Tổng thống mới của Mỹ với thách thức cũ ở Biển Đông

MỘC TRÀ
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập niên và Biển Đông được xem là tượng trưng cho sự cạnh tranh ảnh hưởng rộng lớn hơn giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Tàu của Trung Quốc tập kết tại Đá Ba Đầu. Ảnh: MAXAR.
Tàu của Trung Quốc tập kết tại Đá Ba Đầu, tháng 3/2021. (Nguồn: MAXAR)

Tác giả Connie Foong phân tích trên tờ The Christian Science Monitor về sự liên quan của Mỹ ở Biển Đông và dự báo chiều hướng chính sách của nước này trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng sự quyết đoán ở Biển Đông.

Kể từ khi lên nắm quyền, chính quyền Tổng thống Biden đã thực hiện một trong những ưu tiên hàng đầu là tăng cường quan hệ với châu Á - một phần là để chống lại đối thủ hàng đầu Trung Quốc.

Ưu tiên đó sẽ được thử nghiệm ở Biển Đông, nơi các tranh chấp lãnh thổ đã diễn ra từ lâu giữa Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam. Bắc Kinh đòi hỏi chủ quyền toàn bộ vùng biển trải dài trên hơn 1 triệu dặm vuông và mở rộng sự hiện diện quân sự bằng cách cải tạo các đảo nhỏ và đá ngầm thành đường băng.

Căng thẳng ở Biển Đông gia tăng kể từ tháng 3, khi hơn 200 tàu Trung Quốc neo đậu ở Đá Ba Đầu (tại cụm đảo Sinh Tồn trên quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam - PV).

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội, Tổng thống Joe Biden cho biết ông đã nói với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình rằng Mỹ có ý định duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, “không phải để khơi mào xung đột mà để ngăn chặn một cuộc xung đột”. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai điều này được xem rất mong mang trong khu vực luôn căng thẳng này.

Đòi hỏi phi pháp

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) quy định các quyền và trách nhiệm của các quốc gia đối với các đại dương trên thế giới. Công ước đã thiết lập khái niệm về các vùng đặc quyền kinh tế: khu vực trải dài 200 hải lý tính từ đường bờ biển của một quốc gia, nơi quốc gia đó có các quyền đặc biệt để khai thác tài nguyên. Khi các vùng đặc quyền kinh tế của các quốc gia chồng lấn lên nhau, theo UNCLOS, các quốc gia cần phải đàm phán để thống nhất.

Ann Marie Murphy, giáo sư tại Đại học Seton Hall, chuyên gia về an ninh ở Đông Nam Á, cho biết: “UNCLOS được cho là giải pháp ngăn chặn xung đột bằng cách quy định rõ ràng về việc ai có quyền khai thác tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế đó".

Tuy vậy, theo James Chin, Giám đốc Viện châu Á tại Đại học Tasmania, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trong “đường chín đoạn”, kéo dài từ Đài Loan đến Malaysia - một ranh giới được xác định mơ hồ dựa trên các bản đồ cũ.

Ann Marie Murphy, giáo sư tại Đại học Seton Hall, chuyên gia về an ninh ở Đông Nam Á: “UNCLOS được cho là giải pháp ngăn chặn xung đột bằng cách quy định rõ ràng về việc ai có quyền khai thác tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế đó".

Vào năm 2016, Tòa án trọng tài quốc tế tại The Hague đưa ra phán quyết rằng không có cơ sở pháp lý nào cho một tuyên bố về quyền lịch sử đối với những tài nguyên biển trong "đường chín đoạn".

Trung Quốc bác bỏ phán quyết trên. Các nước khác tiếp tục lên tiếng về các tàu Trung Quốc hoạt động trong vùng biển của họ.

Sự liên quan của Mỹ

Biển Đông có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên khổng lồ và khoảng một phần ba thương mại hàng hải toàn cầu đi qua Biển Đông, trị giá hơn 3 nghìn tỷ USD mỗi năm.

Washington coi việc di chuyển tự do trong khu vực là điều cần thiết và tiến hành các cuộc tuần tra hải quân “tự do hàng hải” để thể hiện quyền này.

Giáo sư Murphy nói: “Từ quan điểm của Mỹ, bản đồ đường chín đoạn là một nỗ lực (của Trung Quốc) nhằm sở hữu các tài sản chung toàn cầu”.

Các quan chức Mỹ coi hành vi của Trung Quốc là một thách thức đối với pháp quyền. Washington cũng củng cố quan hệ với các đồng minh quan trọng ở Đông Nam Á, trong đó có mục tiêu hạn chế sự thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Bước phát triển tiếp theo

Nhiều nền kinh tế khu vực đang loay hoay trong đại dịch. Trong khi đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh việc xây dựng thêm các đảo nhân tạo và căn cứ quân sự.

Ông Joshua Kurlantzick thuộc Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ cho biết: “Điều này có lẽ đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực tức giận bởi vì điều đó cho thấy Trung Quốc có vẻ như không chỉ tiếp tục theo cách tiếp cận rất quyết đoán, mà còn đang thực sự lợi dụng những lỗ hổng của họ”.

Cho đến nay, chính quyền Tổng thống Biden vẫn duy trì quan điểm cứng rắn của người tiền nhiệm Donald Trump đối với Trung Quốc và tiếp tục tiến hành các hoạt động tự do hàng hải.

Ông Biden cũng đã gây áp lực buộc các nền dân chủ khác phải có lập trường mạnh mẽ hơn với Bắc Kinh.

Cho đến nay, chính quyền Tổng thống Biden vẫn duy trì quan điểm cứng rắn của người tiền nhiệm Donald Trump đối với Trung Quốc và tiếp tục tiến hành các hoạt động tự do hàng hải.

Nhưng ở Biển Đông, một Đông Nam Á thống nhất sẽ “có cơ hội tốt hơn việc Mỹ và Trung Quốc ngồi xuống và cố gắng giải quyết vấn đề đó”, ông Kurlantzick nói.

Gần đây, một số quốc gia đã thực hiện các bước đi nhỏ để đàm phán về những lợi ích tại các vùng biển chồng lấn.

Vào tháng 4, Malaysia và Brunei đã đồng ý cùng nhau phát triển các mỏ dầu và khí đốt dọc theo ranh giới biển của họ.

Malaysia và Việt Nam cũng cho biết họ sẽ ký một thỏa thuận nhằm giải quyết những khác biệt. Tháng 6, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc đã cam kết tránh leo thang căng thẳng.

TIN LIÊN QUAN
Thách thức ở Biển Đông - Động lực để Philippines nâng cấp không quân?
Hai đồng minh của Mỹ lần đầu tiên tập trận không quân chung
Hội nghị SOM ARF: Cần xây dựng COC thực chất, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế
Hội nghị EAS: Các nước nhấn mạnh đảm bảo hoà bình, ổn định tuyến hàng hải huyết mạch trên Biển Đông
Ấn Độ quan tâm việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông phù hợp luật pháp quốc tế

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

ASEAN-New Zealand: Nỗ lực ủng hộ hệ thống thương mại đa phương, thúc đẩy RCEP sớm được phê chuẩn và có hiệu lực

ASEAN-New Zealand: Nỗ lực ủng hộ hệ thống thương mại đa phương, thúc đẩy RCEP sớm được phê chuẩn và có hiệu lực

Baoquocte.vn. Sáng ngày 5/8 đã diễn ra Hội nghị trực tuyến Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – New Zealand.
Báo chí dấn thân chống dịch Covid-19

Báo chí dấn thân chống dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Hơn một năm đương đầu với đại dịch Covid-19, báo chí đã thể hiện được trách nhiệm xã hội, thực hiện tốt sứ mệnh của người làm công tác thông ...
Các nước Đông Nam Á đang đối phó với biến thể Delta như thế nào?

Các nước Đông Nam Á đang đối phó với biến thể Delta như thế nào?

Baoquocte.vn. Các quốc gia Đông Nam Á đang phải vật lộn để đối phó với sự lây lan nhanh chóng của biến thể Delta.
Quà tặng ngoại giao-chai rượu Whisky ‘không cánh mà bay’, Mỹ lập tức điều tra

Quà tặng ngoại giao-chai rượu Whisky ‘không cánh mà bay’, Mỹ lập tức điều tra

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Mỹ đang điều tra vụ mất tích chai rượu whisky trị giá gần 6.000 USD, là quà của chính phủ Nhật Bản.
Tàu ngầm Nga với tên lửa siêu thanh tạo ra mối nguy hiểm cho NATO ở Biển Đen

Tàu ngầm Nga với tên lửa siêu thanh tạo ra mối nguy hiểm cho NATO ở Biển Đen

Baoquocte.vn. Tàu ngầm Nga được trang bị tên lửa siêu thanh tạo ra một mối đe dọa nghiêm trọng đối với đồng minh Đông Âu trong NATO tại khu vực Biển ...
ASEAN-Canada: Ưu tiên hỗ trợ lẫn nhau ứng phó Covid-19

ASEAN-Canada: Ưu tiên hỗ trợ lẫn nhau ứng phó Covid-19

Baoquocte.vn. Sáng 5/8, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã dự Hội nghị trực tuyến Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Canada.
Virus SARS-CoV-2 và cuộc chiến không hồi kết

Virus SARS-CoV-2 và cuộc chiến không hồi kết

Baoquocte.vn. SARS-CoV-2 sẽ không biến mất, nhưng bài học từ cuộc chiến với virus này sẽ giúp loài người sẵn sàng hơn trước dịch bệnh tương tự trong tương lai.
Bão số 4 trên Biển Đông: Tàu thuyền trong vùng nguy hiểm chịu tác động của gió mạnh, sóng lớn và lốc xoáy

Bão số 4 trên Biển Đông: Tàu thuyền trong vùng nguy hiểm chịu tác động của gió mạnh, sóng lớn và lốc xoáy

Baoquocte.vn. Hồi 10 giờ ngày 5/8, vị trí tâm bão số 4 ở ngay trên vùng biển ven bờ phía Đông Nam tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc).
Link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic 18h ngày 6/8

Link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic 18h ngày 6/8

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic Tokyo 2021 18h ngày 6/8.
Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Baoquocte.vn. Vòng tranh tụng cuối cùng liên quan vụ dẫn độ CFO Huawei đã khởi động ở Canada, kéo dài 2,5 tuần với hàng nghìn trang tài liệu được đệ trình.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Trung Đông lại chứng kiến bùng phát cuộc xung đột Israel-Palestine. Tại sao lại lúc này và rồi triển vọng sẽ thế nào? Báo TG&VN phân tích.
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Baoquocte.vn. Mâu thuẫn Mỹ-Iran sẽ thế nào dưới thời của Tổng thống Biden? Qua 100 ngày cầm quyền của ông Biden, số phận của JCPOA có triển vọng ra sao? Báo TG&VN phân tích.
Các nước Đông Nam Á đang đối phó với biến thể Delta như thế nào?

Các nước Đông Nam Á đang đối phó với biến thể Delta như thế nào?

Baoquocte.vn. Các quốc gia Đông Nam Á đang phải vật lộn để đối phó với sự lây lan nhanh chóng của biến thể Delta.
Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tác giả Elliot Silverberg và Daniel Aum phân tích về nỗ lực tạo gọng kìm thương mại kỹ thuật số của Mỹ đối với Trung Quốc.
Chính quyền của ông Joe Biden đưa Đông Nam Á 'trở lại tầm ngắm'

Chính quyền của ông Joe Biden đưa Đông Nam Á 'trở lại tầm ngắm'

Baoquocte.vn. Giáo sư Brad Glosserman, cố vấn cấp cao của Pacific Forum, đã phân tích về quá trình trở lại Đông Nam Á của nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden.
Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Baoquocte.vn. Nga đang hoàn tất việc hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic ở Kaliningrad nhằm đối phó với các nguy cơ từ NATO.
Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Baoquocte.vn. Theo các chuyên gia Nga, một trong những hậu quả nghiêm trọng của việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước INF là phá vỡ lòng tin và gia tăng các nguy cơ.
Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Baoquocte.vn. Washington chưa thể tìm ra lời giải trước thái độ vaccine Covid-19 của một bộ phận người dân, trong bối cảnh dịch bệnh tiếp tục lây lan mạnh.
Phiên bản di động