Trung Quốc chưa hết 'đau đầu' với bài toán nhân khẩu học

Khảo sát mới đây của các nhà xã hội học Trung Quốc cho thấy, một số chính sách khuyến khích sinh con như ưu đãi tài chính và các phương tiện hỗ trợ khác chưa thực sự phát huy tác dụng và “không còn phù hợp”.

‘Tá hỏa’ vì tỷ lệ sinh thấp kỷ lục, một đô thị của Trung Quốc giảm đến 70% chi phí y tế hỗ trợ các gia đình sinh con Trung Quốc nhận tin vui bất ngờ, liệu có đủ sắc 'xoa dịu' nỗi lo về khủng hoảng nhân khẩu học? Mặc khủng hoảng dân số cận kề, giới trẻ Trung Quốc dù kết hôn vẫn quyết không sinh con

Dân số Trung Quốc đã giảm năm thứ ba liên tiếp. (Nguồn: SOPA)

Theo Cục Thống kê quốc gia, số ca tử vong tại Trung Quốc tiếp tục vượt số ca sinh khi độ tuổi trung bình của cả nước tăng lên, và dân số cả nước giảm năm thứ ba liên tiếp, giảm 1,39 triệu người xuống còn 1,4083 tỷ người.

Trước tâm lý e ngại chuyện kết hôn và sinh nở lan rộng trong thanh niên Trung Quốc, dẫn đến cuộc khủng hoảng nhân khẩu học tiềm ẩn, chính quyền đã cam kết xây dựng một xã hội “thân thiện” và tạo điều kiện cho việc sinh con với nhiều biện pháp hỗ trợ được ban hành ở cấp trung ương và địa phương.

Các biện pháp này bao gồm khoản trợ cấp hàng năm 3.600 NDT (506 USD) cho mỗi trẻ dưới 3 tuổi, cũng như các khoản thưởng bằng tiền mặt, kéo dài thời gian nghỉ phép và miễn giảm thuế từ chính quyền địa phương...

Tuy nhiên, kết quả khảo sát gần đây của các nhà xã hội học Trung Quốc cho thấy nhiều điều nghịch lý đáng suy ngẫm. Khung đánh giá được đo lường dựa trên ba khía cạnh chính: tỷ lệ sinh, điều kiện chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, hỗ trợ của các chính quyền địa phương, tổ chức để khuyến khích sinh con.

Theo đó, dù không có nhiều chính sách hỗ trợ và khuyến khích phụ nữ sinh con nhưng tỉnh Quảng Đông - địa phương vốn nổi tiếng với truyền thống sinh nhiều con hiện có tỷ lệ sinh khả quan nhất. Tiếp theo là tỉnh Tứ Xuyên ở phía Tây Nam Trung Quốc.

Trong khi đó, đô thị Thượng Hải (tỉnh Chiết Giang) và ba tỉnh Đông Bắc là Liêu Ninh, Cát Lâm và Hắc Long Giang vẫn xếp sau dù có mức hỗ trợ chính sách về sinh con vượt trội.

Với tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh khá cao, khoảng 115,24 bé trai/100 bé gái - Quảng Đông đã ghi nhận 1,13 triệu ca sinh vào năm 2024, tăng 100.000 ca so với năm 2023, trở thành tỉnh đứng đầu cả nước về số ca sinh mới trong năm thứ bảy liên tiếp. Trên thực tế, Quảng Đông tụt hậu khá xa so với mức trung bình toàn quốc về một số chỉ số. Địa phương này cũng chỉ tính 98 ngày nghỉ thai sản có lương - mức tối thiểu theo quy định của pháp luật.

Dù vậy, điều đáng chú ý là dù có số dân đông nhất và là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh tỷ lệ sinh toàn quốc đang suy giảm, Quảng Đông lại xếp thứ hai từ dưới lên trong bảng xếp hạng tổng hợp về mức độ thân thiện với sinh sản trên khắp các tỉnh, thành phố và khu tự trị của Trung Quốc.

Ở phía Bắc, thủ đô Bắc Kinh và thành phố lân cận Thiên Tân cũng nằm trong 10 khu vực đứng cuối bảng xếp hạng về mức độ thuận lợi cho việc sinh nở, cho thấy “những thách thức phức tạp hơn đối với các khu vực phát triển kinh tế trong việc thúc đẩy phát triển một môi trường thân thiện với sinh đẻ” - theo khảo sát.

Ngôi sao của bảng xếp hạng là tỉnh Vân Nam - đứng đầu về môi trường và mức độ thân thiện cho việc sinh con với độ tuổi trung bình của phụ nữ sinh con lần đầu là 26,17 tuổi, tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh là 107,81 bé trai/100 bé gái.

Dù kém phát triển hơn nhiều khu vực khác nhưng tỉnh Vân Nam lại ghi dấu ấn với thành tích đạt mức bao phủ toàn diện các khoản trợ cấp chăm sóc dành cho trẻ em.

Các nhà xã hội học đến từ Đại học Bưu chính Viễn thông Nam Kinh và Trung tâm nghiên cứu dân số và phát triển Trung Quốc - các đơn vị thực hiện khảo sát nhận định, các chính sách khuyến khích sinh con như ưu đãi tài chính và các phương tiện hỗ trợ khác chưa thực sự phát huy tác dụng và “không còn phù hợp”.

“Chúng ta cần tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ giữa tình trạng nhân khẩu học và các chính sách hỗ trợ, khám phá các mối liên hệ và mô hình nội tại, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học hơn cho việc hoạch định chính sách trong tương lai”, đại diện nhóm khảo sát cho hay.