Ngày 28/2, trang công nghệ TechCrunch đăng tải bài phân tích cho rằng, Trung Quốc đang nổi lên như lực lượng dẫn dắt ở chặng đầu của cuộc đua robot hình người. Từ các màn trình diễn gây chú ý trên truyền hình quốc gia đến kế hoạch ra mắt sản phẩm tại châu Âu, doanh nghiệp nước này cho thấy nhịp phát triển nhanh và có tổ chức.
 |
| Trung Quốc tăng tốc ở chặng đầu cuộc đua robot hình người, tham vọng vươn ra thị trường toàn cầu. (Nguồn: South China Morning Post) |
Mới đây, robot hình người của Trung Quốc từng xuất hiện với những màn nhào lộn võ thuật ấn tượng tại chương trình truyền hình mừng Xuân phát sóng vào đêm Giao thừa. Cùng thời điểm, hãng điện thoại Honor thông báo sẽ giới thiệu robot hình người đầu tiên của mình tại Triển lãm Di động thế giới (MWC) ở Tây Ban Nha, qua đó cho thấy tham vọng mở rộng ra thị trường toàn cầu.
Robot hiện được xác định là lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược “Made in China 2025”, dù ban đầu tập trung vào tự động hóa nhà máy. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đa phương thức, khái niệm “AI hiện thân”, tức các hệ thống có thể vận hành tự chủ trong môi trường thực, ngày càng được chú trọng. Giới chức Trung Quốc kỳ vọng, công nghệ này sẽ giúp giảm áp lực thiếu hụt lao động, đồng thời tạo động lực mới cho tăng trưởng năng suất.
Chuỗi cung ứng mạnh tạo lợi thế cạnh tranh
Bà Selina Xu, phụ trách chính sách Trung Quốc và AI tại văn phòng của Chủ tịch điều hành Google Eric Schmidt, nhận định các công ty Trung Quốc đang vượt lên trước đối thủ Mỹ cả về tốc độ phát triển lẫn sản lượng xuất xưởng. Theo bà, lợi thế lớn nhất của Trung Quốc nằm ở hệ sinh thái phần cứng hoàn chỉnh, được bồi đắp trong quá trình phát triển ngành xe điện, từ cảm biến, động cơ cho tới pin.
Bà Xu cho rằng, doanh nghiệp có thể rút ngắn đáng kể chu kỳ thử nghiệm và nâng cấp sản phẩm bằng cách kết hợp với năng lực sản xuất quy mô lớn. Điều này giúp robot Trung Quốc có giá thành cạnh tranh hơn và liên tục ra mắt phiên bản mới. Chẳng hạn, Unitree Robotics được cho là đã xuất xưởng số lượng robot nhiều gấp khoảng 36 lần so với hai đối thủ Mỹ là Figure AI và Tesla trong năm 2025.
Theo báo cáo của Forbes công bố gần đây, tổng lượng robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu năm qua đạt 13.317 chiếc. Con số này còn khá khiêm tốn nếu so với kỳ vọng của thị trường, nhưng ngành được dự báo có thể tăng trưởng gần gấp đôi mỗi năm và đạt khoảng 2,6 triệu đơn vị vào năm 2035.
Dù vậy, báo cáo cũng lưu ý chưa thể phân định rõ bao nhiêu sản phẩm đã được bán thương mại thực sự, bao nhiêu chỉ phục vụ mục đích trình diễn hoặc thử nghiệm, cho thấy thị trường vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu.
Các doanh nghiệp Trung Quốc như Agibot, Unitree Robotics, UBTech Robotics và Fourier Intelligence hiện nằm trong nhóm dẫn đầu về sản lượng dự kiến đến năm 2025, qua đó phản ánh sự chuẩn bị bài bản của Trung Quốc trong việc mở rộng quy mô sản xuất robot hình người.
Thị trường chuyển từ trình diễn sang ứng dụng
Ông Yuli Zhao, Giám đốc chiến lược của Galbot, cho rằng sự thay đổi lớn nhất gần đây là khách hàng không còn chỉ quan tâm đến những màn trình diễn ấn tượng, mà bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng vận hành thực tế.
Robot G1 của Galbot dù từng xuất hiện tại Gala mừng Xuân, song theo ông Zhao, điều quyết định là robot có hoạt động ổn định trong môi trường sản xuất, có thực sự đảm nhận được khối lượng công việc cụ thể hay không.
 |
| Robot G1 của Galbot xuất hiện tại Gala mừng Xuân Bính Ngọ của Trung Quốc. (Nguồn: Business Insider) |
Tại Trung Quốc, nhu cầu này càng rõ nét khi chính sách công nghiệp khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa. Hệ sinh thái sản xuất linh hoạt cũng cho phép các công ty điều chỉnh, cải tiến sản phẩm nhanh theo phản hồi thực tế. Theo ông Zhao, nguồn vốn đầu tư giúp tăng tốc phát triển, nhưng sự chấp nhận bền vững chỉ đến khi robot chứng minh được giá trị lặp lại trong hoạt động sản xuất và dịch vụ.
Về mặt tài chính, Unitree Robotics được định giá khoảng 3 tỷ USD sau vòng gọi vốn Series C và đặt mục tiêu niêm yết trong tương lai. Galbot cũng đã huy động hơn 300 triệu USD, nâng mức định giá lên khoảng 3 tỷ USD, trở thành một trong những thương vụ lớn nhất trong lĩnh vực này tại Trung Quốc.
Ở Mỹ, các startup cũng chuyển trọng tâm sang triển khai thực tế. Công ty Foundation đặt mục tiêu sản xuất 50.000 robot hình người trước cuối năm 2027, cho thấy tham vọng không nhỏ của các doanh nghiệp bên kia Thái Bình Dương.
Theo báo cáo của TrendForce, Trung Quốc đang đồng thời phát triển các mẫu robot giá hợp lý cho thị trường đại chúng và các dòng sản phẩm phục vụ ứng dụng chuyên sâu trong công nghiệp, bán lẻ và phục hồi chức năng. Chiến lược song song này được kỳ vọng giúp mở rộng nhanh phạm vi ứng dụng.
Phần mềm và dữ liệu vẫn là bài toán khó
Bài nhận định cũng chỉ ra, dù phần cứng tiến nhanh, vị thế của doanh nghiệp Trung Quốc trong mảng AI tích hợp và phần mềm điều khiển vẫn còn là dấu hỏi chấm. Ngành robot hình người hiện đặt cược vào các mô hình thị giác - ngôn ngữ - hành động và “world model”, song cả hai đều đang ở giai đoạn phát triển ban đầu.
Hiện Nvidia được xem là đơn vị dẫn đầu về nền tảng phần mềm robot hình người. Trong khí đó, phần lớn startup Trung Quốc đang sử dụng chip Orin của hãng này, dù các nhà sản xuất chip trong nước cũng nỗ lực phát triển giải pháp thay thế nhằm giảm phụ thuộc.
 |
| Ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành của công ty Nvidia chụp ảnh cùng robot do doanh nghiệp này sản xuất. (Nguồn: Agility Robotics) |
Trong bài viết cũng đề cập đến một thách thức lớn khác là dữ liệu huấn luyện. Robot cần học cách dự đoán trạng thái vật lý tiếp theo trong môi trường thực phức tạp hơn nhiều so với dự đoán từ ngữ trong mô hình ngôn ngữ. Do không thể thu thập dữ liệu đại trà như trên internet, doanh nghiệp phải dựa nhiều vào môi trường mô phỏng để tạo dữ liệu tổng hợp, song vẫn cần dữ liệu thực tế để đảm bảo độ chính xác và an toàn.
Giới phân tích cho rằng, robot hình người còn cách khá xa mức tự chủ hoàn toàn. Phần cơ thể máy móc ngày càng linh hoạt và khéo léo, nhưng “bộ não” điều khiển vẫn trong giai đoạn hoàn thiện. Vấn đề an toàn cũng được đặt lên hàng đầu, bởi một sự cố nghiêm trọng có thể ảnh hưởng lớn đến niềm tin của xã hội và tốc độ triển khai công nghệ.
Trong giai đoạn đầu, robot hình người được dự báo sẽ phát triển mạnh tại các môi trường có quy trình rõ ràng như nhà máy sản xuất, kho vận và bán lẻ. Đây là những lĩnh vực có công việc lặp lại, yêu cầu thời gian làm việc dài và dễ tiêu chuẩn hóa, tạo điều kiện thuận lợi để robot chứng minh hiệu quả ở quy mô lớn.
Cuộc đua nhiều bên
Bên cạnh Trung Quốc và Mỹ, Nhật Bản cũng đặt mục tiêu sản xuất hàng loạt robot hình người vào năm 2027. Quốc gia này từng tiên phong với robot ASIMO của Honda và robot Pepper của SoftBank Robotics, đồng thời có thế mạnh về điều khiển chính xác và ứng dụng trong chăm sóc người cao tuổi.
Tại Hàn Quốc, Boston Dynamics, đơn vị thuộc Hyundai Motor Company, đã giới thiệu phiên bản robot Atlas mới cho nhà máy và đặt mục tiêu sản xuất tới 30.000 chiếc mỗi năm tại Mỹ vào năm 2028.
Tuy vậy, thông qua sự kết hợp giữa chính sách nhà nước, chiến lược công nghiệp, nhu cầu thị trường và nguồn vốn tư nhân, Trung Quốc đang tạo ra lợi thế đáng kể về tốc độ mở rộng quy mô. Khả năng rút ngắn chu trình từ nghiên cứu, sản xuất đến triển khai thực tế được xem là yếu tố giúp nước này đi trước trong giai đoạn đầu của thị trường robot hình người.
| Tình hình việc làm Hàn Quốc: Số người cao tuổi tìm việc ngày càng tăng Tình trạng lao động cao tuổi của Hàn Quốc tìm việc làm ngày càng gia tăng nói lên điều gì? |
| Thấy gì từ vai trò của ngoại giao văn hoá trong định hình hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế? Theo trang Modern Diplomacy, ngoại giao văn hóa đã trở thành một trong những công cụ hữu hiệu nhất để kiến tạo nên hình ảnh ... |
| Mỹ-Trung Quốc cạnh tranh trong lĩnh vực robot hình người, Hàn Quốc có được hưởng lợi? Báo chí Hàn Quốc cho rằng, nước này sẽ được hưởng lợi khi Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh trong lĩnh vực robot hình người. |
| Unitree Robotics đặt mục tiêu xuất xưởng 20.000 robot hình người vào năm 2026 Unitree Robotics, công ty Trung Quốc nổi bật với màn trình diễn robot tại Xuân Vãn 2026, đặt mục tiêu xuất xưởng 20.000 sản phẩm ... |
