Sự kiện hướng tới một không gian nghệ thuật cởi mở, nơi mỗi cơ thể, tiếng nói và cách biểu đạt đều được tôn trọng, góp phần thúc đẩy quyền tiếp cận và tham gia đời sống văn hóa của người khuyết tật.
Cùng hiện diện trên sân khấu
Do EUNIC Cluster Vietnam (Hiệp hội các Viện Văn hóa và các Đại sứ quán châu Âu tại Việt Nam) tổ chức với sự hỗ trợ kinh phí từ chương trình EUNIC Cluster Funds, phối hợp cùng Viện Goethe Việt Nam, liên hoan diễn ra tại sáu địa điểm ở Hà Nội, với các chương trình biểu diễn, hội thảo, tọa đàm và chiếu phim tài liệu.
 |
Nghệ sĩ đến từ Việt Nam cùng một số quốc gia như Italy, Đức, Vương quốc Anh và Hàn Quốc tham gia, mang đến những góc nhìn đa dạng về thực hành nghệ thuật hòa nhập.
Điểm đáng chú ý của liên hoan là sự hiện diện chung của nghệ sĩ khuyết tật và không khuyết tật trong các tác phẩm, qua đó đặt ra câu hỏi về cách sân khấu có thể thay đổi để đón nhận sự khác biệt. Thay vì coi khuyết tật là giới hạn cần vượt qua, các chương trình hướng sự chú ý đến năng lực sáng tạo, cách mỗi cá nhân biểu đạt bản thân và khả năng kết nối thông qua nghệ thuật.
Mở đầu chuỗi chương trình sân khấu là vở Giấc mộng đêm Hè, tác phẩm của William Shakespeare do đạo diễn Beverly Blankenship dàn dựng, với sự tham gia của cả diễn viên khuyết tật và không khuyết tật. Vở hài kịch xoay quanh những mối quan hệ tình cảm đảo lộn trong một khu rừng đầy phép thuật, đồng thời mở ra cách tiếp cận sân khấu dựa trên sự đa dạng của người biểu diễn.
Trong lĩnh vực múa đương đại và sân khấu không lời, Những dư âm từ điểm chạm của biên đạo Lyon D. Nguyễn, với nghệ sĩ biểu diễn Linh Sang, khai thác khả năng giao tiếp qua tiếp xúc cơ thể và những cảm nhận không cần đến lời nói.
Cùng chương trình, tác phẩm Kỳ quan của nhóm AwB kể câu chuyện về những con người mắc kẹt trong thế giới riêng bởi sự mất mát các giác quan hoặc khả năng cảm nhận, từ đó gợi mở hành trình tìm kiếm sự thấu hiểu và kết nối.
Một hướng tiếp cận khác được thể hiện qua Bến Tằm, tác phẩm kịch và chuyển động do các học viên chương trình LÊN SÀN thực hiện. Đây là lớp học diễn xuất dành cho người khiếm thị, với toàn bộ diễn viên, nhạc công và vũ công trên sân khấu đều là học viên của chương trình.
Tác phẩm kết hợp những câu chuyện về tình bạn và tích truyện Trương Chi, cho thấy khả năng tham gia sáng tạo nghệ thuật của người khiếm thị trong một môi trường biểu diễn chuyên nghiệp hơn.
Âm nhạc cũng trở thành phương tiện kết nối tại liên hoan. Hợp ca Hy vọng, tập thể do nhạc sĩ Tôn Thất Triêm thành lập năm 2004, gồm các ca sĩ và nhạc công khiếm thị, tham gia chương trình khai mạc. Những ca khúc về lòng tốt, tình yêu, niềm tin và hy vọng thể hiện sức mạnh gắn kết của âm nhạc, đồng thời khẳng định nghệ thuật là không gian thuộc về tất cả mọi người.
Từ biểu diễn đến quyền tiếp cận văn hóa
Bên cạnh các buổi diễn, liên hoan tổ chức nhiều hoạt động trao đổi và thực hành nhằm mở rộng thảo luận về nghệ thuật hòa nhập.
Tọa đàm “Người khuyết tật trong thực hành văn hóa và nghệ thuật” tập trung vào vị trí của người khuyết tật trong đời sống văn hóa Việt Nam, từ vai trò người sáng tạo, người biểu diễn đến khán giả. Những vấn đề được đặt ra gồm quyền tiếp cận nghệ thuật, các rào cản trong thực tế và điều kiện để không gian văn hóa thực sự chào đón mọi người.
Tọa đàm “Góc nhìn châu Âu về sân khấu hòa nhập” tạo cơ hội để các nghệ sĩ quốc tế chia sẻ kinh nghiệm thực hành, những thay đổi trong tư duy sáng tạo và cách xây dựng môi trường biểu diễn có sự tham gia bình đẳng. Những trao đổi này góp phần mở rộng góc nhìn về nghệ thuật hòa nhập, đồng thời gợi ra những hướng tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam.
Các hội thảo về chuyển động, ca hát và sáng tạo cộng đồng cũng được thiết kế để người tham gia không nhất thiết phải có kinh nghiệm nghệ thuật. Trong đó, nghệ sĩ Anajara Laisa Amarante hướng dẫn thực hành chuyển động, khuyến khích mỗi người khám phá nhịp độ riêng và cách tương tác với thế giới xung quanh. N
ghệ sĩ opera người Italy Valentina Volpe Andreazza cùng nghệ sĩ piano Francesco Morettini tổ chức workshop ca hát, mở cơ hội để người tham gia trải nghiệm và biểu diễn cùng nghệ sĩ trong chương trình tiếp theo.
Liên hoan còn giới thiệu năm bộ phim tài liệu độc lập của các nhà làm phim trẻ Việt Nam, trong đó người khuyết tật được thể hiện như những cá nhân có thế giới riêng, thay vì chỉ là đối tượng được quan sát từ bên ngoài. Chương trình do ban tổ chức phối hợp với Trung tâm TPD và Varan Việt Nam thực hiện, kèm phần trao đổi giữa khán giả và các nhà làm phim.
Để tăng khả năng tham gia, các chương trình có bố trí phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu Việt Nam, phiên dịch Việt-Anh và lối đi dành cho xe lăn; một số hoạt động áp dụng hình thức tổ chức thư giãn, cho phép người tham gia chủ động nghỉ ngơi hoặc rời khỏi không gian khi cần.
Với chuỗi hoạt động đa dạng, “Đồng cam cộng hưởng” hướng tới việc đưa nghệ thuật hòa nhập ra khỏi phạm vi của những buổi biểu diễn riêng lẻ, mở rộng thành cuộc đối thoại về quyền sáng tạo, quyền tiếp cận và sự hiện diện bình đẳng trong đời sống văn hóa.
Giá trị của liên hoan không chỉ nằm ở những tác phẩm được giới thiệu, mà còn ở cơ hội để nghệ sĩ và công chúng cùng nhìn nhận sự khác biệt như một phần tự nhiên của nghệ thuật và đời sống xã hội.
| Festival không phải là cuộc hẹn mùa vụ Một festival cần vượt ra ngoài khuôn khổ của sự kiện, giúp công chúng hiểu hơn về một vùng đất, đồng thời tạo nên sức ... |
| Giữ sắc chàm giữa mùa vàng Lao Chải (Lào Cai) Giữa những thửa ruộng bậc thang vàng óng mùa lúa chín, sắc chàm trên trang phục truyền thống, tiếng khèn vang giữa núi rừng và ... |
| Ca Huế hướng tới danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Là loại hình âm nhạc truyền thống đặc sắc, kết tinh giá trị văn hóa và nghệ thuật của vùng đất cố đô, ca Huế ... |
| Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa toàn quốc Dự kiến trong tháng 11/2026, các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa toàn quốc và Tuần lễ Văn hóa đại đoàn kết ... |
| Hát đối của cư dân vùng biển Quảng Ninh cần được trao truyền Hát đối là loại hình diễn xướng dân gian gắn bó lâu đời với đời sống cư dân vùng biển Quảng Ninh. Sau khi được ... |
