 |
| Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva phát biểu tại sự kiện mở màn Hội nghị thường niên IMF ở Singapore, ngày 7/10. (Nguồn: Getty Images) |
Phát biểu tại một sự kiện ở Singapore ngày 7/10, bà Georgieva cho rằng AI đang “nhanh chóng trở thành yếu tố quan trọng quyết định vị thế của các quốc gia trong nền kinh tế thế giới”.
Tuy nhiên, sự phát triển của AI, chi phí năng lượng tăng cao và nợ công ở mức kỷ lục đang tạo thêm sức ép đối với kinh tế toàn cầu, vốn được dự báo tăng trưởng khá yếu trong thập niên này.
“Dù yêu thích, phản đối hay lo ngại về AI, chúng ta không thể phủ nhận rằng AI đã hiện diện và đang thay đổi thế giới”, bà Georgieva nói.
Hai mặt của làn sóng AI
Trước thềm Hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB), dự kiến bắt đầu từ ngày 12/10, bà Georgieva cho rằng kinh tế thế giới hiện chịu tác động từ hai chiều trái ngược.
Một bên là nguồn cung năng lượng bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến tại Vùng Vịnh, kéo dài sang tháng thứ 8. Bên còn lại là làn sóng đầu tư mạnh vào AI, đang thúc đẩy nhu cầu và hoạt động kinh tế. Theo bà Georgieva, tác động của hai yếu tố này không giống nhau ở các khu vực trên thế giới.
 |
| Làn sóng đầu tư vào AI thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhưng cũng kéo theo những rủi ro mới. (Nguồn: intech group) |
Ở chiều tích cực, đầu tư vào AI trên toàn cầu có thể đạt hoặc vượt quy mô vốn từng được sử dụng để xây dựng hệ thống đường sắt, lưới điện và mạng lưới viễn thông, nếu tính theo tỷ trọng GDP. Các thiết bị AI và sản phẩm công nghệ liên quan hiện chiếm hơn 10% tổng giá trị hàng hóa được trao đổi trên toàn cầu.
IMF ước tính AI có thể giúp tăng thêm tới 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế thế giới mỗi năm nếu được phát triển và sử dụng hiệu quả.
“Đưa tăng trưởng từ 3% lên 3,5% trong một thập niên cũng giống như bổ sung một nền kinh tế có quy mô bằng ASEAN vào kinh tế thế giới”, bà Georgieva nói.
Tuy nhiên, lợi ích từ AI có thể không được chia đều. Làn sóng đầu tư hiện chủ yếu tập trung tại những nền kinh tế tham gia sâu vào chuỗi cung ứng AI, trong khi các nước ít tham gia có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Điều này có thể làm gia tăng khoảng cách kinh tế giữa các quốc gia.
Không chỉ tạo ra cơ hội tăng trưởng, làn sóng đầu tư vào AI cũng có thể làm gia tăng sức ép lạm phát. Đây là một trong những yếu tố gây áp lực lên giá cả, bên cạnh giá năng lượng và lương thực tăng, thuế quan và chi tiêu quốc phòng.
Giá dầu đã duy trì trên 100 USD/thùng khi xung đột tại Trung Đông kéo dài và chưa có nhiều dấu hiệu hạ nhiệt. Giá dầu diesel bán lẻ cũng tăng lên mức kỷ lục do nguồn cung nhiên liệu chịu sức ép.
Lạm phát gia tăng đang gây sức ép lên thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu tại Mỹ, Đức và Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập niên.
Trong khi đó, các công ty lớn trong lĩnh vực AI cũng đang vay và phát hành nhiều trái phiếu dài hạn để huy động vốn. Khi các doanh nghiệp AI tăng nhu cầu vay vốn, họ phải cạnh tranh nguồn vốn với chính phủ.
Rủi ro từ AI có thể bị đánh giá thấp
 |
| Đầu tư mạnh vào AI có thể kéo theo rủi ro đối với thị trường tài chính nếu lợi nhuận không đạt kỳ vọng. (Nguồn: Getty Images) |
Bà Georgieva cảnh báo chính làn sóng đầu tư vào AI cũng có thể tạo ra rủi ro đối với hệ thống tài chính.
Lợi nhuận tăng mạnh đang đẩy giá cổ phiếu và nhiều loại tài sản lên cao. Tuy nhiên, nếu kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng, lượng nợ lớn của các tập đoàn công nghệ AI cùng việc các nhà đầu tư trên toàn cầu ngày càng nắm giữ nhiều cổ phiếu Mỹ có thể khiến một sự hụt kỳ vọng nhanh chóng lan thành cú sốc lớn hơn.
Dẫn Định luật Amara, theo đó con người thường đánh giá quá cao tác động của một công nghệ mới trong ngắn hạn nhưng lại đánh giá thấp ảnh hưởng của công nghệ đó trong dài hạn, Tổng Giám đốc IMF cho rằng thế giới đang ở giai đoạn chuyển tiếp giữa làn sóng đầu tư, xây dựng cơ sở phục vụ AI hiện nay và thời điểm những lợi ích thực sự của công nghệ này được phát huy. Theo đó, đây có thể là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất.
Người đứng đầu IMF cho rằng biện pháp bảo vệ đầu tiên là tăng cường quản lý và giám sát. Các nước cũng có thể cần duy trì chính sách tiền tệ thận trọng hơn để kiểm soát những rủi ro đang gia tăng.
Bài toán nợ công
Bên cạnh những cơ hội và rủi ro từ làn sóng AI, IMF cũng cảnh báo về một sức ép khác đang đè nặng lên kinh tế toàn cầu: nợ công ngày càng tăng trong bối cảnh lãi suất cao.
Theo bà Georgieva, nợ công toàn cầu đang ở gần mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II và có thể sớm vượt 100% GDP. Các nền kinh tế phát triển đang là nhóm có mức nợ đáng lo ngại nhất.
| More from WVR |
 Nguy cơ nợ công của EU rơi vào thế 'mất kiểm soát' |
Trong 17 năm qua, các chính phủ có điều kiện tương đối thuận lợi khi lãi suất thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, giai đoạn này đã kết thúc khi lãi suất tăng cao.
Khoảng cách giữa lãi suất và tốc độ tăng trưởng hiện trở nên bất lợi hơn và có thể tiếp tục nới rộng. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế sẽ khó đủ mạnh để giúp các nước giảm tỷ lệ nợ nếu không đồng thời thực hiện các biện pháp điều chỉnh ngân sách hoặc tăng thu.
Sức ép này đã thể hiện rõ tại châu Âu. Chi phí vay so với Đức đang tăng lên không chỉ ở Pháp và Italy mà còn tại Ireland, Bồ Đào Nha và một số nước khác.
Sau nhiều cú sốc khiến nợ công tăng mạnh, trong khi thâm hụt ngân sách ở phần lớn các nước vẫn cao hơn thời điểm trước đại dịch, các chính phủ đang cần khôi phục dư địa tài chính để có thể ứng phó với những cú sốc mới, lãnh đạo IMF cho biết.
| IMF: Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á và dẫn đầu ASEAN Trong bản cập nhật Triển vọng kinh tế thế giới tháng 7/2026, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nâng dự báo tăng trưởng Tổng sản ... |
| IMF hoàn tất rà soát, Ukraine nhận thêm khoản vay gần 700 triệu USD Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 20/7 thông báo Hội đồng điều hành đã hoàn tất đợt rà soát chương trình hỗ trợ tài ... |
|
| IMF hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu 2026 xuống 3% Quỹ Tiền tệ Quốc tế điều chỉnh nhẹ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 3%, cho rằng nhu cầu liên quan AI và công ... |
| IMF cảnh báo ba rủi ro lớn từ làn sóng AI tại châu Âu Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nhận định, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp năng suất lao động tại châu Âu tăng khoảng ... |
| Kinh tế Iran giảm 10,1%, IMF dự báo tỷ lệ lạm phát năm 2026 ở mức gần 70% Theo Trung tâm Thống kê Iran, trong giai đoạn từ cuối tháng 3 đến cuối tháng 6/2026, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước ... |
