 |
| Trung Quốc cổ đại từng có nhiều điều luật kỳ lạ, chẳng hạn đàn ông khóc vô cớ có thể bị cạo tóc, còn người viết chữ cẩu thả có thể bị phạt uống mực. (Nguồn: Wikipedia) |
Không chỉ dùng để trừng phạt tội phạm, hệ thống pháp luật thời phong kiến Trung Quốc còn là công cụ giúp triều đình kiểm soát xã hội, duy trì trật tự và củng cố quyền lực hoàng gia. Nhiều quy định trong số đó ngày nay bị xem là kỳ lạ, thậm chí khó tin.
Trải qua hàng nghìn năm, các triều đại Trung Quốc đã xây dựng nhiều bộ luật phức tạp như Đường luật. Tuy nhiên, bên cạnh những quy tắc quản lý xã hội nghiêm ngặt là hàng loạt điều luật phản ánh tư tưởng phong kiến, tín ngưỡng và sự kiểm soát sâu rộng của hoàng quyền đối với đời sống người dân.
Đàn ông khóc nơi công cộng, giết trâu cày cũng bị trừng trị
Theo sách Hàn Phi Tử, từ hơn 2.000 năm trước, người đổ tro ra đường công cộng có thể bị chặt cả hai tay. Ở các giai đoạn sau, hành vi tương tự bị xử phạt bằng hình thức xăm mặt.
Luật pháp cổ đại cũng can thiệp sâu vào đời sống hôn nhân. Quốc ngữ ghi lại rằng nam nữ cùng họ không được phép kết hôn vì thường thuộc cùng một dòng tộc. Người xưa tin những cuộc hôn nhân này có thể khiến con cháu dị tật hoặc vô sinh.
Đến thời nhà Tần (221-206 TCN), hệ thống luật nổi tiếng hà khắc với cả những lỗi nhỏ.
Người dân giết trâu cày có thể bị xử tử vì gia súc được xem là tài sản quan trọng của quốc gia. Theo Luật Nông nghiệp thời Tần, quan chức phụ trách trâu bò cũng bị xử phạt nếu để những con vật này gầy yếu hoặc bị thương.
Các thẻ tre luật pháp khai quật tại Thủy Hổ Địa cho thấy người cao dưới 1,4 m sẽ không phải bồi thường thiệt hại hoặc chịu trách nhiệm hình sự. Trong bối cảnh chưa có hồ sơ tuổi tác rõ ràng, chiều cao được dùng để xác định một người đã trưởng thành hay chưa.
Một số tài liệu tại Trung Quốc đại lục cho rằng, đàn ông trưởng thành khóc ở nơi công cộng từng có thể bị cạo tóc, lông mày và râu.
Dù các văn bản luật thời Tần chưa xác nhận chính thức quy định này, câu chuyện phản ánh xu hướng dùng hình phạt mang tính làm nhục để răn đe xã hội.
Tư tưởng Nho giáo thời đó cũng đề cao việc tiết chế cảm xúc, khuyên con người “khóc cười có chừng mực”.
Sử ký còn ghi lại rằng người vợ bắt gặp chồng ngoại tình có thể giết chồng mà không bị xử phạt. Quy định này được cho là nhằm bảo vệ trật tự gia đình và đạo đức xã hội dưới thời Tần.
Phụ nữ độc thân bị đánh thuế, viết chữ xấu phải uống mực
 |
| Thời cổ đại, những người có chữ viết cẩu thả có thể bị ép uống mực. (Nguồn: QQ.com) |
Sau chiến tranh kéo dài, nhà Hán (206 TCN-220 SCN) tìm cách khôi phục dân số bằng nhiều biện pháp, trong đó có “thuế phụ nữ độc thân”.
Theo Hán thư, phụ nữ từ 15-30 tuổi chưa kết hôn phải nộp mức thuế cao gấp 5 lần thông thường.
Đến thời nhà Tùy (581-618), chế độ khoa cử ra đời, mở cơ hội làm quan cho tầng lớp bình dân. Tuy nhiên, kỳ thi này cũng đi kèm nhiều quy định khắt khe.
Tùy thư ghi lại rằng những thí sinh có chữ viết cẩu thả hoặc thái độ thiếu nghiêm túc có thể bị ép uống mực. Loại mực thời cổ đại thường được làm từ than thực vật hoặc muội thông nên có vị đắng nhưng không độc.
Đến thời nhà Thanh (1644-1912), ngay cả câu chữ cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn tới án phạt.
Giai đoạn này nổi tiếng với “văn tự ngục” - những vụ án mà chỉ cần dùng từ thiếu cẩn trọng hoặc đảo vị trí câu chữ cũng có thể khiến một người bị lưu đày hoặc xử tử.
Cấm ăn cá chép vì trùng với họ hoàng đế
Sang thời nhà Đường (618-907), chó không chỉ dùng để canh gác mà còn trở thành thú cưng thể hiện địa vị.
Luật thời Đường quy định nếu chó cắn người vô cớ, tai của nó có thể bị cắt, còn chủ nuôi không bị xử phạt.
Những điều cấm kỵ liên quan đến hoàng gia cũng ảnh hưởng đến đời sống thường nhật.
Do hoàng tộc nhà Đường mang họ Lý, phát âm giống từ “cá chép”, loài cá này được xem là biểu tượng quyền lực và may mắn. Dân thường bị cấm bắt hoặc ăn cá chép, người vi phạm có thể bị đánh bằng gậy nặng.
Nữ hoàng Võ Tắc Thiên còn ban lệnh cấm giết mổ gia súc và đánh bắt cá tôm vì tín ngưỡng Phật giáo. Người vi phạm có thể bị xử tử.
Tuy nhiên, lệnh cấm này gây hậu quả nghiêm trọng trong thời kỳ hạn hán và nạn đói. Năm 700, đại thần Thôi Dung cảnh báo việc cấm ăn thịt chỉ làm gia tăng gian lận và phạm pháp. Sau đó, lệnh cấm kéo dài 8 năm bị bãi bỏ.
 |
| Bức tranh trên mô tả một người đàn ông bị khống chế dã man và xăm lên mặt như một hình phạt. (Nguồn: Baidu) |
Nuôi heo cũng có thể bị lưu đày
Luật pháp phong kiến Trung Quốc còn kiểm soát nghiêm ngặt cả trong phạm vi gia đình. Vào thời nhà Đường, những người xúc phạm cha mẹ hoặc ông bà có thể bị kết án treo cổ.
Ở nước Nam Hán (917-971), hoàng đế cuối cùng Lưu Sưởng được cho là yêu cầu đàn ông phải bị thiến trước khi làm quan vì tin rằng người không có gia đình sẽ trung thành hơn với triều đình.
Ông cũng bị cho là áp dụng nhiều hình phạt tàn bạo như luộc sống, thiêu sống hoặc ném phạm nhân vào chuồng hổ.
Đến thời nhà Minh (1368-1644), điều cấm kỵ liên quan đến hoàng tộc còn ảnh hưởng đến việc chăn nuôi.
Vì họ của hoàng gia là Chu, phát âm giống từ “heo”, dân thường từng bị cấm nuôi heo. Người vi phạm cùng gia đình có thể bị lưu đày. Tuy nhiên, quy định này về sau bị bãi bỏ vì thịt heo cần thiết cho các nghi lễ quốc gia.
Nhà Minh cũng hạn chế việc nghiên cứu thiên văn trong dân gian vì các hoàng đế tự xem mình là “Thiên tử”, còn thiên tượng được coi là dấu hiệu từ trời.
| Vì sao món cá không thể thiếu trong bữa tối đầu năm của người Trung Quốc? Người Trung Quốc cho rằng, cá là món tượng trưng cho sự an khang, thịnh vượng và sung túc nên không thể thiếu trong bữa ... |
| Trâm hoa nhung - Dấu ấn của nghệ thuật và văn hóa Trung Quốc Xuất hiện thường xuyên trong các bộ phim cổ trang, trâm hoa nhung dần trở thành một xu hướng thời trang mới. Tuy vậy, ít ... |
| Quạt sơn mài – sản phẩm nghệ thuật thủ công độc đáo ở Trung Quốc Sự kết hợp màu sắc và các kỹ thuật sơn khác nhau đã biến những chiếc quạt sơn mài của Trung Quốc trở nên độc ... |
| Khám phá những trấn cổ vùng Tây Nam Trung Hoa Nhắc đến tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), nhiều người nghĩ ngay đến những chú gấu trúc dễ thương ở Thành Đô hay thắng cảnh Cửu ... |
| Thái cực quyền: Di sản võ thuật cổ truyền Trung Quốc Ngày 25/10, Lễ hội văn hóa Võ Đang thái cực quyền quốc tế 2025 khai mạc tại dãy núi Võ Đang, tỉnh Hồ Bắc (Trung ... |
