để hoàn thành sứ mệnh chính là ý thức sâu sắc rằng phía sau mình luôn có Tổ quốc, nhân dân và sự tin tưởng, kỳ vọng của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, mọi kết quả đạt được cuối cùng đều hướng tới lợi ích của đất nước và nhân dân. 

“Chính nhận thức ấy vừa là trách nhiệm, vừa là nguồn động lực để chúng tôi luôn nỗ lực đáp ứng tốt nhất yêu cầu của công việc|, nhà ngoại giao chia sẻ.

Tinh thần yêu nghề và trách nhiệm ấy cũng được hun đúc qua nhiều thế hệ cán bộ ngoại giao. Đó là kết quả của quá trình kế thừa những đóng góp, cống hiến và hy sinh rất thầm lặng nhưng vô cùng bền bỉ của các thế hệ đi trước, đặc biệt là các bậc tiền bối trong ngành. Chính những tấm gương ấy đã trở thành nguồn cảm hứng để mỗi cán bộ ngoại giao tiếp tục phấn đấu, không phụ sự kỳ vọng của các thế hệ tiền bối cũng như của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Để thế giới thấy Việt Nam

Nếu ở Trung Quốc, câu chuyện Việt Nam được kể thông qua những mối quan hệ song phương và những kết nối cụ thể giữa hai nền kinh tế, thì tại Liên hợp quốc, câu chuyện ấy được đặt trên một sân khấu rộng hơn rất nhiều.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, luôn khắc ghi sứ mệnh quan trọng của các Đại sứ và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là kể thật hay câu chuyện Việt Nam. Nếu tại mỗi địa bàn, câu chuyện ấy được lan tỏa tới bạn bè sở tại thì trên cương vị công tác tại LHQ, Phái đoàn Việt Nam có cơ hội chia sẻ câu chuyện đó với 192 quốc gia thành viên cùng đông đảo các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ. 

Theo Đại sứ Đỗ Hùng Việt, câu chuyện Việt Nam có thể được kể từ nhiều mảnh ghép khác nhau. Đó có thể là câu chuyện về kinh tế, văn hóa, ẩm thực với phở, bánh mì hay cà phê; cũng có thể là những danh lam thắng cảnh của đất nước. Tuy nhiên, cách kể thuyết phục nhất vẫn là kể về hành trình phát triển của dân tộc Việt Nam.

Đó là hành trình của một dân tộc đi qua chiến tranh để có được hòa bình và hòa giải; từ nghèo đói vươn lên phát triển kinh tế - xã hội, trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu; từ chỗ bị bao vây, cấm vận đến một quốc gia hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng; từ nước từng tiếp nhận viện trợ của LHQ trở thành quốc gia đóng góp tích cực cho cộng đồng quốc tế, từ cử lực lượng gìn giữ hòa bình tới châu Phi đến triển khai lực lượng cứu hộ, cứu nạn hỗ trợ Venezuela thời gian gần đây.

Hiện nay, việc kể câu chuyện Việt Nam còn được thể hiện qua chính cách ứng xử và những lựa chọn của chúng ta trên các diễn đàn đa phương. Tại LHQ, noi "đặc sản" là những lá phiếu, mỗi lá phiếu, mỗi quyết định và mỗi phát biểu của Việt Nam đều góp phần kể câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam.

Qua những lựa chọn đó, bạn bè quốc tế có thể thấy một Việt Nam bền bỉ, kiên cường, khoan dung, trọng nghĩa tình và luôn yêu chuộng hòa bình; một đất nước có chiều sâu lịch sử, văn hóa, có sức sống và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Đó cũng là câu chuyện mà mỗi Đại sứ, mỗi cán bộ ngoại giao Việt Nam đang nỗ lực lan tỏa tới cộng đồng quốc tế mỗi ngày.

Đặc biệt, Đại sứ Đỗ Hùng Việt tâm niệm, “kể chuyện Việt Nam” không có nghĩa chỉ nói về những gì Việt Nam đã đạt được. Quan trọng hơn, đó còn là cách Việt Nam tham gia giải quyết những vấn đề của thế giới. Việc Việt Nam thường xuyên lên tiếng bảo vệ những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ , cùng với nhiều quốc gia vừa và nhỏ khác, chính là đóng góp vào việc củng cố một trật tự quốc tế dựa trên luật pháp quốc tế. Đây là nền tảng và cũng là công cụ quan trọng nhất để một quốc gia như Việt Nam bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định cho quá trình phát triển.

Khác với ngoại giao song phương, đóng góp của ngoại giao đa phương rất khó đo đếm bằng những con số cụ thể. Nếu ở các địa bàn song phương có thể tính bằng những dự án đầu tư hay kim ngạch thương mại, thì tại các diễn đàn đa phương, giá trị mà ngoại giao mang lại nằm ở việc tranh thủ tri thức, kinh nghiệm, tư vấn chính sách cũng như các khuôn khổ thể chế và pháp lý mà hệ thống đa phương, trong đó có LHQ, đã xây dựng. Đó là nguồn lực tri thức vô cùng quý giá đối với Việt Nam. 

Mỗi lần đứng trên bục đá xanh cẩm thạch của Liên hợp quốc, với Đại sứ Đỗ Hùng Việt là một niềm may mắn.

Có những bài phát biểu mà trước và sau khi trình bày, khi ngồi suy ngẫm lại, cảm xúc vẫn còn nguyên vẹn. Nhưng lớn nhất vẫn là niềm tự hào về hành trình của đất nước.

Bởi cách đây chưa đầy 50 năm, Việt Nam mới chính thức trở thành thành viên của Liên hợp quốc, sau nhiều lần chưa thể gia nhập. Những năm đầu tham gia, đất nước vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn và thách thức.

Trong những khoảnh khắc ấy, các cán bộ ngoại giao hôm nay luôn nghĩ về những thế hệ đi trước. Những người vừa đồng hành cùng cuộc đấu tranh trên chiến trường, vừa kiên trì đấu tranh trên bàn đàm phán; rồi sau hòa bình lại tiếp tục vượt qua giai đoạn đất nước bị bao vây, cấm vận và chịu nhiều hiểu lầm tại các diễn đàn quốc tế.

Xúc động nhớ những câu chuyện về các thế hệ đi trước, khi mỗi chuyến công tác phải sang cơ quan khác mượn một bộ com-lê, một chiếc cà vạt để tham dự hội nghị, Đại sứ Đỗ Hùng Việt xúc động, nhìn lại những bức ảnh ngày ấy, điều hiện lên không phải là sự thiếu thốn. Đó là thần thái, bản lĩnh và cốt cách của người cán bộ ngoại giao Việt Nam.

Những hình ảnh ấy trở thành nguồn động lực để thế hệ hôm nay tự nhắc mình phải tiếp tục phấn đấu, xứng đáng với kỳ vọng của các thế hệ tiền bối cũng như sự tin tưởng của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Vậy đâu sẽ là những thành tố tạo nên bản sắc của ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên mới?

Theo Đại sứ Đỗ Hùng Việt, bản sắc ấy bắt nguồn từ lịch sử, truyền thống, văn hóa và cốt cách dân tộc, đồng thời sẽ tiếp tục được bồi đắp, phát triển lên một tầm cao mới trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Trước hết, đó vẫn là một nền ngoại giao vì hòa bình, phục vụ tối đa lợi ích quốc gia - dân tộc và kiên định tinh thần độc lập, tự chủ. Việt Nam tiếp tục vận dụng phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, giữ vững độc lập, tự chủ nhưng không có nghĩa là đứng ngoài các tiến trình quốc tế. Ngược lại, đó là chủ động, tích cực hội nhập sâu rộng hơn với bản lĩnh và khả năng tự quyết định con đường phát triển của mình.

Bản sắc ấy còn được xây dựng trên sự chân thành, tin cậy và tinh thần trách nhiệm. Chân thành trong cách ứng xử với bạn bè, đối tác; trân trọng những người đã đồng hành cùng Việt Nam và sẵn sàng chia sẻ, hỗ trợ khi cần thiết.

Tin cậy được bồi đắp từ tính nhất quán trong lập trường, quan điểm, cũng như sự thống nhất giữa cam kết và hành động.

Và trách nhiệm có nghĩa là Việt Nam không chỉ quan tâm đến lợi ích của mình mà còn chủ động đóng góp vào lợi ích chung của khu vực và thế giới, hài hòa giữa lợi ích quốc gia với trách nhiệm quốc tế.

Để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, đội ngũ cán bộ ngoại giao cần tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp, hiện đại, năng lực đổi mới tư duy và khả năng kiến tạo. Tư duy chiến lược, năng lực nghiên cứu, dự báo, kỹ năng đàm phán, thuyết phục, kết nối và xây dựng mạng lưới hợp tác đều là những yêu cầu ngày càng quan trọng, giúp ngoại giao Việt Nam tham gia chủ động, hiệu quả hơn vào việc xử lý các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế, đồng thời phục vụ tốt nhất sự phát triển của đất nước.

Mang công nghệ Việt Nam ra thế giới 

Có lẽ không nơi nào câu chuyện “mang chuông đi đánh xứ người” thể hiện trực quan như ở Áo.

Vienna từ lâu được biết đến với âm nhạc, nghệ thuật và văn hóa. Nhưng phía sau hình ảnh ấy là một nước Áo có nền tảng công nghệ lâu đời và là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ nói tiếng Đức cùng Đức và Thụy Sĩ.

Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam, Đại sứ Việt Nam tại Áo Vũ Lê Thái Hoàng đặc biệt nhấn mạnh đến một thế mạnh mà theo ông chưa được biết đến rộng rãi: Áo nổi tiếng về công nghệ lõi và công nghệ nguồn.

“Họ không đi vào những sản phẩm lớn, thương hiệu lớn mà đi sâu vào công nghệ lõi - cấu phần không thể thiếu trong bất cứ sản phẩm hay thương hiệu công nghệ lớn nào trên thế giới”, Đại sứ phân tích. 

Đó cũng là lý do công nghệ Áo thường được gọi bằng một khái niệm khá thú vị: “hidden champions” - những nhà vô địch giấu mặt. Bên cạnh đó, Áo còn là nơi đặt trụ sở của nhiều tổ chức quốc tế thuộc Liên hợp quốc. Điển hình như Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên Hợp Quốc (UNIDO), và Văn phòng Liên Hợp Quốc về Chống Ma Túy và Tội Phạm (UNODC). UNODC là tổ chức tiên phong và lớn nhất thế giới về an ninh mạng và hiện nay đang hợp tác rất chặt chẽ với Việt Nam thông qua Lễ ký Công ước Hà Nội vừa rồi, cũng như triển khai Công ước này sau Lễ ký.

Đây chính là một nguồn lực mà ngoại giao khoa học - công nghệ cần nhận diện và kết nối.

Đại sứ quán Việt Nam tại Áo xác định ngoại giao khoa học công nghệ là một trong những ưu tiên hàng đầu của Đại sứ quán, với 4 nội hàm chính:

Trên tinh thần đó, Đại sứ quán đã khởi xướng chuỗi diễn đàn công nghệ tại địa bàn, tập trung vào một số vấn đề, nội dung, công nghệ cụ thể.

Vào năm 2025, Đại sứ quán tổ chức diễn đàn đầu tiên về công nghệ AI và bán dẫn. Năm nay là diễn đàn công nghệ lần thứ hai về an ninh mạng; diễn đàn lần thứ ba là về robot hình người và tự động hóa. Đại sứ quán cũng đã phối hợp với các doanh nghiệp trong nước để đưa robot AI sang giới thiệu tại Áo. Tại đây, công chúng Áo vô cùng ngạc nhiên trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ Việt Nam. Và diễn đàn công nghệ lần thứ tư, dự kiến tổ chức vào tháng 12/2026, sẽ xoay quanh công nghệ lượng tử.

Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng cho biết, Đại sứ quán luôn nhận được sự tham gia và hưởng ứng từ đông đảo doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học trong nước và đặc biệt là các cơ quan trong nước. Sau các diễn đàn đã diễn ra nhiều hoạt động trao đổi đoàn, hợp tác, ký kết MOU và các hợp đồng cụ thể. Đây là một tín hiệu vô cùng đáng mừng về sự khởi sắc trong hợp tác công nghệ giữa Việt Nam và Áo.

Bên cạnh đó, khi huy động chất xám của trí thức kiều bào sở tại, Đại sứ quán đã khảo sát đội ngũ trí thức kiều bào đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu, công ty công nghệ của sở tại, cũng như các tổ chức quốc tế đóng tại Vienna. Đồng thời, lập một cơ sở dữ liệu và thường xuyên liên hệ với các nhóm này, cập nhật tình hình cũng như các đơn đặt hàng trong nước, giao "đầu bài" rất cụ thể cho các nhóm trí thức kiều bào.

Cho đến nay, Đại sứ quán đã thu hút được sự hưởng ứng rất tích cực từ các chuyên gia, trí thức Việt kiều tại Áo. Những chuyên gia này đề xuất nhiều dự án nghiên cứu vô cùng thiết thực. Cơ quan đại diện Việt Nam tại Áo đã chuyển thẳng những đề xuất này về nước, trong đó có Ban Chỉ đạo về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Trung ương. Hiện tại, một số dự án đang được Ban Chỉ đạo đánh giá và xem xét.

Về phần mình, bà con kiều bào vô cùng mong mỏi có những đơn đặt hàng và phản hồi, đề xuất từ trong nước, để có thể biến các ý tưởng nghiên cứu này thành hiện thực.

Nếu Áo cho Việt Nam thấy sức mạnh của công nghệ lõi, Singapore lại đưa ra một bài học khác: mô hình quản trị quốc gia. Thực tiễn cho thấy, Singapore đã xây dựng được cơ chế phối hợp rất hiệu quả giữa nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và giới đầu tư. Chính sự gắn kết chặt chẽ giữa các chủ thể này đã hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành đồng bộ và phát huy hiệu quả trên thực tế. 

Có thể nói, Singapore nhiều năm qua luôn được xem là một hình mẫu thành công về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh nhìn nhận thành công của Singapore qua 5 chữ D: Direction, Digital Government, Data, Digital Talent và Delivery. Điều này đã tạo nền tảng để Singapore trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về triển vọng kết nối giữa các doanh nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo và nguồn lực công nghệ của Việt Nam-Singapore, Đại sứ Trần Phước Anh nhận định, đầu tiên là phải khai thác nguồn lực trí thức kiều bào tại địa bàn. Singapore có đội ngũ chuyên gia, trí thức trẻ người Việt rất đông đang làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia, các trường đại học và viện nghiên cứu. Riêng tại A*STAR - Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu của Singapore, hiện có gần 100 chuyên gia người Việt, bên cạnh lực lượng đông đảo đang công tác tại nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn. Đây là nguồn lực rất quan trọng.

Bên cạnh đó, phải có những "đặt hàng" thật cụ thể, gắn với từng dự án và từng sản phẩm đầu ra, chứ không thể chỉ dừng ở những định hướng chung. Đây cũng là điều Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore luôn trăn trở, với mong muốn hiện thực hóa các chủ trương của lãnh đạo trong nước bằng những hoạt động thiết thực, mang lại kết quả cụ thể, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam. Chính vì vậy, đối với Đại sứ quán, kết nối trong ngoại giao khoa học, công nghệ luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Với nguồn lực còn hạn chế, Đại sứ quán đã chủ động phối hợp với cộng đồng trí thức người Việt tại Singapore thông qua Ban liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore và Tiểu ban Khoa học - Công nghệ; và may mắn khi có nhiều chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực như lượng tử, AI, bán dẫn, blockchain hay vật liệu tiên tiến. Nhiều người trong số đó đã có uy tín ở tầm khu vực và quốc tế. Đây chính là những cầu nối rất quan trọng để các cơ quan đại diện khai thác và tạo ra những kết quả hợp tác cụ thể.

Cũng theo Đại sứ, chúng ta có thể tăng cường hợp tác giữa các trung tâm đổi mới sáng tạo, viện nghiên cứu và trường đại học của hai nước. Việt Nam hiện đã có Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh. Nếu kết nối các đơn vị này với hệ thống viện nghiên cứu và trường đại học của Singapore, tôi tin rằng, Đại sứ quán hoàn toàn có thể làm tốt vai trò cầu nối.

Ngoài ra, cần kết nối mạnh hơn hệ sinh thái khởi nghiệp của hai nước. Các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam có năng lực và nhiều ý tưởng tốt, nhưng còn cần thêm nguồn lực để phát triển. Trong khi đó, Singapore lại có thế mạnh về vốn, môi trường đầu tư và hệ sinh thái hỗ trợ. Đại sứ quán nên đóng vai trò kết nối hai hệ sinh thái này để phát huy lợi thế của mỗi bên. Chúng ta cũng có thể khai thác chung các phòng thí nghiệm với hệ thống trang thiết bị hiện đại của Singapore, đồng thời triển khai các chương trình nghiên cứu chung và cùng chia sẻ kết quả nghiên cứu. Đây là hướng hợp tác rất thiết thực.

Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore cam kết sẽ tiếp tục đưa các doanh nghiệp công nghệ của Singapore cũng như các tập đoàn quốc tế đang đặt trụ sở tại Singapore đến tìm hiểu cơ hội tại Việt Nam. Qua quá trình làm việc tại địa bàn, Đại sứ Trần Phước Anh nhận thấy mức độ quan tâm của các doanh nghiệp này đối với thị trường Việt Nam đang ngày càng lớn, bởi họ đánh giá Việt Nam có tiềm năng phát triển rất sáng trong tương lai. Ngược lại, Đại sứ quán cũng mong muốn tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ của Việt Nam sang Singapore học hỏi mô hình, kết nối đối tác và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của nước bạn. Đó sẽ tiếp tục là một trong những trọng tâm của ngoại giao khoa học, công nghệ trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, ở góc độ địa bàn Singapore, Đại sứ Trần Phước Anh cho rằng, đây là quốc gia có rất nhiều kinh nghiệm trong quản trị AI, từ AI Governance, AI Verify đến xây dựng Chính phủ số và Quốc gia thông minh. Theo tôi, điều quan trọng là làm thế nào để Việt Nam có thể hợp tác với Singapore theo đúng tinh thần "đi sau, về trước" trong phát triển khoa học, công nghệ, nhất là khi AI đang thay đổi với tốc độ rất nhanh.

Đây cũng là cơ hội để chúng ta học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm về thể chế và mô hình quản trị AI. Singapore đã xây dựng nhiều cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) cũng như các khuôn khổ quản trị tương đối hoàn thiện. 

Những câu chuyện của các Đại sứ cho thấy “mang chuông đi đánh xứ người” trong kỷ nguyên mới không chỉ là quảng bá hình ảnh Việt Nam, mà quan trọng hơn là biến ngoại giao thành những nhịp cầu kết nối nguồn lực, tri thức, công nghệ và cơ hội phát triển cho đất nước.

Mỗi địa bàn có một thế mạnh, mỗi “chiếc chuông” có một âm sắc. Nhưng điểm chung là tinh thần chủ động tìm kiếm cơ hội, kết nối đúng đối tác, biến những cuộc gặp thành hợp tác cụ thể, đưa doanh nghiệp và công nghệ Việt Nam ra thế giới, đồng thời đưa những nguồn lực quý báu của thế giới về phục vụ đất nước.

Đằng sau những kết nối ấy còn là một mạng lưới người Việt Nam ở nước ngoài, những nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân đang hiện diện trong các trung tâm tri thức và công nghệ hàng đầu. Họ có thể trở thành những cánh tay nối dài đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào các mạng lưới toàn cầu.

“Tiếng chuông” ngân lên mang theo âm sắc của kỷ nguyên mới, để thế giới nghe thấy tiếng Việt Nam, mà còn để mở thêm những cánh cửa cho Việt Nam. Và trong kỷ nguyên mới đầy rực rỡ ấy, chính là khí thế mới của những người làm công tác đối ngoại: Chủ động đi tìm cơ hội, kiến tạo giá trị và đưa Việt Nam tiến gần hơn tới những chân trời phát triển mới.