Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Lễ là đức hạnh, không phải sự ràng buộc, sao lại bỏ?

M. Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, ông không đồng ý quan điểm chấm dứt khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' bởi với mỗi một con người, đức là cái gốc cơ bản. Ở đây có thể hiểu 'lễ' tức là đức hạnh. Trong cuộc sống hay ở gia đình, cơ quan, nhà trường, đức rất quan trọng.
Nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối đề xuất bỏ "Tiên học lễ, hậu học văn"
Nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối đề xuất bỏ "Tiên học lễ, hậu học văn".

Trong tham luận phát biểu tại hội thảo mới đây, GS Trần Ngọc Thêm (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) nêu quan điểm: "Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo...

Chừng nào còn đề cao chữ 'lễ' để ràng buộc người học, còn đề cao quá mức vai trò của người thầy, của đáp án thì tư duy phản biện sẽ không thể phát triển, không thể có xã hội phát triển".

PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối quan điểm này, đồng thời ông có góc nhìn khác khi cho rằng, muốn đổi mới giáo dục, cần thay đổi nội hàm chứ không phải thay đổi các khẩu hiệu.

Đức là cái gốc cơ bản

Thưa ông, đề nghị chấm dứt khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" do GS Trần Ngọc Thêm vừa đưa ra gần đây gây tranh cãi trên mạng xã hội. Ông có đồng tình với đề xuất này?

Tôi không đồng ý quan điểm như vậy bởi với mỗi một con người, "đức" là cái gốc cơ bản. Ở đây có thể hiểu "lễ" tức là đức hạnh. Trong cuộc sống hay ở gia đình, cơ quan, nhà trường, đức rất quan trọng.

Người không có đức nghĩa là không có mối quan hệ tốt đẹp với xung quanh. Vì vậy, trong triết lý giáo dục của nhiều gia đình, việc dạy con trước hết phải dạy hiếu nghĩa, đức hạnh với ông bà, cha mẹ. Cho dù người đó giỏi bao nhiêu chăng nữa nhưng không có đạo đức thì không chấp nhận được.

Tôi cho rằng ở bất kỳ thời đại nào, câu khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đều hoàn toàn đúng nên không nhất thiết phải bỏ.

Nghĩa là theo ông, "lễ" ở đây hoàn toàn không phải là sự ràng buộc hay lễ nghi phong kiến như nhiều người từng nghĩ?

Có thể ngày xưa cha ông ta có quan niệm về câu này như thế. Từ "lễ" cũng có thể hiểu là trên nói dưới răm rắp nghe theo nhưng chỉ hiểu đơn thuần như vậy thì chưa đúng.

Cá nhân tôi cho rằng, nội hàm của từ này thể hiện cái đức hạnh của con người, không nên quy về nghi thức lễ giáo, phong kiến. Vì thế cho dù thời nào chăng nữa, cái đức vẫn là cốt lõi, quan trọng nhất.

Đổi mới giáo dục ở phương pháp, không phải khẩu hiệu

Theo lý giải của GS Trần Ngọc Thêm, "Tiên học lễ, hậu học văn" thể hiện sự ràng buộc, chưa thúc đẩy tư duy phản biện. Ông đánh giá thế nào về quan điểm này?

Tôi nghĩ quan niệm này chưa đúng. Đạo đức hay sự tôn kính, lễ nghĩa trong cuộc sống giữa người với người, giữa con cái đối với cha mẹ, giữa người nhỏ tuổi với người lớn… và sự năng động, sáng tạo của mỗi cá nhân không liên quan đến nhau.

Nếu áp suy nghĩ "lễ" là lễ nghi, lễ giáo, là trên nói dưới phải răm rắp nghe theo, đấy là sự ràng buộc nhưng nếu hiểu nội hàm của nó là đức hạnh thì hoàn toàn khác.

Do đó, quan điểm của tôi là, con người có hai điểm, một là đạo đức, hai là năng lực. Cả hai yếu tố này đều cần thiết, tồn tại song song và nếu người đó có tài nhưng vừa có đức thì hoàn hảo.

Nhiều người cho rằng, muốn khuyến khích học sinh phản biện, không nhất thiết phải bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ hậu học văn" ra khỏi trường học. Quan điểm của ông ra sao?

Tôi cho rằng, muốn đổi mới giáo dục, quan trọng là hiểu về nội hàm của vấn đề. Trước hết nội dung chương trình như thế nào và thứ hai là cách thức dạy ra sao. Muốn đổi mới giáo dục, phải đổi mới hai vấn đề này, thay vì thay đổi các câu khẩu hiệu.

Hay nói cách khác, muốn khuyến khích học sinh phản biện, không cần bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ hậu học văn" ra khỏi trường học mà người thầy phải sử dụng nhiều phương pháp dạy học mới mẻ.

Trước đây, chúng ta dạy theo phương pháp truyền đạt, thầy đọc trò chép. Hiện nay phương pháp dạy khác trước, thầy cô và học sinh cùng tìm hiểu để phát huy năng lực, tăng cường tư duy phản biện của học sinh để trí tuệ của các em rộng rãi, phong phú hơn.Tôi cho rằng, đấy là phương pháp đổi mới giáo dục rất tích cực. Ngoài ra, phải chú trọng giáo dục đạo đức trong nhà trường. Dạy trẻ em, trước hết phải dạy cách làm người như thế nào, thay vì chỉ chăm chăm dạy chữ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, việc tiếp thu ảnh hưởng văn hóa bên ngoài đôi khi bị sa đà và xô bồ, ...

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

Đề cập việc gìn giữ văn hóa trong quá trình phát triển và hội nhập, TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư ...

(theo Dân trí)

Đọc thêm

XSMB 5/12, kết quả xổ số miền Bắc 5/12/2021. dự đoán xổ số miền Bắc hôm nay

XSMB 5/12, kết quả xổ số miền Bắc 5/12/2021. dự đoán xổ số miền Bắc hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 5/12. trực tiếp xổ số miền Bắc 5/12/2021. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc chủ nhật. xổ số hôm nay 5/12/2021. KQXSMB.
XSTG 5/12, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSTG chủ nhật

XSTG 5/12, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSTG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSTG 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Tiền Giang nhanh nhất hôm nay - XSTG 5/12/2021. KQXSTG. ket qua xo so Tien Giang.
XSMT 5/12, kết quả xổ số miền Trung 5/12/2021. xổ số miền Trung hôm nay

XSMT 5/12, kết quả xổ số miền Trung 5/12/2021. xổ số miền Trung hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 5/12. trực tiếp xổ số miền Trung 5/12/2021. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. xổ số hôm nay 5/12/2021. KQXSMN
XSDL 5/12, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 5/12/2021. KQXSDL chủ nhật

XSDL 5/12, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 5/12/2021. KQXSDL chủ nhật

Baoquocte.vn. XSDL 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Đà Lạt nhanh nhất hôm nay - XSDL 5/12/2021. Ket qua xo so Da Lat. KQXSDL.
XSKG 5/12, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSKG chủ nhật

XSKG 5/12, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSKG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSKG 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay - XSKG 5/12/2021. KQXSKG chủ Nhật. ket qua xo so Kien Giang
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật ngày 5/12/2021: Thiên Bình gặp được người thương

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật ngày 5/12/2021: Thiên Bình gặp được người thương

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 5/12/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Hà Nội: Hướng dẫn mới nhất về cách xử trí khi phát hiện các ca F0, F1, F2 tại trường học

Hà Nội: Hướng dẫn mới nhất về cách xử trí khi phát hiện các ca F0, F1, F2 tại trường học

Baoquocte.vn. Theo Hướng dẫn, khi phát hiện F0 tại trường học thì nhà trường cần kích hoạt ngay các phương án phòng, chống dịch.
Covid-19 ở Hà Nội: Ngày thứ 7 liên tiếp số ca mắc cao kỷ lục, Đống Đa dẫn đầu với 92 ca

Covid-19 ở Hà Nội: Ngày thứ 7 liên tiếp số ca mắc cao kỷ lục, Đống Đa dẫn đầu với 92 ca

Baoquocte.vn. Sở Y tế Hà Nội tối 4/12 thông báo ghi nhận thêm 628 ca mắc Covid-19 mới trong 24 giờ, cao hơn số liệu hôm qua gần 80 trường hợp.
Ngoại trưởng Belarus tuyên bố sẵn sàng chấm dứt căng thẳng với EU

Ngoại trưởng Belarus tuyên bố sẵn sàng chấm dứt căng thẳng với EU

Baoquocte.vn. Trong cuộc phỏng vấn ngày 4/12, Ngoại trưởng Belarus Vladimir Makei khẳng định Minsk sẵn sàng chấm dứt đối đầu với các nước phương Tây.
Indonesia: Núi lửa Semeru phun trào gây cột khói khổng lồ, hàng nghìn dân sơ tán khẩn cấp

Indonesia: Núi lửa Semeru phun trào gây cột khói khổng lồ, hàng nghìn dân sơ tán khẩn cấp

Baoquocte.vn. Ngày 4/12, núi lửa Semeru ở Indonesia đã phun trào trở lại, gây ảnh hưởng tới khu vực xung quanh khiến hàng nghìn người dân phải sơ tán khẩn cấp.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 5/12/2021: Tình duyên tuổi Ngọ tốt đẹp

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 5/12/2021: Tình duyên tuổi Ngọ tốt đẹp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 5/12/2021 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 5/12, Xem âm lịch hôm nay Chủ Nhật ngày 5/12/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 5/12, Xem âm lịch hôm nay Chủ Nhật ngày 5/12/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 5/12. âm lịch hôm nay 5/12. Xem âm lịch hôm nay ngày 5/12/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 5 tháng 12 năm 2021 hôm nay.
Hà Nội: Hướng dẫn mới nhất về cách xử trí khi phát hiện các ca F0, F1, F2 tại trường học

Hà Nội: Hướng dẫn mới nhất về cách xử trí khi phát hiện các ca F0, F1, F2 tại trường học

Baoquocte.vn. Theo Hướng dẫn, khi phát hiện F0 tại trường học thì nhà trường cần kích hoạt ngay các phương án phòng, chống dịch.
Covid-19 ở Hà Nội: Ngày thứ 7 liên tiếp số ca mắc cao kỷ lục, Đống Đa dẫn đầu với 92 ca

Covid-19 ở Hà Nội: Ngày thứ 7 liên tiếp số ca mắc cao kỷ lục, Đống Đa dẫn đầu với 92 ca

Baoquocte.vn. Sở Y tế Hà Nội tối 4/12 thông báo ghi nhận thêm 628 ca mắc Covid-19 mới trong 24 giờ, cao hơn số liệu hôm qua gần 80 trường hợp.
Covid-19: Nghệ An, Thanh Hóa nhiều ổ dịch mới liên quan đến trường học, dự báo số F0 sẽ tiếp tục tăng

Covid-19: Nghệ An, Thanh Hóa nhiều ổ dịch mới liên quan đến trường học, dự báo số F0 sẽ tiếp tục tăng

Baoquocte.vn. Ngày 4/12, Thanh Hóa ghi nhận 104 trường hợp nhiễm Covid-19, trong khi đó các F0 mới ở Quỳ Châu, Nghệ An cơ bản là học sinh Tiểu học và THCS.
Covid-19 tối 4/12: Gần 14.000 ca nhiễm mới; riêng TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội hơn 2.000 ca

Covid-19 tối 4/12: Gần 14.000 ca nhiễm mới; riêng TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội hơn 2.000 ca

Baoquocte.vn. Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh Covid-19 ghi nhận 13.998 ca nhiễm Covid-19 mới, trong đó TP. Hồ Chí Minh có 1.636 ca, Hà Nội 455 ca.
Những thói quen nào làm giảm mạnh khả năng miễn dịch dù đã tiêm vaccine Covid-19?

Những thói quen nào làm giảm mạnh khả năng miễn dịch dù đã tiêm vaccine Covid-19?

Baoquocte.vn. Các nhà khoa học Nhật Bản vừa đưa ra kết luận về những thói quen có thể làm giảm khả năng miễn dịch sau khi tiêm vaccine ngừa Covid-19.
Tin vui: Thuốc điều trị Covid-19 do Anh và Mỹ hợp tác sản xuất có khả năng chống lại biến thể Omicron

Tin vui: Thuốc điều trị Covid-19 do Anh và Mỹ hợp tác sản xuất có khả năng chống lại biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Sotrovimab đã được các cơ quan quản lý dược phẩm Anh và Mỹ phê duyệt sử dụng để điều trị cho bệnh nhân mắc Covid -19.
Triệu chứng mắc biến thể Omicron, bệnh nhân đã tiêm vaccine Covid-19 có được bảo vệ khỏi nguy cơ bệnh nặng?

Triệu chứng mắc biến thể Omicron, bệnh nhân đã tiêm vaccine Covid-19 có được bảo vệ khỏi nguy cơ bệnh nặng?

Baoquocte.vn. Hiện số ca Covid-19 ở Nam Phi đang tăng nhanh, người nhiễm biến thể Omicron rất khác với triệu chứng ở người mắc chủng Delta.
BIT225 - Ứng viên mới trên 'đường đua' thuốc điều trị Covid-19

BIT225 - Ứng viên mới trên 'đường đua' thuốc điều trị Covid-19

Baoquocte.vn. BIT225 là thuốc kháng virus của Australia có hiệu quả cao làm giảm đáng kể tải lượng virus ở trong phổi và cả trong máu của động vật mắc Covid-19.
Pháp tiếp tục hỗ trợ 1,4 triệu vaccine Pfizer cho Việt Nam

Pháp tiếp tục hỗ trợ 1,4 triệu vaccine Pfizer cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việt Nam đã tiếp nhận thêm khoảng 1,4 triệu liều vaccine Pfizer, nâng tổng số liều vaccine Pháp hỗ trợ cho Việt Nam đến nay lên hơn 2 triệu liều.
32 tỉnh, thành tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ từ 12-17 tuổi

32 tỉnh, thành tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ từ 12-17 tuổi

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết đã có hơn 3,1 triệu liều vaccine phòng Covid-19 được tiêm chủng cho trẻ từ 12-17 tuổi tại 32 tỉnh, thành.
XSMB 5/12, kết quả xổ số miền Bắc 5/12/2021. dự đoán xổ số miền Bắc hôm nay

XSMB 5/12, kết quả xổ số miền Bắc 5/12/2021. dự đoán xổ số miền Bắc hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 5/12. trực tiếp xổ số miền Bắc 5/12/2021. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc chủ nhật. xổ số hôm nay 5/12/2021. KQXSMB.
XSTG 5/12, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSTG chủ nhật

XSTG 5/12, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSTG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSTG 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Tiền Giang nhanh nhất hôm nay - XSTG 5/12/2021. KQXSTG. ket qua xo so Tien Giang.
XSMT 5/12, kết quả xổ số miền Trung 5/12/2021. xổ số miền Trung hôm nay

XSMT 5/12, kết quả xổ số miền Trung 5/12/2021. xổ số miền Trung hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 5/12. trực tiếp xổ số miền Trung 5/12/2021. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. xổ số hôm nay 5/12/2021. KQXSMN
XSMN 5/12, kết quả xổ số miền Nam 5/12/2021. xổ số miền Nam hôm nay

XSMN 5/12, kết quả xổ số miền Nam 5/12/2021. xổ số miền Nam hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 5/12. trực tiếp xổ số miền Nam 5/12/2021. kết quả xổ số miền Nam hôm nay. xổ số miền Nam chủ nhật. xổ số hôm nay 5/12/2021. KQXSMN.
XSDL 5/12, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 5/12/2021. KQXSDL chủ nhật

XSDL 5/12, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 5/12/2021. KQXSDL chủ nhật

Baoquocte.vn. XSDL 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Đà Lạt nhanh nhất hôm nay - XSDL 5/12/2021. Ket qua xo so Da Lat. KQXSDL.
XSKG 5/12, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSKG chủ nhật

XSKG 5/12, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 5/12/2021. KQXSKG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSKG 5/12. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay - XSKG 5/12/2021. KQXSKG chủ Nhật. ket qua xo so Kien Giang
Phiên bản di động