Giữa nhịp sống đô thị ngày càng hiện đại, hình ảnh người dân tìm đến Văn Miếu – Quốc Tử Giám mỗi dịp xuân về để xin một chữ đẹp vẫn giữ nguyên sức hút, như một cách trở về với những giá trị bền vững của tri thức và đạo lý.
Xin chữ – xin điều răn mình trong năm mới Tục xin chữ bắt nguồn từ truyền thống Nho học, khi chữ nghĩa được xem là biểu tượng cao quý của học vấn và nhân cách. Xưa kia, người biết chữ thường được kính trọng, chữ viết không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là hiện thân của đạo học. Vì thế, đầu năm mới, người dân tìm đến các ông đồ để xin một chữ tốt lành, gửi gắm ước vọng cho bản thân và gia đình, niềm tin vào tương lai.
| Niềm tin vào kỷ nguyên đổi mới. |
Với người Hà Nội, xin chữ không đơn thuần là “cầu may”. Mỗi chữ được lựa chọn đều mang một tầng ý nghĩa sâu sắc. Người cao tuổi xin chữ “Thọ” mong sức khỏe, bình an; người làm ăn xin chữ “Tín” để giữ chữ tín trong kinh doanh; phụ huynh xin chữ “Hiếu”, “Học” cho con; học trò xin chữ “Trí”, “Đạt” với ước mong thi cử hanh thông. Mỗi chữ treo trong nhà suốt năm như một lời nhắc nhở thường trực về cách sống, cách làm người.
Điều làm nên nét đẹp của tục xin chữ chính là sự thành kính trong việc trao – nhận. Người xin chữ ăn vận chỉnh tề, kính cẩn trình bày mong muốn; người cho chữ chậm rãi mài mực, cân nhắc từng nét bút. Khi ngòi bút chạm xuống nền giấy đỏ, từng đường nét hiện ra không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chuyên chở tâm ý của người viết. Đó là khoảnh khắc lắng đọng, nơi chữ nghĩa trở thành sợi dây kết nối giữa con người với truyền thống.
Không gian xin chữ vì thế luôn gợi cảm giác trang nghiêm mà ấm áp. Mùi mực tàu, sắc đỏ của giấy điều, tiếng bút lông trên nền giấy… tạo nên một bầu không khí rất riêng của Tết Hà Nội. Ở đó, người ta không chỉ mang về một bức thư pháp, mà còn mang về niềm tin và động lực cho một năm mới.
Hội chữ Xuân – nơi truyền thống hiếu học được tiếp nối Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 tổ chức tại Hồ Văn thuộc di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám càng làm nổi bật chiều sâu văn hóa của tục xin chữ. Không phải ngẫu nhiên mà hoạt động này diễn ra tại nơi từng là trung tâm đào tạo nhân tài của đất nước. Chính tại đây, truyền thống tôn sư trọng đạo và tinh thần “hiền tài là nguyên khí quốc gia” đã được khẳng định và lưu truyền qua nhiều thế hệ.
| Chủ đề của Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 hướng tới tôn vinh “Quốc Học”. |
Khi người Hà Nội đưa con em đến Hồ Văn xin chữ đầu năm, đó cũng là một cách giáo dục trực quan về truyền thống hiếu học Thăng Long. Những tấm bia tiến sĩ, những mái ngói rêu phong, không gian cổ kính của di tích gợi nhắc về một thời khoa bảng rạng danh, khi việc học là con đường chính để lập thân, lập nghiệp và phụng sự đất nước.
| Gia đình đưa con đến xin chữ “Trí” với mong muốn con học hành tấn tới, tiếp thu kiến thức vững vàng. |
Hội chữ Xuân ngày nay không chỉ có thư pháp Hán – Nôm mà còn có thư pháp Quốc ngữ, tạo nên sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Các ông đồ, nhà thư pháp được tuyển chọn kỹ lưỡng, vừa am hiểu chữ nghĩa, vừa có ý thức gìn giữ chuẩn mực văn hóa. Điều đó góp phần bảo đảm rằng tục xin chữ vẫn giữ được tinh thần thanh cao vốn có.
| Ông Trần Vũ Thành – Chủ tịch Hội Biển đảo Việt Nam cho biết, mỗi độ xuân về, trên các đảo tiền tiêu cũng rộn ràng không khí Tết với hoa đào, chậu quất và những chiếc bánh chưng xanh đậm đà hương vị quê nhà. Ông bày tỏ mong muốn được gửi thêm đôi câu đối ra đảo, như một cách góp phần gìn giữ và lan tỏa nét đẹp Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam nơi đầu sóng ngọn gió. |
Chủ đề của Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 hướng tới tôn vinh “Quốc Học” – khái niệm gợi nhớ nền học vấn truyền thống của dân tộc. Trong bối cảnh xã hội đổi thay nhanh chóng, việc nhấn mạnh giá trị của học vấn và nhân cách càng có ý nghĩa thiết thực. Xin một chữ đầu năm, vì thế, cũng là cách mỗi người tự đặt ra cho mình một mục tiêu tu dưỡng trong hành trình mới.
| Bạn Văn Hồng Thiên sinh viên Đại học đến từ TP Hồ Chí Minh chia sẻ “đến với Hội chữ, tôi đã xin chữ với mong muốn cầu cho gia đình hạnh phúc, bản thân công thành danh toại”. |
Giữa thời đại công nghệ số, khi thông tin có thể tiếp cận chỉ bằng một cú chạm màn hình, việc người Hà Nội vẫn kiên trì giữ gìn tục xin – cho chữ đầu xuân cho thấy khát vọng bền bỉ đối với tri thức chân chính. Chữ viết tay, với từng nét bút hữu hình, như nhắc nhở rằng học vấn không thể vội vàng; nhân cách không thể hình thành trong chốc lát; và truyền thống chỉ có thể được gìn giữ khi có sự trân trọng thực sự.
| Ông bà Oliver Minjard và Pascale Minjard đến từ Lyon (Pháp) cho biết, họ sang thăm người con trai đang học xa nhà và kết hợp cùng con thực hiện chuyến du lịch châu Á. Ông bà chia sẻ cảm xúc đặc biệt khi được đặt chân tới Hà Nội, Việt Nam và tham gia Hội chữ – một nét văn hóa truyền thống giàu ý nghĩa của người dân nơi đây. Nhân dịp này, ông bà đã xin chữ “Phúc” với mong muốn gia đình luôn sum vầy, yêu thương và gắn bó bên nhau. |
Từ một tờ giấy đỏ treo trang trọng trong gian nhà ngày Tết, mạch nguồn hiếu học Thăng Long tiếp tục được nuôi dưỡng qua từng thế hệ. Tục xin chữ đầu năm vì thế không chỉ là một phong tục đẹp, mà còn là biểu tượng của niềm tin vào tri thức, vào sự rèn luyện bền bỉ và vào tương lai được xây dựng bằng học vấn và đạo lý.