Tin giả - Một loại 'giặc' khác

Tuấn Quỳnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Thông tin bịa đặt vốn dĩ vẫn luôn tồn tại trong đời sống xã hội. Với sự nở rộ của mạng xã hội và công nghệ mới, tin giả ngày càng trở nên phổ biến, thậm chí là khó kiểm soát, nhất là trong đại dịch Covid-19.

Tin giả giống như một loại virus độc hại, nó xâm nhập, gây rối loạn dư luận, làm mất niềm tin, thậm chí gây khủng hoảng lòng tin. Các thế lực phản động, thù địch và cơ hội chính trị lợi dụng việc này để xuyên tạc, xúi giục, phá hoại sự ổn định của đất nước ta.

Theo đánh giá của Bộ Thông tin và Truyền thông, trong năm 2021, tình trạng phát tán tin giả, tin sai sự thật về tình hình dịch bệnh và công tác phòng, chống dịch Covid-19 có dấu hiệu gia tăng. Trong đó, tập trung chủ yếu vào việc kích động vùng miền, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; tung tin sai sự thật về hiệu quả của các loại vaccine Covid-19, xuyên tạc chính sách phân bổ, cung cấp vắc xin của Chính phủ, việc sử dụng Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19; diễn biến dịch bệnh tại điểm nóng như Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Nam; xuyên tạc về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh của Chính phủ và các địa phương...

Tuy có những biểu hiện khác nhau nhưng đặc điểm chung nhất của tin giả là thông tin cung cấp không đúng sự thật. Với sự lan truyền dữ dội của thông tin trên mạng xã hội, đây là điều vô cùng nguy hiểm, đặc biệt là tin giả liên quan đến đại dịch Covid-19.

Tin giả về Covid-19 gây hoang mang, bức xúc dư luận
Tin giả về Covid-19 gây hoang mang, bức xúc dư luận

Càng giả càng... tin

Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã cảnh báo và xử lý các trường hợp tung tin giả nhưng cách thức tung tin giả vẫn phức tạp và có nhiều “biến tướng”. Nguy hiểm nhất là sử dụng khoảng trống thông tin, còn được gọi là "vùng trắng" và "khoảng thời gian chờ", để tấn công sự tò mò của công chúng, xuyên tạc và cập nhật thông tin cũ, bịa đặt mới.

Ông Guy Berger, Giám đốc về chính sách và chiến lược thông tin truyền thông thuộc UNESCO, nhấn mạnh rằng “thời điểm xảy ra những nỗi sợ hãi, những điều bất an và những vấn đề không lý giải được chính là cơ hội để những điều bịa đặt - xuyên tạc nở rộ và phát triển mạnh mẽ”.

Khi những thông tin sai lệch được lặp đi lặp lại và khuếch đại, nhất là bởi những người có ảnh hưởng, thì người ta lại càng tin vào những thông tin đó, tưởng rằng nó là thực.

Dịch bệnh Covid-19 có lẽ là “mảnh đất màu mỡ” để tin giả bùng phát với quy mô chưa từng thấy trên thế giới và ở Việt Nam: từ những người vô tình hay hữu ý tung tin về việc phát hiện ca nhiễm bệnh ở chỗ này chỗ kia; từ những status vô cùng ngớ ngẩn nhưng vẫn thu hút khá đông lượt chia sẻ như chính phủ phun thuốc lên trời để chống dịch hoặc phải ăn 6 - 12 quả trứng luộc để phòng virus; cho đến những thông tin gây hoang mang và hoảng loạn cho xã hội như việc loan báo có người đầu tiên tử vong vì virus corona, thúc bách người dân tích trữ lương thực thực phẩm và thuốc men, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh Covid-19 tại Việt Nam...

Theo một báo cáo của cơ quan công an, lợi dụng tình hình dịch bệnh với nhiều diễn biến gây lo ngại, nhiều đối tượng thù địch đã thiết lập hàng trăm website và hàng nghìn nhóm (kín và công khai), tài khoản mạng xã hội (Facebook, YouTube, Zalo…) tán phát thông tin dưới nhiều thủ đoạn khác nhau.

Vaccine phòng tin giả

Đã có rất nhiều người đặt ra câu hỏi về việc ai phải chịu trách nhiệm về sự lan tràn của tin giả và đối tượng chịu sự chỉ trích đầu tiên chính là các nền tảng truyền thông xã hội như Facebook, YouTube hay Twitter, Whatsapp.

Đương nhiên rồi, bởi mạng xã hội chính là công cụ phát tán tin giả vô cùng nhanh chóng và phi biên giới. Các “ông lớn” công nghệ sở hữu các mạng xã hội đã có nhiều "chiêu" đáp trả tin giả như “dán nhãn” hoặc thậm chí gỡ bỏ thông tin sai lệch, phối hợp với các cơ quan báo chí chính thống và các tổ chức kiểm chứng thông tin (fact-check) để cảnh báo cho người dùng.

Tuy nhiên, những nỗ lực này chưa mang lại hiệu quả rõ rệt, số lượng thông tin sai lệch chưa có dấu hiệu giảm đi, chưa kể việc sản xuất tin giả bằng trí tuệ nhân tạo không còn là chuyện xa vời.

Chính quyền cũng được coi là một thực thể đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống tin giả. Sau rất nhiều tranh cãi về việc các quy định pháp lý để ngăn chặn tin giả có bị lợi dụng để hạn chế quyền tự do ngôn luận hay không, thì một loạt các quốc gia không còn cách nào khác ngoài việc đặt ra những biện pháp chế tài vô cùng nghiêm khắc đối với tội sản xuất và phát tán tin giả: nhẹ thì phạt vài trăm đến vài ngàn USD, nặng thì có thể lên tới hàng chục ngàn USD và thậm chí án tù nhiều năm.

2145-104343217-fake-news-gettyimages-645357576
Tin giả là vấn nạn không chỉ ở Việt Nam. (Nguồn: Internet)

Trước tình trạng tin giả gia tăng trên không gian mạng, Bộ Thông tin và Truyền thông đã đề nghị các bộ, tỉnh tăng cường rà soát, phát hiện kịp thời tin giả, tin sai sự thật. Các chuyên gia cho rằng hiện chúng ta đã có đủ quy định để xử lý tin giả thì căn cứ vào đây để xử lý thật nghiêm.

Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật, lực lượng công an, các lực lượng có liên quan cần kịp thời xác minh đối tượng phát tán tin giả, phối hợp với đơn vị chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thông để thẩm định nguồn tin, công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật và xử lý nghiêm các đối tượng phát tán thông tin vi phạm pháp luật trên địa bàn.

Trường hợp không xác định được danh tính, nhân thân của đối tượng vi phạm, đề nghị phối hợp với Bộ Thông tin và truyền thông, Bộ Công an để có biện pháp ngăn chặn nội dung vi phạm trên không gian mạng.

Hành vi đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội vi phạm điểm e khoản 1 Điều 5 Nghị định số 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Tùy theo tính chất và mức độ, hành vi này có thể sẽ bị xử phạt tối đa 30 triệu đồng theo quy định tại Điều 101, 102 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.

Thậm chí, hành vi vi phạm này có thể bị xử lý hình sự, như Điều 288, Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định với khung hình phạt cao nhất là bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc phạt tù từ 2 - 7 năm.

Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến ngày càng phức tạp, những thông tin liên quan đến dịch bệnh được người dân đặc biệt quan tâm. Nhiều người dân đề nghị cần tăng mạnh chế tài, xử lý mạnh tay hơn nữa với hành vi phát tán tin giả, thông tin xấu, độc, gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Truyền thông thời chiến phải quyết liệt, minh bạch hơn; công chúng phải tìm cách tự miễn dịch với tin giả'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Truyền thông thời chiến phải quyết liệt, minh bạch hơn; công chúng phải tìm cách tự miễn dịch với tin giả'

Trước hiện tượng ‘tin giả’ xuất hiện nhan nhản trong đại dịch Covid-19, chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh (Chủ tịch Công ty Le ...

Nhiễu như tin giả - một 'đại dịch' khác thời Covid-19

Nhiễu như tin giả - một 'đại dịch' khác thời Covid-19

TGVN. Phòng thí nghiệm bí mật, thuốc chữa bệnh thần kỳ, chính phủ che đậy thông tin... những thông tin sai lệch về dịch Covid-19 đang ...

Bài viết cùng chủ đề

Góc nhìn Nhân quyền

Đọc thêm

Sắp diễn ra phiên tư vấn xuất khẩu thủy sản sang thị trường châu Phi

Sắp diễn ra phiên tư vấn xuất khẩu thủy sản sang thị trường châu Phi

Baoquocte.vn. Ngày mai (26/5), phiên tư vấn xuất khẩu thủy sản sang thị trường châu Phi sẽ được tổ chức trực tiếp tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Lý do tân Ngoại trưởng Australia vội vã thăm Fiji

Lý do tân Ngoại trưởng Australia vội vã thăm Fiji

Baoquocte.vn. Tân Ngoại trưởng Australia Penny Wong sẽ đến Fiji vào ngày mai – chuyến thăm song phương nước ngoài đầu tiên trên cương vị mới.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 26/5/2022: Tuổi Sửu công việc nhiều may mắn

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 26/5/2022: Tuổi Sửu công việc nhiều may mắn

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 26/5/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 26/5, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 26/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 26/5/2022

Lịch âm 26/5, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 26/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 26/5/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 26/5. âm lịch hôm nay 26/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 26/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 26 tháng 5 năm 2022 hôm nay.
Đến thời xe điện ‘lên ngôi’, tồn kho cạn dần, người Mỹ mỏi mắt đợi hàng về tay

Đến thời xe điện ‘lên ngôi’, tồn kho cạn dần, người Mỹ mỏi mắt đợi hàng về tay

Baoquocte.vn. Lượng xe có sẵn thấp, bao gồm cả xe điện, một phần do các vấn đề về chuỗi cung ứng khiến các nhà sản xuất ô tô ngừng hoạt động.
Belarus nói gì về khả năng tham gia khôi phục cơ sở hạ tầng ở Ukraine?

Belarus nói gì về khả năng tham gia khôi phục cơ sở hạ tầng ở Ukraine?

Baoquocte.vn. Còn quá sớm để nói về việc Belarus tham gia khôi phục cơ sở hạ tầng bị phá hủy ở Ukraine bởi điều quan trọng hiện nay là phải thiết ...
Châu Phi: Con cá khổng lồ nặng 621kg mắc lưỡi câu

Châu Phi: Con cá khổng lồ nặng 621kg mắc lưỡi câu

Baoquocte.vn. Một con cá khổng lồ có tên gọi là cá cờ xanh dài tới 3,6m, nặng 621kg, được coi là lớn kỷ lục trong vòng 30 năm qua, vừa bị ...
Hàn-Mỹ hành động khẩn, cùng nhau phóng tên lửa ngay sau các vụ phóng của Triều Tiên

Hàn-Mỹ hành động khẩn, cùng nhau phóng tên lửa ngay sau các vụ phóng của Triều Tiên

Baoquocte.vn. Mỹ và Hàn Quốc phóng các tên lửa trong cuộc tập trận chung bắn đạn thật ngay sau khi Triều Tiên phóng 3 tên lửa ra vùng biển phía Đông.
Khám phá những sắc màu điện ảnh Đông Nam Á

Khám phá những sắc màu điện ảnh Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Tuần phim ASEAN 2022 tại Việt Nam sẽ giới thiệu 7 tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ bản sắc và sự phát triển của nền điện ảnh các nước ...
Vì sao Mỹ chọn Nhật Bản để công bố 'vũ khí chiến lược' mới tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Vì sao Mỹ chọn Nhật Bản để công bố 'vũ khí chiến lược' mới tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Tổng thống Biden đã quyết định chọn Nhật Bản là địa điểm để công bố Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPEF).
Quảng Trị: Chăm lo cho đời sống gia đình có công với cách mạng

Quảng Trị: Chăm lo cho đời sống gia đình có công với cách mạng

Baoquocte.vn. Ngày 19/5, các đơn vị BĐBP Quảng Trị phối hợp với các đơn vị Công an tỉnh tổ chức khởi công xây dựng nhà tình nghĩa cho gia đình liệt sĩ Trần Trung.
Hai nhà khoa học nữ giành Giải thưởng Kovalevskaia năm 2021

Hai nhà khoa học nữ giành Giải thưởng Kovalevskaia năm 2021

Baoquocte.vn. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2021 nhân dịp kỷ niệm Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5.
Lễ kỷ niệm Ngày quốc tế Phật đản: Hướng tới xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn cho nhân loại

Lễ kỷ niệm Ngày quốc tế Phật đản: Hướng tới xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn cho nhân loại

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Hoàng Giang cho rằng Ngày quốc tế Phật đản VESAK là dịp để tất cả cùng suy ngẫm, hồi hướng về tư tưởng và lời dạy của Đức Phật.
New Zealand hỗ trợ Việt Nam 2 triệu NZD phục hồi sau đại dịch

New Zealand hỗ trợ Việt Nam 2 triệu NZD phục hồi sau đại dịch

Baoquocte.vn. Chiều 11/5, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ và Đại sứ New Zealand công bố gói hỗ trợ trị giá 2 triệu NZD giúp Việt Nam phục hồi sau đại dịch Covid-19.
Phòng ngừa bạo lực đối với phụ nữ theo tiêu chuẩn quốc tế, ngăn chặn trước khi xảy ra

Phòng ngừa bạo lực đối với phụ nữ theo tiêu chuẩn quốc tế, ngăn chặn trước khi xảy ra

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên, khung lý thuyết và thực hành toàn cầu về phòng ngừa bạo lực đối với phụ nữ đã được giới thiệu và tập huấn chuyên sâu tại Việt Nam.
Đảng, Nhà nước hết sức quan tâm đến đồng bào theo đạo nói chung và với tăng, ni, phật tử nói riêng

Đảng, Nhà nước hết sức quan tâm đến đồng bào theo đạo nói chung và với tăng, ni, phật tử nói riêng

Baoquocte.vn. Nhân Đại lễ Phật đản, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh đã tới thăm, chúc mừng Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và tăng, ni, phật tử.
Trưởng đại diện UNICEF: Đưa điều trị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật, Việt Nam sẽ cứu sống khoảng 230.000 trẻ em hàng năm

Trưởng đại diện UNICEF: Đưa điều trị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật, Việt Nam sẽ cứu sống khoảng 230.000 trẻ em hàng năm

Baoquocte.vn. Theo Trưởng đại diện UNICEF, Việt Nam cần tích hợp, chỉ định sử dụng các sản phẩm điều trị cho trẻ em bị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật.
Tổng giám đốc ILO: Việt Nam đang có nỗ lực rất nghiêm túc trong vấn đề xóa bỏ lao động trẻ em

Tổng giám đốc ILO: Việt Nam đang có nỗ lực rất nghiêm túc trong vấn đề xóa bỏ lao động trẻ em

Baoquocte.vn. Tổng giám đốc ILO bày tỏ vui mừng khi Việt Nam là một trong 26 quốc gia tiên phong chống lại lao động trẻ em và lao động cưỡng bức.
Liên hợp quốc đánh giá cao nỗ lực bảo đảm quyền con người mạnh mẽ và minh bạch của Việt Nam

Liên hợp quốc đánh giá cao nỗ lực bảo đảm quyền con người mạnh mẽ và minh bạch của Việt Nam

Baoquocte.vn. Theo Quyền Điều phối viên Liên hợp quốc, Báo cáo giữa kỳ tự nguyện thực hiện UPR chu kỳ III cho thấy nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam.
Đại sứ Na Uy: Tôi ngưỡng mộ những người phụ nữ mạnh mẽ, đối mặt với tử thần, họ không bỏ cuộc!

Đại sứ Na Uy: Tôi ngưỡng mộ những người phụ nữ mạnh mẽ, đối mặt với tử thần, họ không bỏ cuộc!

Baoquocte.vn. Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Grete Lochen đã chia sẻ về đội rà phá bom mìn toàn nữ đầu tiên của Việt Nam.
Quốc sách để phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân

Quốc sách để phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân

Baoquocte.vn. Hằng năm, các quốc gia đều đưa ra quốc sách để hoạt động nhằm phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân.
Đưa thể thao nữ đến gần hơn với công chúng

Đưa thể thao nữ đến gần hơn với công chúng

Baoquocte.vn. Ngày 28/3 diễn ra tọa đàm 'Vị trí của phụ nữ trong thể thao' tại Hội trường Viện Pháp tại Hà Nội.
Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/5, Phần Lan bắt buộc hình ảnh và logo thương hiệu phải xóa khỏi bao bì các sản phẩm thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử.
Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Bà Shanti Sethi, cựu binh Hải quân Mỹ gốc Ấn gia nhập văn phòng của Phó Tổng thống Kamala Harris với tư cách Cố vấn quốc phòng.
Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Baoquocte.vn. Phụ nữ và trẻ em chiếm 90% trong số hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.
Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Baoquocte.vn. Instagram có hệ thống hết sức lỏng lẻo trong việc ngăn chặn hành vi quấy rối qua tin nhắn, chủ yếu nhằm vào tệp người dùng nữ với lượng người theo dõi cao.
Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Baoquocte.vn. Hôm nay (2/4) bắt đầu Tháng Ramadan - một trong những dịp lễ quan trọng nhất của hơn 1,8 tỷ tín đồ Hồi giáo trên khắp thế giới.
Người châu Phi đầu tiên đoạt giải thưởng kiến trúc danh giá nhất thế giới

Người châu Phi đầu tiên đoạt giải thưởng kiến trúc danh giá nhất thế giới

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên trong lịch sử hơn 4 thập kỷ từ khi thành lập, giải kiến trúc Pritzker gọi tên một kiến trúc sư đến từ châu Phi.