Tổng thống mới của Mỹ với thách thức cũ ở Biển Đông

MỘC TRÀ
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập niên và Biển Đông được xem là tượng trưng cho sự cạnh tranh ảnh hưởng rộng lớn hơn giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Tàu của Trung Quốc tập kết tại Đá Ba Đầu. Ảnh: MAXAR.
Tàu của Trung Quốc tập kết tại Đá Ba Đầu, tháng 3/2021. (Nguồn: MAXAR)

Tác giả Connie Foong phân tích trên tờ The Christian Science Monitor về sự liên quan của Mỹ ở Biển Đông và dự báo chiều hướng chính sách của nước này trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng sự quyết đoán ở Biển Đông.

Kể từ khi lên nắm quyền, chính quyền Tổng thống Biden đã thực hiện một trong những ưu tiên hàng đầu là tăng cường quan hệ với châu Á - một phần là để chống lại đối thủ hàng đầu Trung Quốc.

Ưu tiên đó sẽ được thử nghiệm ở Biển Đông, nơi các tranh chấp lãnh thổ đã diễn ra từ lâu giữa Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam. Bắc Kinh đòi hỏi chủ quyền toàn bộ vùng biển trải dài trên hơn 1 triệu dặm vuông và mở rộng sự hiện diện quân sự bằng cách cải tạo các đảo nhỏ và đá ngầm thành đường băng.

Căng thẳng ở Biển Đông gia tăng kể từ tháng 3, khi hơn 200 tàu Trung Quốc neo đậu ở Đá Ba Đầu (tại cụm đảo Sinh Tồn trên quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam - PV).

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội, Tổng thống Joe Biden cho biết ông đã nói với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình rằng Mỹ có ý định duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, “không phải để khơi mào xung đột mà để ngăn chặn một cuộc xung đột”. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai điều này được xem rất mong mang trong khu vực luôn căng thẳng này.

Đòi hỏi phi pháp

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) quy định các quyền và trách nhiệm của các quốc gia đối với các đại dương trên thế giới. Công ước đã thiết lập khái niệm về các vùng đặc quyền kinh tế: khu vực trải dài 200 hải lý tính từ đường bờ biển của một quốc gia, nơi quốc gia đó có các quyền đặc biệt để khai thác tài nguyên. Khi các vùng đặc quyền kinh tế của các quốc gia chồng lấn lên nhau, theo UNCLOS, các quốc gia cần phải đàm phán để thống nhất.

Ann Marie Murphy, giáo sư tại Đại học Seton Hall, chuyên gia về an ninh ở Đông Nam Á, cho biết: “UNCLOS được cho là giải pháp ngăn chặn xung đột bằng cách quy định rõ ràng về việc ai có quyền khai thác tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế đó".

Tuy vậy, theo James Chin, Giám đốc Viện châu Á tại Đại học Tasmania, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trong “đường chín đoạn”, kéo dài từ Đài Loan đến Malaysia - một ranh giới được xác định mơ hồ dựa trên các bản đồ cũ.

Ann Marie Murphy, giáo sư tại Đại học Seton Hall, chuyên gia về an ninh ở Đông Nam Á: “UNCLOS được cho là giải pháp ngăn chặn xung đột bằng cách quy định rõ ràng về việc ai có quyền khai thác tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế đó".

Vào năm 2016, Tòa án trọng tài quốc tế tại The Hague đưa ra phán quyết rằng không có cơ sở pháp lý nào cho một tuyên bố về quyền lịch sử đối với những tài nguyên biển trong "đường chín đoạn".

Trung Quốc bác bỏ phán quyết trên. Các nước khác tiếp tục lên tiếng về các tàu Trung Quốc hoạt động trong vùng biển của họ.

Sự liên quan của Mỹ

Biển Đông có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên khổng lồ và khoảng một phần ba thương mại hàng hải toàn cầu đi qua Biển Đông, trị giá hơn 3 nghìn tỷ USD mỗi năm.

Washington coi việc di chuyển tự do trong khu vực là điều cần thiết và tiến hành các cuộc tuần tra hải quân “tự do hàng hải” để thể hiện quyền này.

Giáo sư Murphy nói: “Từ quan điểm của Mỹ, bản đồ đường chín đoạn là một nỗ lực (của Trung Quốc) nhằm sở hữu các tài sản chung toàn cầu”.

Các quan chức Mỹ coi hành vi của Trung Quốc là một thách thức đối với pháp quyền. Washington cũng củng cố quan hệ với các đồng minh quan trọng ở Đông Nam Á, trong đó có mục tiêu hạn chế sự thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Bước phát triển tiếp theo

Nhiều nền kinh tế khu vực đang loay hoay trong đại dịch. Trong khi đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh việc xây dựng thêm các đảo nhân tạo và căn cứ quân sự.

Ông Joshua Kurlantzick thuộc Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ cho biết: “Điều này có lẽ đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực tức giận bởi vì điều đó cho thấy Trung Quốc có vẻ như không chỉ tiếp tục theo cách tiếp cận rất quyết đoán, mà còn đang thực sự lợi dụng những lỗ hổng của họ”.

Cho đến nay, chính quyền Tổng thống Biden vẫn duy trì quan điểm cứng rắn của người tiền nhiệm Donald Trump đối với Trung Quốc và tiếp tục tiến hành các hoạt động tự do hàng hải.

Ông Biden cũng đã gây áp lực buộc các nền dân chủ khác phải có lập trường mạnh mẽ hơn với Bắc Kinh.

Cho đến nay, chính quyền Tổng thống Biden vẫn duy trì quan điểm cứng rắn của người tiền nhiệm Donald Trump đối với Trung Quốc và tiếp tục tiến hành các hoạt động tự do hàng hải.

Nhưng ở Biển Đông, một Đông Nam Á thống nhất sẽ “có cơ hội tốt hơn việc Mỹ và Trung Quốc ngồi xuống và cố gắng giải quyết vấn đề đó”, ông Kurlantzick nói.

Gần đây, một số quốc gia đã thực hiện các bước đi nhỏ để đàm phán về những lợi ích tại các vùng biển chồng lấn.

Vào tháng 4, Malaysia và Brunei đã đồng ý cùng nhau phát triển các mỏ dầu và khí đốt dọc theo ranh giới biển của họ.

Malaysia và Việt Nam cũng cho biết họ sẽ ký một thỏa thuận nhằm giải quyết những khác biệt. Tháng 6, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc đã cam kết tránh leo thang căng thẳng.

TIN LIÊN QUAN
Thách thức ở Biển Đông - Động lực để Philippines nâng cấp không quân?
Hai đồng minh của Mỹ lần đầu tiên tập trận không quân chung
Hội nghị SOM ARF: Cần xây dựng COC thực chất, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế
Hội nghị EAS: Các nước nhấn mạnh đảm bảo hoà bình, ổn định tuyến hàng hải huyết mạch trên Biển Đông
Ấn Độ quan tâm việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông phù hợp luật pháp quốc tế

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Xem nhiều

Đọc thêm

Kịch bản đưa Messi, Ronaldo cùng Argentina và Brazil vào chung kết World Cup 2022

Kịch bản đưa Messi, Ronaldo cùng Argentina và Brazil vào chung kết World Cup 2022

Baoquocte.vn. Từ chỗ đứng trước nguy cơ bị loại, Argentina đã lọt vào vòng loại trực tiếp World Cup 2022 gặp Australia và họ có thể còn rộng cửa vào ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 2/12/2022: Bọ Cạp nên cảnh giác

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 2/12/2022: Bọ Cạp nên cảnh giác

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 2/12/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Chính phủ tháng 11/2022

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Chính phủ tháng 11/2022

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu tiếp tục nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng...
Á hậu Phương Anh được dự đoán là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022

Á hậu Phương Anh được dự đoán là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022

Baoquocte.vn. Á hậu Phương Anh, đại diện Việt Nam, tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022 được nhiều chuyên trang đánh giá cao trước khi cuộc thi chính thức diễn ...
Trực tiếp xổ số miền Nam - XSMN 1/12 - SXMN 1/12/2022 - kết quả xổ số hôm nay 1/12

Trực tiếp xổ số miền Nam - XSMN 1/12 - SXMN 1/12/2022 - kết quả xổ số hôm nay 1/12

Baoquocte.vn. XSMN 1/12 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/12/2022 - kết quả xổ số miền Nam ngày 1 tháng 12 - xổ số hôm nay ...
Sự nguy hiểm của khí đốt, khăng khít như đồng minh Âu-Mỹ cũng phải ‘sứt mẻ’?

Sự nguy hiểm của khí đốt, khăng khít như đồng minh Âu-Mỹ cũng phải ‘sứt mẻ’?

Baoquocte.vn. Mỹ đang bán nhiều khí đốt hơn với giá cao hơn cho châu Âu và họ cũng đang bán nhiều vũ khí hơn... kể từ sau cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Quan hệ Mỹ-Philippines: Trở lại quỹ đạo đồng minh

Quan hệ Mỹ-Philippines: Trở lại quỹ đạo đồng minh

Baoquocte.vn. Trở lại quỹ đạo đồng minh với Mỹ giúp Philippines củng cố và hiện đại hóa hệ thống phòng thủ của đất nước.
Thổ Nhĩ Kỳ-Israel: Cành ô liu muộn màng

Thổ Nhĩ Kỳ-Israel: Cành ô liu muộn màng

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ đã bổ nhiệm lại Đại sứ tại Israel. Đây là bước đi cụ thể nhất, minh chứng cho việc bình thường hóa quan hệ giữa Tel Aviv và Ankara.
Nga-Ukraine: Cánh cửa hòa đàm hé mở?

Nga-Ukraine: Cánh cửa hòa đàm hé mở?

Baoquocte.vn. Sau nhiều tháng bế tắc, đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine lại được nhắc tới.
Đức-Trung Quốc: Đối tác hay đối thủ

Đức-Trung Quốc: Đối tác hay đối thủ

Baoquocte.vn. Thăm Trung Quốc, Thủ tướng Đức Olaf Scholz mang theo không chỉ hy vọng về các hợp đồng sắp ký, mà còn cả mối lo về các phản ứng với chuyến thăm.
Khí đốt từ Nga sang châu Âu: Toan tính về đường ống

Khí đốt từ Nga sang châu Âu: Toan tính về đường ống

Baoquocte.vn. Khí đốt từ Nga sang châu Âu không thể chuyển theo tuyến đường ống phía Bắc thì có thể chạy theo tuyến phía Nam.
Mỹ-Saudi Arabia: Đồng minh không đồng lòng

Mỹ-Saudi Arabia: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Việc Saudi Arabia thảo luận với Nga về các dự án hóa dầu chung đang khiến Mỹ khó chịu.
Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tháng 4/2021 là bước tiến cần, nhưng chưa đủ trong bối cảnh Liên minh châu Âu cần gắn kết hơn nữa với khu vực này.
Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Baoquocte.vn. Thái độ quyết liệt hơn của Bắc Kinh trước Thỏa thuận an ninh Australia-Anh-Mỹ (AUKUS).
'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

Baoquocte.vn. Ấn Độ tăng cường sự hiện diện chiến lược ở Sri Lanka nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Baoquocte.vn. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi tuyên bố từ chức lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện hôm thứ Năm (17/11) sau nhiều dấu ấn để lại trên chính trường Mỹ.
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Baoquocte.vn. Với mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, một cuộc gặp thượng đỉnh vài giờ bên lề một hội nghị đa phương có lẽ chưa đủ.
Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Baoquocte.vn. Ngày 16/11, tờ RNZ đã đưa tin rằng, trọng tâm chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern là trao đổi thương mại, nông nghiệp.
Phiên bản di động