UNCLOS 1982: 'Mỏ neo' cho thịnh vượng và an ninh biển

Ngày 17/3, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao đã phối hợp với các Đại sứ quán Canada, Australia, New Zealand và Liên minh châu Âu (EU) tổ chức Hội thảo lần thứ 6 của Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) về vận dụng Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) và các văn kiện pháp lý quốc tế khác trong ứng phó với các thách thức đang nổi lên trên biển.

Việt Nam vận dụng chuẩn xác các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển Philippines: UNCLOS 1982 là nền tảng của một vùng biển hòa bình và thịnh vượng Việt Nam thành viên tích cực có trách nhiệm của UNCLOS 1982

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn chụp ảnh cùng các Đại sứ, đại biểu tham dự Hội thảo của ARF về vận dụng UNCLOS 1982. (Ảnh: Hoàng Long)

Tiếp nối thành công của chuỗi 5 hội thảo cùng chủ đề được tổ chức từ năm 2019 tại Hà Nội, Hội thảo lần này thu hút sự tham dự của các Đại sứ, Trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam; gần 150 đại biểu đến từ 27 quốc gia thành viên ARF, đại diện các tổ chức quốc tế và khu vực, cơ quan đại diện ngoại giao, viện nghiên cứu, các bộ, ngành theo hình thức trực tuyến và trực tiếp.

Hội thảo đã tạo khuôn khổ trao đổi, thảo luận về cách thức hợp tác, giải quyết các thách thức trong quản lý biển, trên cơ sở vận dụng và thực thi UNCLOS cùng các văn kiện pháp lý quốc tế liên quan.

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn phát biểu khai mạc Hội thảo. (Ảnh: Hoàng Long)

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn nhấn mạnh vai trò thiết yếu của biển và đại dương đối với đời sống nhân loại, đề cao tầm quan trọng của việc sử dụng, khai thác biển một cách hòa bình, bền vững, đóng góp vào an ninh, thịnh vượng của mỗi quốc gia và của toàn thế giới.

Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đối mặt với nhiều thách thức phi truyền thống và chưa có tiền lệ, Thứ trưởng nhấn mạnh rằng UNCLOS vẫn giữ vai trò là “bản hiến pháp của đại dương” – một khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương. Đồng thời, UNCLOS bảo đảm tính linh hoạt và khả năng thích ứng để ứng phó với các vấn đề cấp thiết nảy sinh.

Sau một quá trình dài hình thành và phát triển, UNCLOS trở thành một trong những văn kiện pháp lý quan trọng hàng đầu của cộng đồng quốc tế. Công ước là nền tảng để các quốc gia thúc đẩy hợp tác bảo tồn môi trường biển, đa dạng sinh học và hệ sinh thái biển.

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn đánh giá, bằng việc tuân thủ và thực thi đầy đủ UNCLOS, hợp tác giữa các quốc gia sẽ được tiến hành toàn diện và hiệu quả.

Hội thảo đề cao vai trò, giá trị của UNCLOS. (Ảnh: Hoàng Long)

Chia sẻ quan điểm với Việt Nam, các đồng chủ trì (bao gồm Đại biện Australia tại Việt Nam, Đại sứ Canada tại Việt Nam, Đại sứ New Zealand tại ASEAN, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam) đề cao vai trò, giá trị của UNCLOS và cảm ơn Bộ Ngoại giao đăng cai tổ chức chuỗi hội thảo này.

Đại biện Australia tại Việt Nam Renee Deschamps ủng hộ việc hợp tác với các nước nhằm đối phó với các thách thức hiện nay và duy trì một khu vực ổn định, hoà bình và thịnh vượng trên cơ sở UNCLOS.

Một phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội thảo. (Ảnh: Hoàng Long)

Trong khi đó, Đại sứ New Zealand tại ASEAN Joanna Jane Anderson đề cao tầm quan trọng của biển và đại dương đối với các quốc gia, cho rằng thịnh vượng và an ninh biển phụ thuộc vào việc duy trì ổn định và tôn trọng luật biển quốc tế như được phản ánh trong UNCLOS. New Zealand sẵn sàng hợp tác với các nước để củng cố tính phổ quát và nhất quán của UNCLOS.

Đại sứ, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam Julien Guerrier ủng hộ UNCLOS là nền tảng cho việc quản trị biển và hỗ trợ các cơ chế khu vực.

Đại sứ Julien Guerrier đánh giá những thách thức hiện nay như cướp biển, ô nhiễm môi trường biển đang đe dọa các cơ sở hạ tầng thiết yếu trên biển, ví dụ như cáp ngầm và đường ống ngầm. EU cam kết tăng cường hợp tác với các đối tác, sẵn sàng chia sẻ thực tiễn điển hình, sáng kiến xây dựng năng lực, thông tin và cùng chung tay củng cố các quy định pháp lý quốc tế nhằm bảo vệ những cơ sở hạ tầng thiết yếu này.

Các đại biểu tham dự Hội thảo trực tuyến. (Ảnh: LP)

Đại sứ Canada tại Việt Nam Shawn Steil nhấn mạnh vai trò thiết yếu của ARF trong việc thúc đẩy luật pháp quốc tế. Đại sứ cho biết an ninh và thịnh vượng trên biển là nền tảng cho ổn định toàn cầu, bền vững kinh tế của tất cả các quốc gia.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu thảo luận về quyền và nghĩa vụ được quy định trong UNCLOS và các văn kiện pháp lý liên quan, đánh giá về Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học tại các vùng biển nằm ngoài phạm vi tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ) và ý kiến tư vấn của Toà án quốc tế về Luật biển trong vấn đề biến đổi khí hậu. Ngoài ra, các diễn giả, đại biểu chia sẻ thêm thực tiễn quốc gia về quản lý tàu tự hành trên mặt biển và phát triển kinh tế xanh.

Các phiên thảo luận cũng tập trung vào các vấn đề truyền thống và mới nổi liên quan tới luật biển, cũng như việc tăng cường hợp tác quốc tế hướng tới bảo tồn và sử dụng bền vững biển và đại dương.

Tại đây, các diễn giả trình bày về tiềm năng mở rộng hợp tác tại Hội nghị Đại dương của Liên hợp quốc lần thứ 3 sắp tới, vai trò của quốc gia ven biển trong việc bảo vệ môi trường biển và thiết lập cơ chế hợp tác bảo tồn biển. Đồng thời, các đại biểu cũng chia sẻ thực tiễn của ASEAN trong việc bảo tồn biển, Chương trình hành động của EU về bảo vệ cáp ngầm dưới biển.

Các phát biểu đều đề cao giá trị toàn diện của UNCLOS trong suốt những năm qua, nhấn mạnh đây là công cụ pháp lý quan trọng nhất để gìn giữ hòa bình, ổn định trong khu vực cũng như tạo khuôn khổ thúc đẩy hợp tác xử lý các vấn đề truyền thống và mới nổi trên biển và đại dương trong khu vực.