TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về phân cấp, phân quyền trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền

TS. Nguyễn Sĩ Dũng
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với báo Thế giới & Việt Nam, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm, phân cấp là phân chia chính quyền ra thành các cấp. Phân quyền là phân chia quyền lực (thẩm quyền) giữa các cấp chính quyền.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng: Phân cấp, phân quyền
TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về phân cấp, phân quyền.

Đề án về “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045” đang được tập trung xây dựng.

Sắp tới Dự thảo chiến lược này sẽ được trình Hội nghị BCH Trung ương xem xét, quyết định. Liên quan đến Đề án này, phân cấp, phân quyền là một trong những nội dung rất quan trọng.

Hiện nay, chúng ta thường nói gộp phân cấp, phân quyền với nhau làm một. Nên nội hàm của khái niệm là không thật rõ.

Trong nhiều văn bản của Bộ Nội vụ, thì phân cấp là quyền của cấp trên, nhưng được phân xuống cho cấp dưới. Phân quyền là thẩm quyền được phân chia giữa các cấp chính quyền theo luật. Quả thực đây cũng là một cách hiểu.

Tuy nhiên, có lẽ hợp lý hơn, phân cấp là phân chia chính quyền ra thành các cấp. Phân quyền là phân chia quyền lực (thẩm quyền) giữa các cấp chính quyền. Còn quyền lực của cấp trên, nhưng phân xuống cho cấp dưới thì nên được gọi là ủy quyền.

Về phân cấp, kinh nghiệm của thế giới cho thấy, chính quyền thường được chia thành ba cấp. Đó là chính quyền Trung ương, chính quyền tỉnh và chính quyền địa phương (hay còn gọi là chính quyền quốc gia, chính quyền vùng và chính quyền cơ sở).

Không chỉ các quốc gia đơn nhất như Nhật Bản, mà các quốc gia liên bang như Mỹ, Australia cũng chỉ có 3 cấp: chính quyền liên bang, chính quyền tiểu bang và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, cấp chính quyền và cấp hành chính có thể khác nhau. Một số nước như Pháp, Đức có đến 4-5 cấp hành chính như vẫn chỉ có 3 cấp chính quyền. Các cấp hành chính có thể chỉ là đại diện cho chính quyền cấp tỉnh hoặc đại diện cho một nhóm chính quyền cấp địa phương.

Phân chia chính quyền theo ba cấp là hợp lý vì vừa dễ bảo đảm tính liên thông giữa các cấp, vừa làm cho chính quyền không bị quá công kềnh, quy trình quản trị cắt khúc.

Để hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, chúng ta cũng nên thiết kế chính quyền thành ba cấp: cấp Trung ương, cấp tỉnh và cấp địa phương. Chúng ta có thể cắt giảm bớt cấp tỉnh, bỏ hẳn cấp huyện, gộp một số cấp xã để thành lập các chính quyền địa phương. Vấn đề là phải kết hợp sao cho hài hòa giữa các tiêu chí về diện tích, dân số với truyền thống văn hóa và phong tục, tập quán của các cộng đồng dân cư.

Về phân quyền, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương và của mỗi cấp chính quyền địa phương”. (Khoản 2, Điều 112). Như vậy, chúng ta đã có căn cứ hiến định để tiến hành phân quyền.

Tuy nhiên, về cơ bản việc phân quyền hiện nay vẫn đang theo mô hình Xô Viết. Mô hình phân quyền Xô Viết còn gọi là mô hình búp bê Nga Matryoshka - các con búp bê được lồng ghép trong nhau, hoàn toàn giống nhau về hình dạng, màu sắc, chỉ khác nhau về kích cỡ. Cấp chính quyền nào cũng có thẩm quyền bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật, phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh…

Đây là một cách phân chia thẩm quyền tỏ ra khá trùng lắp, chồng chéo. Do cấp nào cũng có thẩm quyền, nên cuối cùng cấp dưới bao giờ cũng phải chờ ý kiến cấp trên. Quy trình quản trị quốc gia vì vậy trở nên thiếu mạch lạc và thường chậm trễ.

Để bảo đảm một quy trình quản trị quốc gia khoa học và hiệu quả, chúng ta cần phải lựa mô thức phân quyền khác. Trên thế giới có một số mô thức phân quyền, nhưng có hai mô thức rõ ràng đưa lại sự thịnh vượng và sự phát triển vượt bậc cho đất nước.

Đó là mô thức điều chỉnh (regulation): thẩm quyền nào đã phân chia cho trung ương thì không phân chia cho địa phương và ngược lại; và mô thức bổ trợ (subsidiary): tất cả các thẩm quyền mà cấp dưới có thể đảm nhiệm thì giao hết cho cấp dưới, chỉ những thẩm quyền cấp dưới không thể đảm nhiệm mới giao lên cho cấp trên. Anh, Mỹ và các nước theo truyền thống Anh-Mỹ thường phân quyền theo mô thức điều chỉnh; Đức và các nước Bắc Âu, Nhật Bản phân quyền theo mô thức bổ trợ.

Với truyền thống lịch sử và văn hóa của người Việt, phân quyền theo mô thức điều chỉnh có vẻ không phù hợp. Vì người Việt sẽ khó chấp nhận tình trạng cấp dưới có thể to hơn cấp trên, địa phương có thể to hơn Trung ương cho dù chỉ trong một số thẩm quyền.

Phân quyền theo mô thức bổ trợ có vẻ phù hợp hơn. Nếu chúng ta lựa chọn phân quyền theo mô thức này, nên học tập kinh nghiệm của Nhật Bản.

Ngưỡng mộ đôi bạn đồng giải Nhất môn Toán quốc gia

Ngưỡng mộ đôi bạn đồng giải Nhất môn Toán quốc gia

Hai học sinh của Trường THPT chuyên Vĩnh Phúc cùng đoạt giải Nhất môn Toán trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm 2021 ...

Giáo dục giới tính cho trẻ, chuyện không bao giờ cũ!

Giáo dục giới tính cho trẻ, chuyện không bao giờ cũ!

Cho trẻ môi trường sinh hoạt lành mạnh, trò chuyện với trẻ một cách chân thành như những người bạn về vấn đề giới tính, ...

(Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội)

Đọc thêm

Báo du lịch Canada: Vịnh Hạ Long - top 5 điểm đến đẹp nhất thế giới 2022

Báo du lịch Canada: Vịnh Hạ Long - top 5 điểm đến đẹp nhất thế giới 2022

Baoquocte.vn. Trang du lịch The Travel của Canada đưa Vịnh Hạ Long vào danh sách những điểm đến đẹp nhất năm 2022, đứng thứ 5.
Trung Quốc gia tăng áp lực tại eo biển Đài Loan

Trung Quốc gia tăng áp lực tại eo biển Đài Loan

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang tạo áp lực đáng kể đối với chính quyền Đài Loan (Trung Quốc) bằng các hoạt động quân sự thường xuyên, mở rộng vùng trừng phạt kinh ...
Duy Mạnh chạm mốc 150 trận đấu cho Hà Nội FC

Duy Mạnh chạm mốc 150 trận đấu cho Hà Nội FC

Baoquocte.vn. Đối đầu với Hoàng Anh Gia Lai ở vòng 12 V-League 2022 có nhiều ý nghĩa với Duy Mạnh bởi đây là trận đấu thứ 150 của anh trong màu ...
G20 dành tin vui cho các nước đang và kém phát triển

G20 dành tin vui cho các nước đang và kém phát triển

Baoquocte.vn. G20 nhất trí thiết lập quỹ dành cho các nước kém phát triển và đang phát triển, cũng như các đảo quốc nhỏ.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đón và hội đàm với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đón và hội đàm với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã đón và hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani.
Hungary: EU trừng phạt kinh tế nhằm vào Nga là sai lầm cốt lõi

Hungary: EU trừng phạt kinh tế nhằm vào Nga là sai lầm cốt lõi

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Hungary Laszlo Kover chỉ trích các biện pháp trừng phạt kinh tế của EU nhằm vào Nga là sai lầm mang tính cốt lõi.
Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Baoquocte.vn. Ford Ranger Wildtrak 2022 động cơ 2.0L BiTurbo công suất 207 mã lực, mô-men xoắn 500Nm, hộp số tự động 10 cấp, hệ dẫn động hai cầu, giá bán 965 ...
Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Baoquocte.vn. Quan hệ gắn bó giữa Việt Nam và Ấn Độ vượt qua những thăng trầm của lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện và sâu rộng...
XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

Baoquocte.vn. XSDT 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp nhanh nhất hôm nay - XSDT 15/8/2022. Ket qua xo so Dong Thap.
Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 15/8. xổ số Vietlott Max 3D 15/8. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 15/8/2022 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Cập nhật lịch tựu trường năm học 2022-2023 mới nhất

Cập nhật lịch tựu trường năm học 2022-2023 mới nhất

Baoquocte.vn. Hầu hết tỉnh, thành phố cho học sinh tựu trường sớm nhất từ 22/8 (với khối 1) và từ 25/8 - 5/9 với học sinh các khối còn lại.
Bốn thí sinh Việt Nam dự thi Olympic Tin học quốc tế 2022 giành huy chương

Bốn thí sinh Việt Nam dự thi Olympic Tin học quốc tế 2022 giành huy chương

Baoquocte.vn. Ngày 14/8, Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, cả 4 thi sinh dự thi Olympic Tin học quốc tế lần thứ 34 đều đoạt huy chương.
Nhiều địa phương công bố lịch tựu trường năm học 2022-2023

Nhiều địa phương công bố lịch tựu trường năm học 2022-2023

Baoquocte.vn. Học sinh Hà Nội các cấp học tựu trường sớm nhất vào ngày 29/8. Riêng học sinh lớp 1 tựu trường sớm nhất từ ngày 22/8.
Không phải học phí, đây mới là ‘xương sống’ của các trường đại học lớn tại Mỹ

Không phải học phí, đây mới là ‘xương sống’ của các trường đại học lớn tại Mỹ

Baoquocte.vn. Những khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân hay cựu sinh viên trở thành ‘xương sống’ cho việc hoạt động của mọi trường đại học.
Hà Nội: Học sinh các cấp tựu trường sớm nhất ngày 29/8

Hà Nội: Học sinh các cấp tựu trường sớm nhất ngày 29/8

Baoquocte.vn. Tại Hà Nội, học sinh các cấp tựu trường sớm nhất vào ngày 29/8, riêng học sinh lớp 1 là ngày 22/8 và toàn thành phố sẽ tổ chức khai giảng vào ngày 5/9.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Ngoài mong muốn xã hội thông cảm, ngành giáo dục cần nhìn thẳng hơn vào những bất cập

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Ngoài mong muốn xã hội thông cảm, ngành giáo dục cần nhìn thẳng hơn vào những bất cập

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho hay, giáo dục luôn được xã hội quan tâm, đây là điều may mắn nhưng cũng vì thế chịu áp lực.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết từ ngày 14-23/8, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp, cùng với vùng hội gió lên đến 5.000m nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông.
Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Baoquocte.vn. Dự án về dân số toàn cầu của Liên hợp quốc công bố mới đây cho thấy, vào tháng 8/2023, rất có thể Trung Quốc sẽ không còn là quốc gia đông dân nhất thế ...
Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Baoquocte.vn. Các y bác sĩ BVDC 2.4 đã tổ chức khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8) khu vực Hà Nội, Bắc Bộ và Thanh Hóa, từ đêm 14-16/8 và từ đêm 18-20/8 có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa ...
Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Baoquocte.vn. Một bộ phận giới trẻ Hàn Quốc đang dần hình thành các thói quen chi tiêu tiết kiệm, điển hình là trào lưu không tiêu tiền.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to, nguy cơ xảy ra ngập úng cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng.
Sáu sai lầm khi dùng thuốc điều trị cúm A

Sáu sai lầm khi dùng thuốc điều trị cúm A

Baoquocte.vn. Nhiều sai lầm trong việc tự điều trị bệnh cúm A cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng… Dưới đây là những sai lầm thường gặp.
Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Baoquocte.vn. Ngày 13/8, Việt Nam có 1.815 ca Covid-19 mới, số ca nặng tăng vọt, gần 5.200 bệnh nhân khỏi bệnh và 582.931 liều vaccine đã được tiêm.
Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết, đến nay, có khoảng 14 triệu mũi tiêm vaccine Covid-19 chưa được cập nhật lên hệ thống và 15 triệu người sai thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc ...
Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 12/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.192 ca mới, số khỏi bệnh gấp 2,5 lần số mắc mới và có 1 bệnh nhân tử vong.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Phiên bản di động