Du lịch Hà Nội trước cơ hội bứt phá...

Biểu diễn nghệ thuật tại Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai năm 2026. (Ảnh: Quang Thái)

Tuy nhiên, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là thu hút thêm du khách mà còn phải tạo ra những trải nghiệm khác biệt, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu. Với những định hướng phát triển mới, du lịch Thủ đô đang đứng trước cơ hội khai mở những dư địa tăng trưởng từ chính các giá trị riêng có.

Từ tăng trưởng về lượng đến nâng tầm chất lượng

Du lịch Hà Nội đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Năm 2025, Thủ đô đón 33,81 triệu lượt khách, trong đó có 7,92 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng. Tám tháng năm 2026, Hà Nội tiếp tục đón 24,56 triệu lượt khách. Cùng với sự gia tăng về lượng, sản phẩm du lịch từng bước đa dạng hơn, từ văn hóa - di sản, MICE, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn đến phố đi bộ, phố ẩm thực và du lịch đêm.

Tuy nhiên, theo đánh giá tại Dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, hiệu quả du lịch của Thủ đô vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Bình quân khách quốc tế đến Hà Nội chi tiêu khoảng 120 USD/ngày, khách nội địa có lưu trú khoảng 84 USD/ngày. Sản phẩm còn đơn lẻ, chưa hình thành hệ sinh thái thực sự đặc sắc; hạ tầng lưu trú cao cấp, tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn còn thiếu; liên kết ngành, liên vùng, dữ liệu số và xúc tiến quốc tế chưa tạo được hiệu quả đồng bộ.

Thực tế này cho thấy, dư địa phát triển của du lịch Hà Nội không chỉ nằm ở việc đón thêm khách mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa tài nguyên thành những trải nghiệm có chiều sâu, tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết, Nghị quyết xác định du lịch là động lực tăng trưởng mới của đất nước, chuyển mạnh mô hình phát triển từ “số lượng” sang “chất lượng”. Trong đó, Hà Nội được xác định là một trong 3 cực tăng trưởng mạnh, giữ vai trò đầu tàu, hạt nhân dẫn dắt phát triển du lịch vùng.

Đánh giá cao Dự thảo Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội, ông Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, Thành phố cần khai thác rõ hơn lợi thế văn hóa Thăng Long - Hà Nội, di sản, làng nghề, ẩm thực, kết hợp với công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và MICE để hình thành những sản phẩm đặc trưng, có sức cạnh tranh. Cùng với đó là đầu tư hạ tầng tại các khu vực trọng điểm, phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí quy mô lớn và tăng cường liên kết vùng.

Du khách quốc tế tham quan Hà Nội. (Ảnh: Công Hùng)

Mở không gian mới, đánh thức giá trị di sản

Cụ thể hóa định hướng phát triển trong giai đoạn mới, ngày 9/10/2026, Thành ủy Hà Nội ban hành Chương trình hành động số 20-CTr/TU để thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW. Tiếp đó, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 406/KH-UBND ngày 19/10/2026 để triển khai Chương trình trong giai đoạn 2026-2030.

Điểm đáng chú ý là Hà Nội định hướng chuyển từ khai thác tài nguyên sẵn có sang kiến tạo giá trị mới, lấy văn hóa, di sản, nghệ thuật, ẩm thực, làng nghề và sức sáng tạo của con người Thủ đô làm nền tảng để hình thành hệ sinh thái kinh tế du lịch.

Một trong những hướng mở dư địa rõ nét là tổ chức lại không gian du lịch với 4 cực phát triển gồm: Hồ Hoàn Kiếm - Hồ Tây; Ba Vì - Sơn Tây; Hương Sơn và Sóc Sơn. Định hướng này không chỉ nhằm phân bổ lại dòng khách, giảm áp lực cho khu vực trung tâm mà còn tạo điều kiện để hình thành những sản phẩm mang bản sắc riêng cho từng khu vực.

Nếu hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây có lợi thế về di sản đô thị, văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật, sự kiện và kinh tế đêm, thì Ba Vì - Sơn Tây có thể phát huy thế mạnh về sinh thái, nghỉ dưỡng, làng cổ và văn hóa truyền thống. Hương Sơn gắn với du lịch tâm linh, cảnh quan; Sóc Sơn có điều kiện phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết: “Thành phố đang từng bước phát triển các sản phẩm có khả năng tạo trải nghiệm và giá trị gia tăng, tập trung vào văn hóa - di sản, làng nghề, cộng đồng, nông nghiệp nông thôn, du lịch đêm, ẩm thực, MICE, golf, thể thao, chăm sóc sức khỏe và đường sông. Kinh tế đêm cũng được định hướng hình thành 6 - 8 khu trọng điểm và 15 - 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24h”.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với một điểm đến vốn giàu giá trị văn hóa, lịch sử nhưng chưa khai thác hết tiềm năng trải nghiệm ngoài khung giờ ban ngày. Sức hấp dẫn của Hà Nội không chỉ nằm ở những công trình kiến trúc cổ kính mà còn ở nhịp sống đường phố, ẩm thực, không gian nghệ thuật và các hoạt động giao lưu văn hóa.

Theo nhiều chuyên gia, bên cạnh du lịch di sản, Hà Nội cần phát triển mạnh du lịch sự kiện, du lịch đêm, du lịch ẩm thực và các sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Việc tổ chức các lễ hội âm nhạc quốc tế hay chương trình nghệ thuật đường phố không chỉ góp phần làm phong phú đời sống văn hóa đô thị mà còn tăng sức hút cho điểm đến.

Du khách trải nghiệm tour đêm “Giải mã Hoàng thành Thăng Long”. (Nguồn: HTTL)

Hướng tới trung tâm du lịch quốc tế bằng trải nghiệm khác biệt

Theo Chương trình hành động số 20-CTr/TU và Kế hoạch số 406/KH-UBND, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, một trong 3 cực tăng trưởng du lịch quốc gia, cùng với Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đặc biệt, Thủ đô hướng tới vị thế trung tâm du lịch văn hóa - di sản, sáng tạo, sự kiện và dịch vụ chất lượng cao trong khu vực và trên thế giới.

Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu đón và phục vụ từ 47 đến 50,5 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 13-15 triệu lượt khách quốc tế và 34-35,5 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt từ 295.000 đến 340.000 tỷ đồng; đóng góp của du lịch vào GRDP của thành phố đạt khoảng 7,5-8%.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Thành phố đặt kế hoạch tăng thêm tối thiểu 10.000 phòng lưu trú du lịch cao cấp từ 4 đến 5 sao; phấn đấu có 3 khu du lịch được công nhận là khu du lịch quốc gia và ít nhất 3 làng nghề, làng cổ trở thành điểm đến du lịch chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới.

Ở góc độ trải nghiệm văn hóa, TS. Trịnh Lê Anh, Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ: “Du khách cao cấp ngày nay không muốn chiêm ngưỡng một không gian di sản tĩnh lặng như trong lồng kính. Họ khao khát chạm vào một đô thị đang thở, nơi có sự cổ kính và nhịp sống đương đại đồng hành”.

Theo TS. Trịnh Lê Anh, thay vì những thông điệp chung chung, du lịch Hà Nội hãy kể câu chuyện về một chuyên gia quốc tế ngồi làm việc bên ly cà phê trứng trong không gian biệt thự Pháp cổ, hay một nghệ nhân truyền thống cùng các nhà thiết kế Gen Z đưa chất liệu lụa Vạn Phúc vào các sản phẩm nghệ thuật đương đại. Những chi tiết sống động này khẳng định văn hóa Hà Nội là một dòng chảy liên tục, nơi di sản hòa nhịp với phong cách sống toàn cầu.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, ngành Du lịch Thủ đô đang phối hợp với các địa phương khảo sát, tổ chức lại không gian du lịch theo hướng bền vững, phát huy giá trị văn hóa làm nền tảng; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của các điểm đến.

Có thể thấy, dư địa phát triển của du lịch Hà Nội không chỉ nằm ở quy mô tài nguyên hay khả năng mở rộng để đón khách, mà quan trọng hơn là chiều sâu của trải nghiệm. Cùng một lượng khách, nếu du khách ở thêm một ngày, khám phá thêm khu vực ngoài trung tâm, trải nghiệm thêm sản phẩm văn hóa và có lý do để quay trở lại, thì giá trị kinh tế tạo ra sẽ khác biệt.

Từ một điểm đến giàu di sản, Hà Nội đang đứng trước cơ hội trở thành đô thị du lịch có khả năng kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với sáng tạo, văn hóa bản địa với trải nghiệm quốc tế. Khi những giá trị riêng có được đánh thức và kết nối thành hành trình hấp dẫn, du lịch sẽ không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn lan tỏa hình ảnh một Thủ đô văn hiến, sáng tạo, năng động và giàu sức sống.