Từ ‘dòng chảy di sản’...

Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ hai năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản". (Ảnh: Viết Thành)

Di sản bước vào đời sống đương đại

Diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 với chủ đề “Dòng chảy di sản”, Festival lần thứ hai mở rộng không gian qua nhiều địa điểm văn hóa, di sản và công cộng của Thủ đô như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội, làng gốm Bát Tràng, khu vực hồ Hoàn Kiếm…

Thay vì tập trung tại một điểm, Festival tạo nên một hành trình trải dài từ không gian di sản đến các chương trình nghệ thuật, từ làng nghề đến các hoạt động trải nghiệm. Vì thế, di sản không chỉ được ngắm nhìn mà còn được tiếp cận bằng những cách kể mới.

Festival Thăng Long - Hà Nội năm 2026 đã đưa di sản đến những cuộc gặp gỡ mới với âm nhạc, thời trang, trình diễn, công nghệ và du lịch. Nhưng khi sân khấu khép lại, câu hỏi lớn hơn đặt ra là làm thế nào để những trải nghiệm ấy không chỉ tạo sức hút trong thời gian ngắn mà còn tiếp tục sống như những sản phẩm văn hóa có khả năng bước vào thị trường?

Hơn 250.000 lượt khách tham dự là một trong những dấu ấn đáng chú ý. Hơn 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, hơn 100 nghệ nhân và cộng đồng thực hành di sản cùng góp mặt, trong đó có các đoàn nghệ thuật đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ. Văn Miếu - Quốc Tử Giám đón hơn 22.000 lượt khách trong 5 ngày đầu; Sắc màu Hà Nội thu hút hơn 1.500 khách, còn Thanh âm Gốm đón khoảng 1.000 khán giả mỗi đêm.

More from WVR
Di sản phương Đông trong dòng chảy đô thị

Đằng sau những con số là một chuyển động đáng chú ý: Di sản đang được đặt vào đời sống đương đại bằng một ngôn ngữ mới. Gốm Bát Tràng trở thành chất liệu trình diễn; thời trang tìm đến câu chuyện Hà Nội; âm nhạc hiện diện trong không gian di sản. Triển lãm, tọa đàm và hoạt động trải nghiệm tạo thêm những điểm chạm giữa công chúng hôm nay với các giá trị được truyền qua nhiều thế hệ.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà cho biết Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, với truyền thống nghìn năm văn hiến, địa linh nhân kiệt, nơi kết tinh, tỏa sáng trí tuệ Việt Nam. Hà Nội có bề dày lịch sử và nền tảng di sản văn hóa phong phú cả bề rộng lẫn chiều sâu, với sự hòa nhập của văn hóa Thăng Long và các vùng văn hóa xứ Đoài, xứ Đông, Kinh Bắc, Sơn Nam Thượng.

Sự hòa nhập của các di sản văn hóa đặc trưng đã kết nối, bồi đắp nên một Hà Nội bản sắc, tạo nền tảng vững chắc để văn hóa Thủ đô phát triển theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, gắn kết giữa bảo tồn và phát huy giá trị nghìn năm văn hiến, từng bước đưa Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc, năng động, sáng tạo.

Theo bà Vũ Thu Hà, việc chuyển hóa di sản thành “tài sản sống” có thể tạo động lực cho các ngành công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc, năng động và sáng tạo.

Festival đã tạo ra những cuộc gặp giữa nghệ nhân và nghệ sĩ, làng nghề và công chúng, di sản và công nghệ, văn hóa truyền thống và nghệ thuật đương đại. Sự tham gia của các đoàn quốc tế cũng mở rộng không gian giao lưu, góp phần quảng bá giá trị di sản và thương hiệu văn hóa Thủ đô. Tuy nhiên, từ một sự kiện thu hút công chúng đến một sản phẩm công nghiệp văn hóa vẫn còn khoảng cách. Một chương trình đông khán giả chưa đồng nghĩa với việc đã hình thành thị trường.

Chương trình nghệ thuật 'Khai Văn' tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là sự kiện nổi bật trong Festival Thăng Long - Hà Nội 2026. (Ảnh: Hoàng Lân)

Những cách tiếp cận mới

TS. Nguyễn Thu Hà, Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, một màn trình diễn chỉ tạo hiệu ứng trong một đêm chưa đủ để hình thành sản phẩm thị trường. Chương trình cần được hoàn thiện, định giá, tái tổ chức và tiếp tục bán cho các nhóm khách khác sau sự kiện.

Thanh âm Gốm cho thấy rõ bài toán này. TS. Nguyễn Thu Hà cho rằng, chương trình có thể phát triển thành sản phẩm biểu diễn định kỳ tại Bát Tràng, kết nối với tham quan xưởng, trải nghiệm làm gốm, ẩm thực, mua sắm và lưu trú.

Nếu chỉ xuất hiện trong vài đêm, hiệu ứng văn hóa có thể rõ rệt, nhưng vòng đời kinh tế vẫn ngắn. Tương tự, “Sắc màu Hà Nội” sẽ tạo ra giá trị dài hạn hơn nếu những thiết kế được giới thiệu trên sân khấu tiếp tục được sản xuất, phân phối và tìm được người mua. Đây chính là bước chuyển từ “sự kiện” sang “sản phẩm”.

Để thực hiện bước chuyển đó, cần sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà thiết kế, nghệ nhân, đơn vị tổ chức và công chúng trong cùng một chuỗi giá trị. Sau Festival, cần xác định hoạt động nào có thể tổ chức định kỳ, sản phẩm nào có khả năng thương mại hóa và những mối liên kết nào giữa nghệ nhân, nghệ sĩ với doanh nghiệp có thể duy trì.

Festival có thể được xem như một phép thử về khả năng đưa di sản vào đời sống hiện đại. Những con số từ Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Thanh âm Gốm, Sắc màu Hà Nội và Liên hoan nhạc Jazz quốc tế Hà Nội 2026 cho thấy nhu cầu đối với các hoạt động văn hóa đa dạng.

More from WVR
Dấu ấn Việt Nam trong đối thoại về tương lai di sản

Điều quan trọng là biến sự quan tâm ấy thành một nhu cầu thường xuyên. Nếu một chương trình chỉ tồn tại trong khuôn khổ Festival, đó vẫn là một hoạt động sự kiện. Khi chương trình tiếp tục được tổ chức, có khán giả trả tiền, doanh nghiệp tham gia, nghệ sĩ và nghệ nhân được hưởng lợi, nó mới bắt đầu trở thành một sản phẩm của công nghiệp văn hóa.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai, Festival đã lấy di sản làm nền tảng, đồng thời nhấn mạnh quá trình trao truyền, sáng tạo và lan tỏa trong đời sống hiện đại. Người dân không chỉ là khán giả mà còn tham gia vào các hoạt động; nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng thực hành cùng trình diễn, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa.

Theo bà Lê Thị Ánh Mai, nếu Festival lần thứ nhất đặt những viên gạch đầu tiên cho một sự kiện văn hóa thường niên của Thủ đô, thì lần thứ hai được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố thương hiệu, nâng cao chất lượng và mở rộng sức lan tỏa. Vì vậy, điều đáng chờ đợi không chỉ là mùa sau có bao nhiêu chương trình, nghệ sĩ hay lượt khách, mà còn là những giá trị được tạo ra từ mùa này có tiếp tục tồn tại hay không.

Từ Hoàng thành Thăng Long đến Bát Tràng, từ Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến hồ Hoàn Kiếm, Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 đã mở ra những cách tiếp cận mới đối với di sản. Nhưng giá trị của một sự kiện văn hóa không chỉ nằm ở khoảnh khắc bế mạc mà còn ở những gì được duy trì sau đó.

Di sản chỉ thực sự trở thành nguồn lực cho hiện tại khi có người tiếp nhận, người sáng tạo và công chúng sẵn sàng đồng hành. Do đó, “Dòng chảy di sản” không nên dừng lại ở một festival mà cần trở thành một phần của đời sống văn hóa và thị trường sáng tạo của Hà Nội.