Tình yêu Chile từ thơ và nhạc của một người Việt

TS. Chu Huy Sơn 
TGVN. Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã mê các tác phẩm văn học, âm nhạc của Chile và yêu đất nước này từ lúc nào chẳng hay!
TIN LIÊN QUAN
tinh yeu chile tu tho va nhac Chile trong tôi là những điều lạ diệu kỳ
tinh yeu chile tu tho va nhac Đi sứ ở Mỹ Latin
tinh yeu chile tu tho va nhac
Nhạc sĩ tài hoa Víctor Jara. (Nguồn: The New York Times)

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường và cả sau này nữa, tôi thường đọc tác phẩm của các nhà thơ, nhà văn Chile như Gabriela Mistral (1889-1957, nhận giải thưởng Nobel văn học năm 1945, người có chân dung được nhà nước Chile chọn in trên đồng tiền 5.000 pesoz), Pablo Neruda (1904-1973, nhận giải thưởng Nobel văn học năm 1979), nữ văn sĩ Isabel Allende (cháu gọi cố Tổng thống Salvador Allende bằng bác), có những tác phẩm nổi tiếng như La casa de los espíritus (Ngôi nhà của những hồn ma), Cuentos de Eva Luna (Những câu chuyện về Eva Luna)…

Qúa trình làm công tác giáo dục, văn hóa - báo chí cho tôi có cơ hội tìm hiểu, giới thiệu về nền văn hóa Chile nhiều hương sắc. Từ tình yêu mến đất nước này, tôi đã tận dụng mọi cơ hội có thể để giới thiệu nền văn hóa Chile ở Việt Nam. Với cuốn sách giáo khoa Văn học lớp 12 của Bộ Giáo dục và đào tạo (Nhà xuất bản Giáo dục, năm 2000), lần đầu tiên Văn học Mỹ Latinh được đưa vào sách giáo khoa trường phổ thông, tôi được phân công biên soạn phần này và đã đề cập tới nền văn học Chile.

Tôi đặc biệt có cảm tình với nhạc sĩ tài ba Víctor Jara. Ở Mỹ Latinh, vào những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, tên tuổi Víctor Jara rất nổi tiếng. Ông là nhà sáng tác nhạc kiêm ca sỹ tài năng, nhà giáo, đạo diễn sân khấu, nhà hoạt động chính trị trong Liên minh Đoàn kết nhân dân do Tổng thống Salvador Allende đứng đầu.

Víctor Jara đặc biệt ngưỡng mộ Cách mạng Cuba, có cảm tình với Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhạc phẩm “Quyền được sống trong hòa bình” (El drecho de vivir en paz) trong album cùng tên của Víctor Jara đã ca ngợi Bác Hồ có đoạn: “Nhà thơ Hồ Chí Minh - đưa quyền sống hòa bình - từ Việt Nam ra toàn nhân loại…”

Năm 1972, Víctor Jara sang thăm Cuba và có buổi biểu diễn ở nhà hát Rondan giữa trung tâm La Habana. Hôm ấy, lần đầu tiên tôi được tận mắt thấy một nghệ sỹ đeo trên hai vai có tới gần chục cây đàn khác nhau (có cả nhạc cụ dân tộc với hình dáng rất lạ mắt). Khi chuyển bài hát, ông lại lấy ra cây đàn mới. Từ cảm tình đến cảm phục tài nghệ của nhạc sỹ, khi đêm biểu diễn kết thúc, tôi đã cùng các bạn Cuba lên sân khấu tặng hoa và bắt tay ông.

Tháng 9/1973, ở Chile diễn ra đảo chính do giới quân sự tiến hành, viên tướng Pinochê lên nắm quyền, thi hành chính sách đàn áp những người dân chủ. Nhạc sỹ Víctor Jara cùng nhiều nhà yêu nước Chile bị giết hại.

tinh yeu chile tu tho va nhac
Đảo Phục sinh huyền bí ở Chile. (Nguồn: Rough Guide)

Những ngày diễn ra đảo chính ở Chile, chúng tôi cùng sinh viên Cuba và Mỹ Latinh đi mít tinh, tuần hành thâu đêm suốt sáng. Ở thư viện trường Đại học Tổng hợp La Habana, tôi đọc được bài thơ “Cây đàn ghi ta” của Víctor Jara – một sáng tác mới của Feliz Pita Rodrigez đăng trên báo Cá Sấu (người ta ví Đảo quốc Cuba giống hình con cá sấu xanh). Ở Cuba, nhà thơ này rất nổi tiếng bởi một phần, ông có nhiều sáng tác ủng hộ Việt Nam.

Trong số những tác phẩm ấy, bài thơ “Hồ Chí Minh – tên Người là cả một niềm thơ” được dư luận đánh giá cao ở cả Cuba lẫn Việt Nam. Nguyên bản tác phẩm được viết bằng tiếng Tây Ban Nha như sau: Ho Chi Minh, su nombre puede escribir en puema”(dịch nghĩa: Hồ Chí Minh, tên của Người có thể viết thành thơ). Nhạc sỹ Hoàng Hiệp đã dịch bài thơ sang tiếng Việt có tựa đề: Hồ Chí Minh, tên Người là cả một niềm thơ. Tôi cho rằng, dịch như thế là sáng tạo, toát được thần thái của thi phẩm.

Trong tình cảm yêu mến Chile, kính phục Tổng tống Salvador Allende, tiếc thương nhạc sỹ Víctor Jara, tôi quyết định dịch bài thơ vừa đọc được ra tiếng Việt rồi gửi nhanh về Hà Nội cho nhà thơ Chế Lan Viên. Lời bài thơ có đoạn: Cây đàn guitar của Víctor Jara/Từng phím từng dây thuộc về Tổ Quốc/Có trái tim Chile trong hộp cây đàn... Mấy ngày sau, bài thơ được đăng trên báo Văn nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam với nhan đề Cây đàn ghi-ta của Víctor Jara. Nhạc sỹ Phan Nhân đã phổ nhạc bài thơ thành bài hát cùng tên mà một thời khá quen thuộc với giới trẻ yêu ca hát ở Việt Nam.

---------------- 

* TS. Chu Huy Sơn hiện là Ủy viên BCH Hội hữu nghị & hợp tác Việt Nam – Chile và Hội hữu nghị Việt Nam – Venezuela.

tinh yeu chile tu tho va nhac

 

Chile đón sự kiện nhật thực toàn phần duy nhất trong năm

Tiếng reo hò vang lên khi nhật thực ở Chile đạt toàn phần và không gian ở đài thiên văn La Silla của thành phố Coquimbo ...

tinh yeu chile tu tho va nhac

 

Chile: Sông băng tan chảy, đe dọa đa dạng sinh học biển

Ngày 22/6, các nhà khoa học Chile cảnh báo những dòng sông băng tại vùng Patagonia ở Chile tan chảy do biến đổi khí hậu ...

tinh yeu chile tu tho va nhac

 

Chile muốn chuyển tượng đá Moai từ Bảo tàng Anh về đảo Phục Sinh

Giới chức Chile sẽ thảo luận với Anh về việc đưa tượng đá Moai từ Bảo tàng Anh về nơi nguyên bản ở đảo Phục ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

xuc dong truoc hinh anh lang que viet nam than thuong qua nhung buc tranh ve tay

Xúc động trước hình ảnh làng quê Việt Nam thân thương qua những bức tranh vẽ tay

Gần đây, mạng xã hội đã chia sẻ tích cực những bức tranh vẽ hình ảnh làng quê thân thương với nhiều ký ức xa xưa của họa sĩ trẻ ...
khong quan trung quoc lay dao guam cua my lam muc tieu tan cong gia dinh

Không quân Trung Quốc lấy đảo Guam của Mỹ làm mục tiêu tấn công giả định?

Trung Quốc công bố video cho thấy các máy bay ném bom H-6 đang thực hiện một cuộc tấn công mô phỏng vào nơi dường như là đảo Guam.
du bao thoi tiet dem nay va ngay mai 21 229 dem mua rao va dong rai rac phia bac chuan bi don khong khi lanh

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (21-22/9): Đêm mưa rào và dông rải rác; phía Bắc chuẩn bị đón không khí lạnh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai (22/9) có lúc mưa rào và dông, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật ...
my bi facebook am tham theo doi qua camera nguoi dung iphone dam don kien

Mỹ: Bị Facebook âm thầm theo dõi qua camera, người dùng iPhone đâm đơn kiện

Một người dùng tại Mỹ đã gửi đơn kiện Facebook lên tòa án sau khi Instagram bị phát hiện âm thầm sử dụng camera trên iPhone.
gia vang chieu nay 219 it bien dong hon so voi the gioi thi truong am dam nha dau tu cho doi gi

Giá vàng chiều nay 21/9: Ít biến động hơn so với thế giới, thị trường ảm đạm, nhà đầu tư chờ đợi gì?

Giá vàng trong nước phiên giao dịch sáng nay có hướng tăng nhẹ, nhưng không đáng kể và biến động ít hơn so với thế giới.
thang dau tien evfta co hieu luc xuat khau sang eu dat gan 38 ty usd

Tháng đầu tiên EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu sang EU đạt gần 3,8 tỷ USD

Tháng đầu tiên Hiệp định EVFTA có hiệu lực, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 3,78 tỷ USD.
tang cuong quan he dong minh honduras co y dinh chuyen dai su quan tai israel den jerusalem

Tăng cường quan hệ đồng minh, Honduras có ý định chuyển Đại sứ quán tại Israel đến Jerusalem

Tháng 9/2019, Honduras đã khai trương Văn phòng thương mại ngoại giao tại Jerusalem, khởi đầu cho việc chuyển Đại sứ quán tới thành phố này.
giang to truoc khung thanh dang van lam co ten trong doi hinh tieu bieu vong 6 thai league

'Giăng tơ' trước khung thành, Đặng Văn Lâm có tên trong đội hình tiêu biểu vòng 6 Thai-League

Phong độ ấn tượng trong trận đấu giữa Muangthong United và Samut Prakan giúp Đặng Văn Lâm có tên trong đội hình tiêu biểu vòng 6 Thai-League.
ly do my yeu cau co dieu khoan rieng ve trung quoc trong bat ky thoa thuan kiem soat vu khi nao voi nga

Lý do Mỹ yêu cầu có điều khoản riêng về Trung Quốc trong bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí nào với Nga

Theo Mỹ, việc đưa ra yêu cầu đối với các thỏa thuận kiểm soát vũ khí là do Bắc Kinh đang tích cực phát triển và triển khai vũ khí ...
bi quyet 2 lan gianh giai nhat cuoc thi trong bi ngo nang nhat nhat ban

Bí quyết 2 lần giành giải nhất cuộc thi trồng bí ngô nặng nhất Nhật Bản

Ông Hiroyoshi Utsunomiya, nông dân Nhật Bản giành giải nhất cuộc thi trồng bí ngô nặng nhất vào ngày 20/9 với thành tích bí ngô 410,3 kg.
mo cua don khach quoc te nhung quy tac dac biet duoc ap dung

Mở cửa đón khách quốc tế: Những quy tắc đặc biệt được áp dụng

Dịch Covid-19 cơ bản được kiểm soát ở một số nước. Các điểm du lịch hấp dẫn tại khu vực Đông Nam Á đang dần mở cửa đón du khách quốc tế một cách thận ...
han quoc mo lai duong mon du lich trong khu phi quan su dmz

Hàn Quốc mở lại đường mòn du lịch trong Khu phi quân sự DMZ

Con đường mòn đi bộ ở biên giới phía Tây ngăn cách hai miền Triều Tiên sẽ được mở cửa trở lại cho dân chúng vào ngày 22/9 tới.
mua vang hoang su phi

Mùa vàng Hoàng Su Phì

Dưới nắng Thu nhè nhẹ, mùa vàng Hoàng Su Phì hiện ra trước mắt như một bức tranh thiên nhiên kì thú, khiến du khách đắm say.
phuc hoi du lich hue hau covid 19 phai bien nguy thanh co

Phục hồi du lịch Huế hậu Covid-19: Phải biến 'nguy' thành 'cơ'

Muốn phục hồi thị trường hậu Covid-19, du lịch Huế phải biết biến 'nguy' thành 'cơ' và chứng minh thông điệp: 'Huế, điểm đến an toàn, thân thiện'.
nha van hoa huu ngoc phac hoa van hoa phuong tay ky i

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito giáo và chủ nghĩa duy lý về khoa học.
nha van hoa huu ngoc mac ngon nghi gi ky cuoi

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ cuối)

Tác phẩm của Mạc Ngôn nói lên đời sống nhân dân, văn hóa độc đáo của Trung Quốc và nếp sống của dân tộc...
nha van hoa huu ngoc mac ngon nghi gi ky i

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ I)

Trong các tác phẩm, Mạc Ngôn khai thác nguồn gốc nông dân của gia đình, ghi lại những câu chuyện do người bà yêu dấu kể cho ông nghe thủa bé thơ...
nhung loi noi lam nen lich su ho chi minh va loi keu goi toan quoc khang chien

Những lời nói làm nên lịch sử: Hồ Chí Minh và lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến

Ta hãy cùng ôn lại tình hình đất nước từ khi Việt Nam tuyên ngôn độc lập, để rõ hoàn cảnh ra đời của lời kêu gọi ấy.
Phiên bản di động