Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Thu Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trải qua 14 thế kỷ thăng trầm, chữ viết và ngữ pháp Arab, ngôn ngữ được gần hơn 460 triệu người sử dụng thường xuyên, dường như vẫn vẹn nguyên với thời gian.

Bắt nguồn từ Trung Đông, tiếng Arab thuộc nhóm ngôn ngữ Semit là một trong những ngôn ngữ phổ biến nhất thế giới hiện nay. Nó hiện là ngôn ngữ phổ biến thứ 5 trên thế giới, với 467 triệu người sử dụng thường xuyên tại Trung Đông và Bắc Phi. Đồng thời, tiếng Arab cũng là là ngôn ngữ cầu nguyện và phục vụ các mục đích tôn giáo chính thức của 1,8 tỷ tín đồ Hồi giáo khắp thế giới.

Tuy nhiên, ít người biết rằng tiếng Arab tiêu chuẩn bắt nguồn từ kinh Qur'an, là một trong những ngôn ngữ hiếm hoi mà hình thái và cú pháp về cơ bản không thay đổi trong 1.400 năm qua, trong khi nhiều ngôn ngữ khác hoặc đã bị đồng hóa, biến đổi, hoặc đã hoàn toàn biến mất.

Vậy đâu là lời giải cho sức sống mãnh liệt của thứ ngôn ngữ này?

Một ví dụ về sự chi tiết hóa ngôn ngữ Ả-rập từ thế kỷ thứ IX đến thế kỷ thứ XI. (Nguồn: Wikipedia)
Một ví dụ về sự chi tiết hóa ngôn ngữ Arab từ thế kỷ thứ IX đến thế kỷ thứ XI. (Nguồn: Wikipedia)

Chìa khóa từ Kinh Qur’an

Theo các văn bản Arab và Hồi giáo, tiếng Arab chỉ được phổ biến rộng rãi và lưu truyền bài bản cùng với sự ra đời và phát triển của Hồi giáo vào thế kỷ thứ 7 sau Công nguyên. Khi đó, tiếng Arab được xem là ngôn ngữ truyền tải mặc khải của Đấng tối cao – Allah xuống trần gian qua thiên sứ Mohamed và được thể hiện bằng văn bản là Kinh Qur’an.

Từ chỗ chỉ tồn tại qua ghi nhớ của nhà tiên tri Mohammad và những người đồng hành, Kinh Qur’an đã được tập hợp và ghi chép lại hệ thống bằng chữ viết Arab.

Quá trình hoàn chỉnh chữ viết, ký tự và cách đánh dấu để tạo thuận lợi cho việc sao chép, phát âm đúng Kinh Qur’an được thực hiện cho đến khoảng thế kỷ XI. Điển hình là người Arab đã đưa dấu chấm và dấu nguyên âm vào chữ viết ở thời kỳ đế chế Hồi giáo Ummayyad.

Sau thế kỷ 14, khi đế chế Hồi giáo bị suy yếu và phân chia thành các vương quốc nhỏ hơn, tiếng Arab không còn giữ được địa vị như trước mà bị lấn át bởi ngôn ngữ của thế lực cai trị từ bên ngoài như Mông Cổ, Tatars, Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhưng vượt lên trên tất cả, nhờ sự tôn trọng cao nhất dành cho Kinh Qur’an, tiếng Arab vẫn tồn tại một cách kỳ diệu với nền tảng ngôn ngữ không bị lay chuyển. Tiếng Arab cổ điển luôn được chú trọng trong giới học giả Quran, các nhà thờ Hồi giáo và trường học, trong đó, cách phát âm được dạy chính xác như vào thời của Nhà tiên tri.

Song song với những nỗ lực ấy, người Hồi giáo và Arab còn nâng cao giá trị nội hàm và thẩm mỹ của tiếng Arab bằng những sáng tạo đỉnh cao về văn học nghệ thuật và phổ quát nó vượt ra khỏi biên giới địa l‎ý và tôn giáo.

Hơi thở của thời đại

Những người quan tâm đến văn học Arab hiện đại có lẽ không mấy xa lạ với những cái tên như Naguib Mahfouz, Elias Khoury, Alaa Al Aswany, Saud Alsanousi, hay Shukri Mabkhout…

“Giải thưởng Nobel đã cho tôi, lần đầu tiên trong đời, cảm giác rằng nền văn học của tôi có thể được đánh giá cao trên bình diện quốc tế. Lần này, thế giới Arab cùng đoạt giải Nobel với tôi. Tôi tin rằng cánh cửa quốc tế đã mở ra và từ nay trở đi, những người biết chữ cũng sẽ quan tâm đến văn học Arab. Chúng tôi xứng đáng nhận được sự công nhận đó” - Nhà văn Naguib Mahfouz.

Các tác gia nói trên, dù là người Ai Cập, Tunisia hay Saudi Arabia, đều có đam mê chung là gửi gắm tình yêu ngôn ngữ qua trang sách.

Họ khai thác nhiều chủ đề, đa phần xoay quanh cuộc sống và con người Arab đương đại với những mối quan tâm rất đỗi bình dị và thường trực như tình yêu và đức tin; sự đấu tranh trong xã hội Arab, Hồi giáo giữa truyền thống và hiện đại, giữa các chuẩn mực sẵn có với những tư tưởng và giá trị du nhập từ phương Tây, để định vị bản sắc của mình.

Một trong những nhà văn góp phần đưa văn học Arab đến với thế giới, “xây dựng nền tiểu thuyết Arab để cho toàn nhân loại học tập và tiếp thu”(nhận xét của Hội đồng giải thưởng Nobel Văn học) là Naguib Mahfouz.

Ông là một cây đại thụ của văn học Ai Cập và Arab đương đại, người Arab đầu tiên và duy nhất cho đến nay có vinh dự được trao giải Nobel Văn học năm 1988 với tác phẩm Cairo Trilogy.

Điểm độc đáo trong các tác phẩm của ông là sự hòa trộn giữa các nét địa phương đặc sắc của Cairo và những giá trị văn hoá chung, nổi trội của toàn nhân loại. Đó là lý do tại sao các tác phẩm của ông nhận được sự yêu mến của nhiều thế hệ độc giả ở Ai Cập, cũng như khắp các nước Arab và trên thế giới.

Nhà văn Ai Cập Naguib Mahfouz. (Nguồn: AFP)
Nhà văn Ai Cập Naguib Mahfouz. (Nguồn: AFP)

Cuốn hút theo từng nét bút

Môi trường Hồi Giáo giáo đã thúc đẩy sự xuất hiện của một loại hình nghệ thuật đặc sắc là thư pháp. Đạo Hồi không cho phép sử dụng tranh ảnh, hình tượng để trang trí.

Vì thế, các nghệ sĩ Arab đã sử dụng chính những chữ cái Arab theo hướng cách điệu để tạo đường nét và hình ảnh, vừa thể hiện tính thẩm mỹ sáng tạo mà không vi phạm quy định của đạo Hồi.

Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật
Một chiếc đĩa lưu niệm có hàng chữ Nhân danh Allah bằng thư pháp Arab. (Nguồn: Alarmy)

Ban đầu, thư pháp Arab chủ yếu phục vụ mục đích tôn giáo, dùng những câu trích trong kinh Qu’ran để trang trí Nhà thờ Hồi giáo, thánh đường, vòm cầu nguyện…Sau đó, thư pháp còn xuất hiện trong sách văn học nghệ thuật và vật trang trí trong đời sống thế tục như thư pháp trên tường, gạch men, đèn và các loại gốm.Người Arab còn làm đẹp thêm cho mỗi tác phẩm nghệ thuật ấy bằng màu sắc và chất liệu quý hiếm như vàng, bạc…

Cùng với thời gian, thư pháp Arab ngày càng phát triển và trở nên phổ biến. Nó hiện diện trong nhiều khía cạnh cuộc sống của người Arab và Hồi giáo, từ tôn giáo đến văn học nghệ thuật, kiến trúc, điêu khắc, giáo dục…

Vì thế, lần tới, nếu có cơ hội đến thăm một đất nước Arab, bạn đừng quên mua cho gia đình và bạn bè những món quà nho nhỏ được trang trí bằng thư pháp Arab. Nó sẽ mang lại may mắn và hạnh phúc, như người Arab vẫn tin như thế!

Đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia thăm, làm việc tỉnh Tabuk và Al Jouf

Đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia thăm, làm việc tỉnh Tabuk và Al Jouf

Từ ngày 25/6-2/7, đoàn công tác của Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia do Đại sứ Vũ Viết Dũng dẫn đầu đã đến ...

Bộ Ngoại giao Việt Nam-Saudi Arabia ký Bản ghi nhớ về tham vấn chính trị

Bộ Ngoại giao Việt Nam-Saudi Arabia ký Bản ghi nhớ về tham vấn chính trị

Ngày 5/7, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Bộ trưởng Ngoại giao Saudi Arabia Hoàng tử Faisal bin Farhan Al Saud đã ký ...

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ kêu gọi thưởng tiền cho người tiêm vaccine Covid-19

Tổng thống Mỹ kêu gọi thưởng tiền cho người tiêm vaccine Covid-19

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden kêu gọi chính quyền địa phương thưởng tiền cho người dân đi tiêm vaccine Covid-19.
Chuyên gia Việt Nam toàn cầu chia sẻ kiến thức về vaccine để đẩy lùi Covid-19

Chuyên gia Việt Nam toàn cầu chia sẻ kiến thức về vaccine để đẩy lùi Covid-19

Baoquocte.vn. Hội khoa học và chuyên gia Việt Nam toàn cầu sẽ tổ chức Hội thảo trực tuyến 'Hiểu về vaccine để đẩy lùi Covid'.
Covid-19: Trưa 30/7, Hà Nội công bố 61 ca mắc mới; Bắc Giang chỉ còn 36 bệnh nhân đang điều trị

Covid-19: Trưa 30/7, Hà Nội công bố 61 ca mắc mới; Bắc Giang chỉ còn 36 bệnh nhân đang điều trị

Baoquocte.vn. Trưa 30/7, Hà Nội tiếp tục công bố thêm 61 trường hợp dương tính với Covid-19; Bắc Giang chỉ còn điều trị 36 bệnh nhân, 99% ca mắc đã khỏi ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày thứ 7 31/7/2021: Bảo Bình chú ý tài chính, Cự giải tình duyên tan vỡ

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày thứ 7 31/7/2021: Bảo Bình chú ý tài chính, Cự giải tình duyên tan vỡ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 31/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn sẽ tham dự Hội nghị AMM-54 và các Hội nghị liên quan

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn sẽ tham dự Hội nghị AMM-54 và các Hội nghị liên quan

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn sẽ dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị AMM-54 và các Hội nghị liên quan theo hình thức trực tuyến.
Quảng Ninh nỗ lực thực hiện 3 đột phá chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội năm 2021

Quảng Ninh nỗ lực thực hiện 3 đột phá chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội năm 2021

Baoquocte.vn. Quảng Ninh xác định, 3 đột phá chiến lược: cải cách hành chính, hạ tầng, nhân lực là nhiệm vụ xuyên suốt, lâu dài trong phát triển kinh tế-xã hội ...
Phó Tổng thống, Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Sỹ Ignazio Cassis thăm Việt Nam

Phó Tổng thống, Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Sỹ Ignazio Cassis thăm Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Phó Tổng thống, Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Sỹ Ignazio Cassis thăm chính thức Việt Nam từ ngày 4-6/8.
Mỹ-Hàn bàn chuyện tập trận, Triều Tiên bất ngờ triệu tập tướng lĩnh quân đội, phản đối 'các thế lực thù địch'

Mỹ-Hàn bàn chuyện tập trận, Triều Tiên bất ngờ triệu tập tướng lĩnh quân đội, phản đối 'các thế lực thù địch'

Baoquocte.vn. Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un đã cáo buộc 'thế lực thù địch' tăng cường 'các cuộc tập trận quân sự điên rồ và dai dẳng để gây hấn'.
Chuyển nhượng cầu thủ: Bayern gia hạn Joshua Kimmich và Leon Goretzka; Man Utd cố kéo cầu thủ 18 tuổi; Liverpool bổ sung đội hình tấn công

Chuyển nhượng cầu thủ: Bayern gia hạn Joshua Kimmich và Leon Goretzka; Man Utd cố kéo cầu thủ 18 tuổi; Liverpool bổ sung đội hình tấn công

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24h qua được cập nhật thường xuyên trên báo Thế giới và Việt Nam.
Covid-19: F0, F1 ở nhà cần lưu ý những gì để nâng cao sức khỏe?

Covid-19: F0, F1 ở nhà cần lưu ý những gì để nâng cao sức khỏe?

Baoquocte.vn. Theo các chuyên gia y tế, bệnh nhân Covid-19, hay các trường hợp F1 khi thực hiện cách ly tại nhà cần lưu ý một số vấn đề sau.
Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Baoquocte.vn. Sau 17 tháng đóng cửa do đại dịch, ngày 30/7, Saudi Arabia thông báo nước này sẽ mở cửa biên giới cho du khách nước ngoài đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19.
Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Baoquocte.vn. Bảo tàng TeamLab ở thủ đô Tokyo đang trưng bày 13.000 tác phẩm hoa lan, được bố trí mang lại hiệu ứng 3D như kính vạn hoa.
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Baoquocte.vn. Ngày 27/7, tại thủ đô Lima diễn ra sự kiện 'Đoàn kết vì 200 năm Độc lập' nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru trong bối cảnh dịch Covid-19.
Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Baoquocte.vn. Hệ thống phun sương nhân tạo được lắp hai bên bờ sông Đà Giang, làm sạch không khí và phục vụ du khách sống ảo khi đến với Phượng Hoàng cổ trấn.
Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Baoquocte.vn. Tháp Eiffel tại thủ đô Paris, Pháp mở cửa trở lại đón du khách vào ngày 16/7, sau 9 tháng dừng hoạt động do các biện pháp phòng dịch Covid-19.
Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Baoquocte.vn. Cách nhau tới 200 năm, nhưng thế giới trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du lại có sự trùng hợp và liên tưởng thú vị với thời Covid-19.
Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Baoquocte.vn. Đây là cuốn sách khá hiếm hoi, có độ tin cậy cao, rất hữu ích về lĩnh vực đàm phán trong quan hệ quốc tế cho những ai muốn tìm hiểu về lĩnh vực này.
Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Baoquocte.vn. Giữa không khí ảm đạm của mùa dịch, những tác phẩm văn học… đã trở thành nguồn cảm hứng cho cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở.
Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Baoquocte.vn. Harry cho biết anh viết cuốn hồi ký không phải trong tư cách một hoàng tử từ lúc được sinh ra, mà với tư cách một người đàn ông đã trưởng thành.
Sách mới: 'Bình an mà sống'

Sách mới: 'Bình an mà sống'

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới của tác giả Lưu Đình Long thật phù hợp để đồng hành cùng bạn vào những lúc lắng lòng giữa bối cảnh dịch Covid-19.
Bác sỹ thiện nguyện Italy ra mắt sách về 'chú lính chì' Thiện Nhân

Bác sỹ thiện nguyện Italy ra mắt sách về 'chú lính chì' Thiện Nhân

Baoquocte.vn. Hai bác sỹ thiện nguyện Italy đã viết cuốn tự truyện để hồi tưởng lại những hành trình thiện nguyện và câu chuyện về cậu bé Thiện Nhân.
Phiên bản di động