Hà Nội - Tầm nhìn 100 năm mở không gian phát triển mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, TP. Hà Nội và các đại biểu khách mời bấm nút khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. (Ảnh: Quang Thái)

Giữ vững vai trò đầu tàu, lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo

Hà Nội ngày nay đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu cao hơn, không chỉ về tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn về chất lượng quản trị, chất lượng sống và khả năng lan tỏa động lực phát triển tới toàn vùng cũng như cả nước. Trong hành trình ấy, mục tiêu tăng trưởng hai con số không đơn thuần là một chỉ tiêu kinh tế, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức điều hành và năng lực tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị Thủ đô.

Năm 2026, thành phố kiên định mục tiêu tăng trưởng 11%, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Những kết quả đạt được trong 9 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế Thủ đô đang duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Hà Nội cũng tiếp tục vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đáng chú ý, thành phố duy trì bốn năm liên tiếp đứng đầu cả nước về Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), tạo nền tảng thuận lợi cho việc phát triển các động lực tăng trưởng mới.

Hà Nội không chỉ là trái tim của cả nước mà còn trở thành hình mẫu về một đô thị giàu bản sắc, năng động, sáng tạo và nhân văn. (Ảnh: Quang Thái)

Trong bài viết “Hà Nội từ mùa Thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm”, đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội khẳng định: Khắc ghi trách nhiệm hiện thực hóa mong muốn của Bác Hồ kính yêu về một Thủ đô xã hội chủ nghĩa và thực hiện trọn vẹn chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Trách nhiệm của Hà Nội là làm cho truyền thống cách mạng tiếp tục tỏa sáng... để người dân Thủ đô thấy Đảng ở gần mình, lắng nghe mình, hiểu mình, vì mình và hành động vì cuộc sống của mình”, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội sẽ luôn nỗ lực phấn đấu, quyết tâm gương mẫu, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, giữ gìn kỷ cương và chăm lo, nâng cao đời sống nhân dân.

Thông điệp ấy đặt ra một thước đo rõ ràng cho mọi quyết sách phát triển, đó là hiệu quả cuối cùng phải được nhìn thấy trong cuộc sống của người dân. Từ chất lượng trường học, bệnh viện, giao thông công cộng đến môi trường sống, không gian văn hóa và cơ hội việc làm, mỗi “chuyển động” của thành phố đều cần hướng tới sự thụ hưởng thực chất của cộng đồng.

Với Hà Nội, tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội không thể tách rời. Theo các chuyên gia, thành phố cần phát huy vai trò cực tăng trưởng hàng đầu của vùng và cả nước, đồng thời tiếp tục bồi đắp những giá trị làm nên bản sắc Thủ đô nghìn năm văn hiến, Thủ đô anh hùng, Thành phố vì hòa bình, Thành phố sáng tạo và Thành phố học tập toàn cầu. Đó cũng là nền tảng để Hà Nội tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, với tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

“Tầm nhìn 100 năm đòi hỏi Hà Nội vượt qua giới hạn của tư duy nhiệm kỳ trong những quyết định có ảnh hưởng lâu dài. Đó là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với tương lai phát triển Thủ đô và cả nước. Cam kết về trách nhiệm dài hạn ấy phải được thực hiện từ những nền móng tạo dựng của các thế hệ hôm nay”, đồng chí Trần Đức Thắng khẳng định.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng. (Ảnh: Quang Thái)

Mở ra không gian phát triển mới

Một tầm nhìn dài hạn chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng thể chế, quy hoạch và những công trình đặt nền móng cho tương lai. Với Hà Nội, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, Quốc hội ban hành Luật Thủ đô năm 2026 và thành phố xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã tạo nên khuôn khổ quan trọng cho chặng đường phát triển tiếp theo.

Định hướng phát triển đa cực, đa trung tâm, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa là một trong những điểm nhấn của tầm nhìn mới. Cùng với hạ tầng giao thông, Hà Nội xác định tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cần được phát triển gắn với nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng khai thác các nguồn lực văn hóa. Đồng thời, việc thu hút đầu tư vào công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, công nghiệp số và công nghệ sinh học sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo thêm việc làm có giá trị gia tăng và mở rộng dư địa tăng trưởng.

Cùng với đó, công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển có chiều sâu. Hà Nội sở hữu hệ thống di sản, không gian kiến trúc, nghệ thuật, lễ hội và đời sống văn hóa cộng đồng phong phú. Nếu được bảo tồn, khai thác và sáng tạo phù hợp, những giá trị ấy có thể trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm văn hóa đặc sắc, góp phần phát triển du lịch và nâng cao sức hấp dẫn quốc tế của Thủ đô.

Đáng chú ý, dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long là một nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong hành trình gìn giữ ký ức lịch sử của dân tộc.

Bảo tồn di sản không chỉ là phục hồi một công trình, mà còn là trách nhiệm trao truyền các giá trị lịch sử, văn hóa cho thế hệ mai sau. Khi di sản được kết nối với giáo dục, du lịch và các hoạt động văn hóa đương đại, quá khứ sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, trở thành nguồn lực tinh thần cho phát triển.

Tầm nhìn 100 năm cũng đòi hỏi Hà Nội nhìn ra ngoài ranh giới hành chính của mình. Với vai trò hạt nhân, Thủ đô cần tạo thêm cơ hội để các địa phương cùng phát triển, hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả về kinh tế, giao thông, khoa học - công nghệ và văn hóa.

Những định hướng lớn ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi đi cùng khả năng giải quyết các vấn đề đang hiện hữu. Tương lai của Hà Nội không chỉ được nhận diện qua những công trình hiện đại, mà còn qua khả năng kiến tạo một đô thị đáng sống, nơi nhịp phát triển mới không làm mất đi những giá trị đã làm nên linh hồn thành phố.

Một Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc, vững vàng vươn tới tương lai. (Ảnh: Quang Thái)

Trình bày tham luận tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III) diễn ra chiều 8/10 vừa qua, PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, với vị thế Thủ đô, trung tâm của vùng; Hà Nội sở hữu khả năng tập trung các nguồn lực về quyết định chính sách, thị trường, tri thức, nhân tài; cùng nền tảng văn hiến, lịch sử và văn hóa tạo nên bản sắc riêng. Hà Nội cũng có quy mô kinh tế lớn, đi trước trong nhiều lĩnh vực và là một trong những trung tâm hội nhập quốc tế quan trọng của cả nước.

Tuy nhiên, lợi thế kể trên chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực. Với doanh nghiệp Thủ đô, PGS.TS. Trần Đình Thiên nhận thấy, giá trị không nằm đơn thuần ở việc sở hữu các nguồn lực, mà ở khả năng kết nối và sử dụng những nguồn lực đó để tạo ra sản phẩm, thị trường và giá trị mới.

Từ yêu cầu nâng tầm vị thế Thủ đô, PGS.TS. Trần Đình Thiên xác định hai tuyến phát triển cần đặc biệt ưu tiên là kinh tế số - đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Theo mục tiêu năm 2030 được nêu trong Chương trình 04, kinh tế số được đặt mục tiêu chiếm 40% GRDP, trong khi công nghiệp văn hóa hướng tới tỷ trọng 8% GRDP. Đây là mục tiêu đến năm 2030, không phải kết quả đã đạt được.

Đối với kinh tế số và đổi mới sáng tạo, vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc xây dựng một hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và nhà đầu tư cùng tham gia giải quyết các bài toán lớn của đô thị. Ở hướng công nghiệp văn hóa, PGS.TS Trần Đình Thiên cho hay, văn hóa chỉ thực sự tạo ra giá trị kinh tế khi được tổ chức thành chuỗi, từ tài nguyên văn hóa, thiết kế và bản quyền đến sản xuất nội dung, phân phối, trải nghiệm và tái đầu tư sáng tạo.

“Thủ đô phải xây dựng được năng lực tổ chức nguồn lực, tạo ra những nhiệm vụ đủ lớn, trao quyền đi cùng trách nhiệm và hình thành các hệ sinh thái mà doanh nghiệp, nhân tài, trường viện và Nhà nước có thể cùng tạo ra giá trị”, PGS.TS Trần Đình Thiên nói.

Một Hà Nội vững vàng vươn tới tương lai

Năm 2026 đánh dấu chặng đường chuyển mình có tính bước ngoặt của Thủ đô khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Quốc hội ban hành Luật Thủ đô năm 2026 tạo khuôn khổ pháp lý cho cơ chế, chính sách và thẩm quyền đặc thù; Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định định hướng tổ chức không gian phát triển cho Hà Nội của tương lai lâu dài.

“Tất cả hợp thành chỉnh thể thống nhất khai mở không gian phát triển đa cực, đa trung tâm, tạo nền móng vững chắc để Hà Nội bứt phá với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Đây là sự quan tâm rất lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dành cho Thủ đô”, đồng chí Trần Đức Thắng cho biết.

Đối với Hà Nội, yêu cầu đặt ra hiện nay là tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và xây dựng nền hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng hiệu quả.

Mỗi nhiệm vụ phát triển cần xác định rõ mục tiêu, nguồn lực, tiến độ và cơ quan chịu trách nhiệm. Người đứng đầu phải trực tiếp theo dõi, giải quyết những việc khó thuộc thẩm quyền, bảo đảm công việc được thực hiện đến cùng. Những nhiệm vụ chậm tiến độ cần được làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn khắc phục. Cùng với kỷ luật, kỷ cương, thành phố cần tạo môi trường để cán bộ chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; việc đánh giá phải gắn với kết quả thực chất, chất lượng phục vụ và tính liêm chính.

Trong quá trình đó, cải cách hành chính và vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng quản trị đô thị. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng thẩm quyền rõ ràng, nguồn lực phù hợp và đội ngũ đủ năng lực thực hiện.

Thành phố cũng cần ưu tiên các dự án có khả năng tạo kết nối, mở rộng không gian phát triển và giải quyết nhu cầu dân sinh. Việc rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng phải tuân thủ pháp luật, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Nguồn lực công cần được phân bổ dựa trên mức độ cấp thiết, khả năng hoàn thành và tác động lâu dài, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí.

Quan trọng hơn, phát triển phải bắt đầu từ con người và trở lại phục vụ con người. Hà Nội cần tập trung giải quyết tình trạng thiếu trường lớp, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, mở rộng khả năng tiếp cận bảo hiểm y tế, nhà ở phù hợp và các không gian sinh hoạt văn hóa. Việc thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa cần gắn với những tiêu chí cụ thể về chất lượng sống, mức độ thụ hưởng, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân.

Hà Nội - đô thị hiện đại giữa lòng di sản nghìn năm. (Ảnh: Tiến Tuấn)

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, Hà Nội tiếp tục giữ vững quốc phòng - an ninh, bảo đảm an toàn các sự kiện chính trị, đối ngoại và nâng cao vị thế của Thủ đô trên trường quốc tế. Một Hà Nội an toàn, cởi mở, có năng lực kết nối toàn cầu sẽ góp phần củng cố uy tín quốc gia, thu hút nguồn lực và mở rộng cơ hội hợp tác. Tất cả những nhiệm vụ ấy đều hướng về một mục tiêu chung: Xây dựng Thủ đô phát triển xứng tầm với vị thế và truyền thống lịch sử, đồng thời gần gũi hơn với những nhu cầu thiết thực của mỗi người dân.

Như vậy, từ dấu mốc ngày 10/10/1954, khi Hà Nội được giải phóng đến hôm nay, hành trình phát triển của Thủ đô luôn gắn với những khát vọng lớn lao của dân tộc. Trước vận hội mới, Hà Nội đứng trước trách nhiệm tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, gìn giữ chiều sâu văn hóa và tiên phong trong đổi mới sáng tạo.

Với niềm tin và quyết tâm mới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô đang hướng tới tương lai bằng những mục tiêu cụ thể, những công trình có sức lan tỏa và những đổi thay được đo bằng chất lượng cuộc sống. Tầm nhìn 100 năm bắt đầu từ cách thành phố hành động hôm nay, từ mỗi quyết sách đúng đắn... Để rồi, Hà Nội không chỉ là trái tim của cả nước mà còn trở thành hình mẫu về một đô thị giàu bản sắc, năng động, sáng tạo, nhân văn, vững vàng vươn tới tương lai.

“Với niềm tự hào về Thủ đô anh hùng của ngày 10/10/1954, Hà Nội hôm nay rạng ngời, tự tin hiện thực tầm nhìn 100 năm với khát vọng xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc, xứng đáng là trái tim của cả nước”, đồng chí Trần Đức Thắng nhấn mạnh.